'Dit is het begin van Europese desintegratie'

Interview

"Het is het begin van desintegratie. Door één klein barstje kan de hele voorruit van de auto aan diggelen gaan."

Hoogleraar Vonk waarschuwt dat het bij de nieuwe regels voor sociale zekerheid gaat om relatief kleine bedragen. Ondertussen zetten de nieuwe afspraken wel de bijl aan de wortels van de Europese Unie. Daarin gaat het om vrij verkeer van mensen, goederen, kapitaal en diensten. "Het uitgangspunt dat alle werknemers in de EU gelijk worden behandeld gaat op de helling."

Verder denkt Vonk dat de afspraken juridisch lastig kunnen liggen. De toezeggingen die de Britten afgelopen vrijdag kregen over de sociale zekerheid hebben een 'symbolische waarde', meent hij. "Premier Cameron kan de mopperende achterban een bot toewerpen. Het is bizar dat de Britten denken dat de toekomst van hun land afhangt van een beetje kinderbijslag."

Om te voorkomen dat het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie verlaat, kreeg Cameron gedaan dat er meer mogelijkheden komen om besluiten van de EU tegen te gaan, dat de Britten geen nadeel mogen ondervinden van regels in eurolanden en dat er afwijkende regels gelden voor sociale zekerheid en kinderbijslag. Behalve de Britten kunnen ook andere landen een beroep doen op de nieuwe regels.

Mensen uit andere EU-landen die in het Verenigd Koninkrijk gaan werken moeten vier jaar wachten voordat ze kunnen profiteren van de Britse sociale zekerheid. De Britten mogen deze 'wachtregel' of 'noodrem' alleen invoeren als blijkt dat arbeidsmigranten excessief gebruik maken van de sociale zekerheid. Vonk denkt dat hierover nog veel onduidelijkheid bestaat. "Wat is excessief? Uit de onderzoeken blijkt dat er niet een bepaalde groep arbeidsmigranten uitspringt ten opzichte van Britse onderdanen. Het lijkt mij nog heel lastig om deze maatregel te effectueren."

Vonk ziet geen parallel met de overgangsregels die van toepassing waren bij de toetreding van nieuwe lidstaten. Toen een aantal Oost-Europese landen bij de EU kwam maakten de meeste lidstaten gebruik van een overgangssituatie; onder meer de Bulgaren en Roemenen moesten een werkvergunning aanvragen. Waren ze eenmaal binnen dan kregen ze niet onmiddellijk alle socialezekerheidsrechten. De Britten vroegen dit voorbehoud niet en willen hiervoor nu achteraf compensatie door aan de noodrem te mogen trekken als er in de toekomst meer arbeidsimmigranten gaan komen. Vonk: "Dat is de zaak op zijn kop zetten."

Volgens de tweede afspraak mag Groot-Brittannië de kinderbijslag verlagen voor arbeidsmigranten wier kinderen in het buitenland zijn gebleven, een maatregel waarvan ook andere lidstaten gebruik kunnen maken.

Als enige land kon Frankrijk heel lang de kinderbijslag aanpassen aan de kosten van het levensonderhoud in het land waar de kinderen wonen. De reden: kinderbijslag in Frankrijk was relatief hoog. Maar het Europese Hof van Justitie vond dat de Fransen arbeidsmigranten discrimineerden en maakte er in 1986 een einde aan.

Sindsdien geldt dat alle werknemers in de EU dezelfde rechten hebben. Gijsbert Vonk betwijfelt dan ook of het Europese Hof van Justitie de nieuwe Britse regels aanvaardt. "Gaat de rechter mee met de politieke beslissing dat iedereen mag afwijken of houdt de rechter vast aan gelijke rechten voor iedereen?"

Na de Britten overweegt ook de regeringscoalitie van VVD en PvdA de kinderbijslag te verlagen voor arbeids- migranten met kinderen in het buitenland. Het is een barst in de Europese Unie, zegt Gijsbert Vonk, hoog-leraar sociaal zekerheidsrecht in Groningen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden