Dit is de eerste presidentskandidaat voor 2020, en hij struint al door New Hampshire

John Delaney op een foto uit 2015.Beeld AP

Als inwoner van New Hampshire heb je een bijzonder privilege: om de paar jaar komen er belangrijke mensen naar de staat, naar jouw stad of dorp zelfs, schudden je de hand en willen weten wat er volgens jou met Amerika moet gebeuren. Want ze willen president worden.

Zaterdagavond maakte Melissa Nadeau (36) kennis met dat fenomeen. Ze woont sinds een jaar in Brookline, New Hampshire. Een vriendin nam haar mee naar een bijeenkomst van de Democratische partij in de Community Church. En terwijl ze haar bord pasta met ovengestoofde aubergine soldaat maakte (de Amerikaanse uitdrukking voor 'diner waarvan de opbrengst grotendeels naar een goed doel gaat' is: spaghetti dinner) zette John Delaney, lid van het Huis van Afgevaardigden voor een district bij Washington DC, zijn bord naast dat van haar en begon een gesprek. Want hij wil met de presidentsverkiezingen meedoen. In 2020.

Delaney is de eerste Democratische politicus die zich officieel kandidaat heeft gesteld. Hij deed dat al in juli, toen de Amerikanen nog maar een half jaar hadden kunnen wennen aan de president die ze in 2016 kozen.

Het is zijn tweede bezoek aan New Hampshire. Tot de voorverkiezingen van 2020, waarin de Democraten (en de Republikeinen) beslissen wie hun genomineerde wordt, zal hij nog zo'n vijfhonderd keer terugkomen. Die verkiezingen houdt New Hampshire steevast als eerste in het land, direct na de 'stemvergaderingen' van Iowa. Daarom zijn die staten bij ambitieuze politici zo in trek: winst daar kan je opeens op de politieke kaart zetten.

Afgunst

Dat wekt natuurlijk afgunst op bij andere, soms veel grotere staten. Californië, de staat waar Melissa Nadeau oorspronkelijk vandaan komt, hield zijn voorverkiezingen vorig jaar nog in juni, maar heeft afgelopen week besloten ze in 2020 in maart te houden, om zo meer invloed te krijgen op de nominaties van de partijen. Maar dat zal daar toch niet leiden tot een vroege invasie van politici die hun bekendheid proberen te vergroten door kleine bijeenkomsten te bezoeken en één-op-één met kiezers te praten. Daarvoor is Californië eenvoudigweg te groot. De bijzondere positie van Iowa en New Hampshire wordt door die verhuizing dus niet bedreigd.

Zelfs voor New Hampshire is het wel bijzonder als iemand al drie jaar van tevoren langskomt, geeft Delaney toe in de speech die hij even later, als de borden leeg zijn, mag houden. Toch vindt hij het niets te vroeg. Want er is zoveel te doen: "We weten allemaal dat alles nu anders is – we moeten op een andere manier over politiek gaan denken, en wij als Democraten moeten op een andere manier over onze partij gaan denken. Want hoe het de afgelopen tien jaar is uitgepakt, dat is niet best. We zitten als land in een heel moeilijk parket. En dan heb ik het niet over de man die nu in het Witte Huis zit. Die is alleen maar het uitroepteken achter alles wat de afgelopen decennia mis is gegaan met de politiek. De polarisatie die ons land vernietigt, gemeenschappen in tweeën deelt, zelfs gezinnen splijt. Wie van jullie kent geen mensen die niet meer met elkaar praten omdat de een Clinton steunde en de ander Trump? Zo ver is het met ons gekomen, na tientallen jaren waarin de politieke partijen de mensen in feite vertelden dat het halve land het totaal bij het verkeerde eind heeft."

Volgens Delaney heeft dat er toe geleid dat er in de VS helemaal niets meer gebeurt, zelfs geen dingen waar de partijen het eigenlijk over eens zijn. "En je weet het allemaal uit je eigen leven: de kosten van niets doen zijn niet nul. Je betaalt juist een hoge prijs."

Nietsdoen

Een voorbeeld van dat nietsdoen heeft volgens Delaney in feite geleid tot het presidentschap van Trump: "De laatste decennia zijn de VS deel gaan uitmaken van de wereldeconomie. Globalisering was tijdens de laatste verkiezing een lelijk woord. Maar wat konden we anders? Toen ik werd geboren, iets meer dan vijftig jaar geleden, was 75 procent van de wereldbevolking arm. Vandaag is het 25 procent. Miljarden mensen zijn uit de armoede gekomen, en voor de VS was het een transformatie, een enorm gunstige."

"Maar we wisten, of hadden moeten weten, dat het niet voor iedereen gunstig zou uitpakken. Drie decennia lang hebben we toegekeken hoe hele gemeenschappen achterop raakten en we hebben er niets aan gedaan. En vandaag de dag gaat dat weer gebeuren: kunstmatige intelligentie, machines die leren, dat gaat onze economie opnieuw fundamenteel veranderen. En doen we iets om onze burgers daarop voor te bereiden? Nee. Niets. Hoe vaak hoor je dit soort dingen in Washington besproken worden? Nooit."

Geen campagnetoespraak is compleet zonder wat details over de persoonlijke strijd die de kandidaat heeft moeten voeren. Delaney is gezegend – electoraal gesproken – met ouders van eenvoudige komaf. Zijn vader was elektriciën, de vakbond van de fabriek waar hij werkte financierde de studie van zoon John aan de prestigieuze Columbia University in New York. Die richtte daarna tot twee keer toe een bedrijf op (in de financiële sector) dat later naar de beurs ging.

Pakkende zinnen

Allemaal bekende kost, vaak letterlijk, voor wie het stuk in de Washington Post las waarin Delaney zijn kandidatuur toelichtte, of luisterde naar de podcast The Take Out van de politieke redactie van tv-netwerk CBS, waarin hij afgelopen week uitgebreid werd geïnterviewd. Zo doe je dat ook, als presidentskandidaat: je vat je boodschap samen in een paar pakkende zinnen, en die herhaal je overal, tegen iedereen, ook als je ze zelf helemaal zat bent.

De kern van Delaneys boodschap is optimisme: "President Trump heeft ons een prachtkans gegeven om de Amerikanen te laten zien dat er een betere manier is. Dat wij de partij kunnen zijn die de nadruk legt op de dingen waar we het over eens kunnen worden, in plaats op wat ons verdeelt."

En met die boodschap kunnen de Democraten het Witte Huis, en het Congres, weer terugveroveren, denkt Delaney: "President Trump won om twee redenen. De eerste is dat de Democraten niet naar de stembus kwamen. Ik denk dat we dat opgelost hebben. Het enthousiasme in deze partij is iets wat ik nog nooit heb gezien. De opkomst zal groot zijn. Maar hij won ook doordat sommige Democraten, en een hoop partijlozen, dachten dat hij het had over wat zij belangrijk vonden. Het is moeilijk voor te stellen, hij is de meest narcistische persoon die ik ooit heb meegemaakt, maar om de een of andere reden dachten ze dat hij voor hen opkwam. Wij moeten met een opwindende economische visie komen, die mensen laat zien dat er een betere manier is, een die verankerd is in de waarheid en gericht op de toekomst."

Standaardgrapje

Hij krijgt er een hartelijk applaus voor. Maar dat is vooral nog Yankee-beleefdheid – er gaan immers nog veel meer kandidaten langskomen.

Daar kijkt Melissa Nadeau ook naar uit. Ze vindt de New Hampshire manier van politiek bedrijven geweldig. "Het past bij wat ik verder hier heb gezien, iedereen is hier zo benaderbaar."

Kandidaat Delaney leek haar niet ongeschikt. "Wat ik hoorde, beviel me wel, maar ik moet me er nog verder in verdiepen. Ik weet nog zo weinig van hem. Ik ben niet iemand die heel snel over zoiets beslist."

Gesproken als een echte New Hampshirite. In die staat is het standaardgrapje over verkiezingen immers: "Of X een goede president kan zijn? Geen idee – ik heb hem nog maar vijf keer gesproken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden