Dit is de échte baas in Burma

De Burmese legerleider Min Aung Hlaing. Beeld EPA

De drijvende kracht achter het verjagen van honderdduizenden Rohingya-moslims uit Burma is de machtige legerchef Min Aung Hlaing. Hij presenteert zichzelf als een staatsman en heeft een veto op grondwetswijzigingen.

Het Burmese leger joeg de afgelopen weken in een bloedige anti-guerilla-operatie honderdduizenden leden van de islamitische Rohingya-minderheid de grens over naar Bangladesh. De Burmese leidster Aung San Suu Kyi kreeg daarvoor vooral vanuit het buitenland zware kritiek. De voormalige politieke gevangene en Nobelprijswinnares zou te weinig hebben gedaan om de militairen in te tomen. Maar Suu Kyi heeft weinig of geen greep op de Burmese strijdkrachten.

Wie de bikkelharde militaire operatie wel had kunnen stoppen, was de machtige Burmese legerleider Min Aung Hlaing. Het was ook deze Min Aung Hlaing die gisteren in Sittwe, de hoofstad van de Rakhine-regio in het noordwesten van Burma, voor een gehoor van notabelen een belangrijke toespraak hield over het geweld daar.

De legerchef riep de vluchtelingen in de regio op terug te keren naar huis. Het is volgens de legerchef tijd 'voor de nationale rassen' om hun gemeenschappen weer op te bouwen. Generaal Min Aung Hlaing doelde daarmee vooral op de boeddhisten in de streek, die officieel als 'nationaal ras' zijn erkend in het etnisch diverse Burma. De legerleider repte met geen woord over de 400.000 islamitische Rohingya die door zijn troepen samen met burgerknokploegen het land uitgejaagd zijn. De Rohingya worden in Burma niet erkend als 'nationaal ras', maar worden gezien als illegale immigranten, zonder staatsburgerschap. "Onze nationale rassen moeten de regio beheersen", aldus de legerchef.

Wie is deze machtige legerchef? Wat drijft hem? En wat betekent dat voor de al decennia onderdrukte Rohingya?

Min Aung Hlaing, geboren in 1956 in de zuidelijke provinciestad Dawei, is een typische representant van het machtige militaire apparaat in Burma. De militairen grepen in 1962 in een coup de macht en onderdrukten daarna bijna een halve eeuw lang alle oppositie. Zij zien zichzelf als de enigen die het door etnische twisten verdeelde land bijeen kunnen houden.

Zelf ging Min Aung Hlaing in 1974 als tiener in het leger. Hij studeerde aan de prestigieuze Defence Services Academy, waar hij kennelijk een tamelijk onopvallende, gemiddelde leerling was. "Hij was niet gedreven, maar ook geen lui persoon", vertelde een oud-klasgenoot vorig jaar aan persbureau Reuters. "Hij was een man van weinig woorden die zich gewoonlijk op de vlakte hield."

Min Aung Hlaing klom daarna op in de rangen en verwierf een reputatie als havik. Tijdens de zogenoemde Saffraan-revolutie in 2007, toen boeddhistische monniken voorop gingen in demonstraties, was hij een van de officieren die het protest hard wilde neerslaan. Ook leidde hij in 2009 een hardhandige operatie tegen rebellen van de Kokang-minderheid in het noordoosten van Burma. Daarbij joegen zijn troepen tienduizenden Kokang de grens over naar buurland China.

Tekst gaat verder na onderstaande afbeelding.

Parade van het leger op de Dag van de Strijdkrachten, 27 maart. Beeld De Burmese legerchef heet Min Aung Hlaing

Toen Min Aung Hlaing in 2011 de hoogste baas van de strijdkrachten werd, was oppositiepolitica Aung San Suu Kyi net uit haar gevangenschap vrijgelaten en begon er in Burma heel voorzichtig een proces van democratisering op gang te komen. Tot verbazing van velen wist de legerleider een werkbare relatie op te bouwen met Suu Kyi.

De generaal is er sindsdien op gebrand om het imago van zijn troepen, die berucht zijn vanwege hun martelingen en moordpartijen onder minderheden, op te poetsen. Ook probeert hij zichzelf te presenteren als een soort staatsman. En met enig succes. Zijn Facebook-pagina vol foto's van vlagvertoon, ceremonies en parades heeft al meer dan 1,2 miljoen vrienden en krijgt ook een boel likes.

Tot hun eigen grote tevredenheid waren Min Aung Hlaing en zijn collega-generaals de laatste tijd, na jaren van isolement en sancties, ook eindelijk weer welkom in het Westen. Zo mocht de Burmese legerchef eind 2016 in Brussel een toespraak houden tijdens een prestigieuze jaarlijkse vergadering van militaire leiders van de Europese Unie. En afgelopen voorjaar werd hij nog met alle egards ontvangen in Duitsland en Oostenrijk, waar defensietoeleveranciers probeerden opdrachten van hem binnen te slepen.

Maar in eigen land lijkt Min Aung Hlaing vooralsnog niet van plan de touwtjes verder te laten vieren. Conform de grondwet, die door zijn leger is geschreven, hebben zijn militairen de drie belangrijkste ministeries in handen, plus een kwart van de zetels in het parlement, waarmee zij in feite een veto hebben op grondwetswijzigingen.

Aung San Suu Kyi doet wel pogingen meer macht te verwerven, maar stuit daarbij op hardnekkige weerstand van Min Aung Hlaing, die vindt dat Burma niet toe is aan volledige democratie. "De tijd is er nog niet rijp voor", aldus de generaal eind 2015, kort na de door Suu Kyi's partij gewonnen verkiezingen, tegen The Washington Post. "Het is nog te vroeg."

Ook de Rohingya-minderheid hoeft wat hem betreft beslist niet op meer rechten te rekenen. Dat maakte Min Aung Hlaing eerder dit jaar nog weer eens duidelijk in zijn gebruikelijke toespraak op 27 maart, de Dag van de Strijdkrachten. Daarin hield de generaal, zoals altijd, vast aan de beproefde, repressieve lijn. Die houdt in dat de moslims in de noordwestelijke Rakhine-regio tijdelijke indringers uit buurland Bangladesh zijn, die niet eens 'Rohingya' mogen worden genoemd. Gestoken in zandkleurig uniform, met een borst vol medailles, liet de legerleider er geen enkel misverstand over bestaan: "We hebben geen Rohingya in ons land."

Lees ook: In Burma is het leger nog steeds heel machtig, dus moet Suu Kyi op eieren lopen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden