'Dit is bewijs voor keihard vluchtelingenbeleid'

©Thinkstock

Zeven jaar geleden stapte de kerkelijke vluchtelingenorganisatie Inlia naar de rechter om landgebonden vertrekinformatie voor uitgeprocedeerde asielzoekers te bemachtigen. Vorige week lukte het Inlia via een beroep op de WOB (Wet Openbaarheid van Bestuur).

"Dit is het bewijs voor keihard, onredelijk beleid waardoor uitgeprocedeerde asielzoekers op straat komen, zij straks volgens een nieuwe wet als illegaal strafbaar zijn, én gemeenten, kerken en andere maatschappelijke organisaties met problemen worden opgezadeld."

Uitgeprocedeerde asielzoekers worden na 28 dagen uit de opvang gezet: 'geklinkerd'. Aan de andere kant zijn er grote groepen asielzoekers die lang, vergeefs, in vreemdelingenbewaring op uitzetting zitten te wachten. Een farce, zegt directeur John van Tilborg van Inlia. "Mensen worden op straat gezet of juist eindeloos vastgehouden, hoewel ze er zelf niets aan kunnen doen als ambassades niet meewerken. Die 28-dagentermijn zou moeten worden gekoppeld aan de daadwerkelijke tijd die de betreffende ambassade nodig heeft om het vertrek te regelen."

Inlia deed in 2004 ook een beroep op de WOB om de terugkeerdocumenten van Justitie te verkrijgen. Toenmalig minister Verdonk weigerde, de rechter stelde Inlia in het gelijk en legde de minister een dwangsom op.

De vluchtelingenorganisatie kreeg vervolgens informatie maar in de stukken waren er passages onleesbaar gemaakt. Volgens Verdonk was dit nodig omdat die 'diplomatieke informatie' bevatten. Openbaarmaking zou de verhouding tussen Nederland en de betrokken landen kunnen schaden.

Uit de informatie die wel was te lezen, bleek dat er ook toen al landen waren die niet meewerkten bij uitzetting, of lange wachttijden hanteerden. De PvdA vroeg daarom in april 2005 in een motie om aanpassing van de finale vertrektermijn van 28 dagen. De motie werd aangenomen, maar niet uitgevoerd vanwege 'de vele negatieve consequenties'. Minister Verdonk vond dat een langere vertrektermijn 'de prikkel bij asielzoekers actief hun vertrek te regelen' zou wegnemen. Daarnaast kostte verlengde opvang, zo werd toen berekend, jaarlijks minimaal 14 miljoen euro.

Uit de nieuwe informatie (volgens het ministerie 'een dagkoers') blijkt dat uitgeprocedeerde asielzoekers uit Iran niet kunnen worden uitgezet, omdat de ambassade geen reisdocumenten verstrekt. Uitzettingen naar Somalië (Zuid- en Centraal) zijn opgeschort omdat de veiligheidssituatie er te slecht is. Terugkeer naar landen als Mauretanië en Tadzjikistan gaat, zo blijkt uit de lijst, moeizaam en duurt lang. Het traject richting Afghanistan kan eveneens 'enige tijd in beslag nemen'. Naar Irak wordt sinds begin april weer uitgezet, de Pakistaanse ambassade ontvangt volgens het ministerie slechts één dag per maand vier vreemdelingen 'op presentatie'.

Volgens de woordvoerder van het ministerie van binnenlandse zaken komt het grote aantal 'onuitzetbaren' vooral door tegenwerking van uitgeprocedeerde asielzoekers. Die verzwijgen gegevens in de hoop op grond van het buitenschuldcriterium (niet uit te zetten omdat ambassade uit thuisland niet meewerkt) alsnog een verblijfsvergunning te krijgen.

Zo schuift de overheid de verantwoordelijkheid van zich af, stelt Van Tilborg. Uit de landeninformatie blijkt volgens hem dat grote groepen vluchtelingen gewoon niet, of niet binnen de gestelde wettelijke termijn, terugkunnen. En volgens Inlia is die informatie zelfs rooskleuriger dan de werkelijkheid. "Wij hebben sterke aanwijzingen dat ook uitzetten naar China en Syrië momenteel absoluut niet lukt. Toch jaagt het ministerie asielzoekers uit die landen na 28 dagen gewoon de straat op en zitten er heel veel Syrische en Chinese vluchtelingen eindeloos en uitzichtloos in vreemdelingendetentie."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden