Dit glanzende materiaal wordt door kinderarbeid gewonnen, en zit overal in

Fulmati Kumari (10) werkt in een micamijn in India. Ze is van school gehaald om haar familie te helpen bij de winning. Beeld Hollandse Hoogte / Redux Pictures
Fulmati Kumari (10) werkt in een micamijn in India. Ze is van school gehaald om haar familie te helpen bij de winning.Beeld Hollandse Hoogte / Redux Pictures

Autobedrijven zijn een grote afnemer van mica. Het glanzende mineraal komt uit Indiase mijnen waar kinderen werken, voor zo'n dertig cent per dag.

Dat een auto glanst en door de lichtval van kleur verandert, komt vaak door een bijzonder stofje in de verf: mica. Een mineraal met een parelachtige glans dat vooral in India wordt gewonnen. Met de hand gaat dat - kinderhanden ook - onder zware omstandigheden en tegen een onleefbaar loon. De meeste micamijnen zijn illegaal en de Indiase overheid houdt weinig toezicht.

Mica laat niet alleen auto's stralen, maar ook lippen en oogleden. Omdat het elastisch, isolerend en tot een vlies te splijten is - vlindervleugeltjes - zit het op elektronische printplaatjes, in lithiumbatterijen, adapters, verlichting, lcd-schermen, kabels, strijkbouten en in auto's. Het is overal, maar toch onbekend en niet alleen bij consumenten. Producenten letten op andere grondstoffen, zoals 'conflictmineralen' uit Congo. Maar de aandacht voor mica groeit.

Bedrijven zoals Daimler (Mercedes), AkzoNobel (verf), PPG (verf) en Philips spraken donderdag in Den Haag met ngo's zoals Terre des Hommes over de problematische winning van mica. Aanleiding was het nieuwe rapport 'Wereldwijde micawinning en de gevolgen voor kinderrechten' van Somo, Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen, in opdracht van Terre des Hommes. Hiervoor is een dertigtal bedrijven benaderd. Zulke analyses van de micamarkt zijn er nog amper.

Kinderarbeid

Een kwart van de wereldwijde micaproductie komt uit de Indiase deelstaten Jharkhand en Bihar. Daar werken minstens twintigduizend kinderen in de micawinning, schatte Somo eerder. De cosmetica-industrie is sinds 2009 bezig dit probleem aan te pakken. Maar uit het onderzoek blijkt dat de elektronische- en auto-industrie de grootste afnemers zijn.

Philips, dat mica uit deze Indiase deelstaten haalt, heeft zich aangesloten bij het Responsible Mica Initiative (RMI), waarin veelal verf- en cosmeticabedrijven hun krachten bundelen. Samen met verf- en cosmeticaproducent Kuncai en Terre des Hommes, en met Nederlandse overheidssteun, is Philips in India een project begonnen tegen kinderarbeid.

Ook vervangt het de echte mica in bijvoorbeeld strijkbouten door kunstmatige mica. De auto-industrie loopt achter. Begrijpelijk misschien als de gebruikte mica 0,1 procent van het gewicht van een auto bedraagt. Aan de andere kant is dat al snel een kilo van het vederlichte spul.

Autobanden

Met hulp van een grote Duitse autofabrikant heeft Somo achterhaald dat 15.000 auto-onderdelen mica bevatten. Autoverf dus, maar ook veel onzichtbare mica. In rempedalen, compressors (voor lucht of olie), ruisonderdrukkers, ledlampjes, sensoren, pompen... Autobanden? Daarin zit geen mica. Of wacht: als glijmiddel helpt het een nieuwe rubberen band van de vorm te krijgen.

Tekst loopt door onder de afbeelding

Een brok Mica.  Beeld COLOURBOX
Een brok Mica.Beeld COLOURBOX

November vorig jaar kondigden tien automerken aan een risico-analyse te gaan maken van hun grondstoffen. Dit partnerschap Drive Sustainability overwoog toen een samenwerking met het Responsible Mica Initiative.

Fanny Frémont van RMI zegt nu dat de autobedrijven achter Drive Sustainability niet met RMI verder willen gaan. Ze zijn nog niet zo ver, is haar indruk. "Teleurstellend."

Daimler, betrokken bij Drive Sustainability en het Somo-rapport, wil hierop geen commentaar geven. Wel laat de Duitse fabrikant weten sinds 2015 systematisch werk te maken van een schone productieketen. Met betrekking tot micahoudende verf zegt Daimler flinke stappen te hebben gemaakt.

Schendingen

RMI wil vaart maken. Het doel is dat in 2022 de productie van mica volledig verantwoord is. Dat betekent ook dat bedrijven gemeenschappen helpen hun problemen aan te pakken, zegt Frémont. Een leefbaar loon is belangrijk in de strijd tegen kinderarbeid. In India verdienen vooral tussenhandelaren aan mica. Een stuk mica dat bij de winning 1 dollar waard is, kost uiteindelijk in de haven van Calcutta 1200 dollar.

Elke tussenpersoon pakt zijn winst. Maar een arbeidster in de micamijn verdient 30 eurocent per dag. Somo-onderzoekster Irene Schipper krijgt van bedrijven weleens de reactie dat ze weinig mica afnemen en dat andere grondstoffen problematischer zijn. "Het gaat niet om volumes, maar om de ernst van de schendingen", zegt ze. "Deze vorm van kinderarbeid verdient de hoogste prioriteit."

Zie daarbij niet de verantwoordelijkheid van de Indiase overheid over het hoofd, zegt Hans Docter, directeur duurzame economische ontwikkeling van het ministerie van buitenlandse zaken. "Als India de kinderarbeid serieus aanpakte, zouden veel productieketens geen problemen meer hebben."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden