'Dit festival ademt een stukje van mij'

festival | interview | Het Delft Chamber Music Festival jubileert: Liza Ferschtman staat tien jaar aan het roer. En houdt er nog altijd positieve energie aan over.

Nederland is 's zomers een paradijs voor festivalliefhebbers. Voor elk wat wils, van Oerol tot Lowlands, Wonderfeel én het Delft Chamber Music Festival. In Delft zette violiste Isabelle van Keulen t wintig jaar geleden iets in gang, en die droom staat nog steeds als een huis. In 2007 vond een wisseling van de wacht plaats en kwam Liza Ferschtman aan het roer, zij viert dit jaar een jubileum.

Ferschtman: "Mijn tiende zomer alweer, zo snel gaat het. Toen ik het stokje van Isabelle overnam, voelde ik een enorme verantwoordelijkheid. Hier valt iets te verdedigen, kon ik dat waarmaken? Het heeft jaren geduurd eer ik voelde dat het echt mijn festival was. Ik introduceerde direct eigen musici en ideeën, maar mijn gevoel liep als het ware achter. Ik ben ook niet iemand die ergens naar binnen marcheert, ik kijk eerst rustig hoe en wat.

"Isabelle is na tien jaar gestopt, dat heb ik ook overwogen. Het is pittig, een jaarlijks festival programmeren, parallel met mijn concertpraktijk. Door diep op een thema in te gaan, kies ik ook niet de makkelijkste weg. Maar telkens hou ik er, door het enthousiasme van het publiek en de musici, enorm veel positieve energie aan over. Er kan nog meer met het festival, voor mijn gevoel. Niet groter, niet uitgebreider, maar dieper: meer doen met verschillende disciplines als dans en literatuur, hoe kunnen die samengaan met muziek?"

Krijgen jullie alles makkelijk rond met subsidie?

"Nou, makkelijk, nee. Vanwege ons jubileum zijn we dit jaar groter, met meer programmaonderdelen, en daarvoor hebben we veel fondsen aangeschreven. We zijn voor een klein gedeelte afhankelijk van de stad Delft. Ieder jaar is het hard werken om alle eindjes aan elkaar te knopen, maar gelukkig komt het altijd goed. Ik geloof nog steeds dat je uiteindelijk overtuigt met de kwaliteit die je levert, dat die gezien wordt."

Thema dit jaar is 'DNA: essentie onderzocht'. Ferschtman heeft zich beziggehouden met de vraag waar kunst over gaat. Wat is de kern van muziek? "Het openingsconcert gaat in op waar het festival voor staat, het festival-DNA: het grote kamermuziekrepertoire plus onbekende pareltjes, musici bij elkaar zetten die nog nooit samen hebben gespeeld. De spontane snelkookpan past bij ons: Inon Barnatan en Boris Giltburg wagen zich bijvoorbeeld aan Rachmaninov voor twee piano's."

"Als ik kijk naar mijn beginperiode is er zeker wel wat veranderd. Ik durf associatiever te werk te gaan en te vertrouwen op mijn hersenspinsels, dat daar een originele keuze uit voortkomt. Als ik een programma heb met standaardwerken denk ik al snel: gefaald. Dat is natuurlijk niet zo, want het ijzeren repertoire omvat prachtige muziek. Naar de luisteraars toe voel ik de verantwoordelijkheid hen met iets nieuws kennis te laten maken, zodat je ze iets cadeau kunt geven met zo'n festival. Mayke Nas schreef in opdracht van ons een pianotrio, en van diverse componisten klinkt onbekender werk, zoals het Octet van Widmann en Ligeti's 'Musica Ricercata'.

"We hebben een warme band met ons publiek. Aan de ene kant is het leuk en aardig dat ik zo mijn best doe met de programmering, en aan de andere kant is het ideaal als mensen erop vertrouwen: het wordt goed, ik koop een kaartje. Dat is zeer bemoedigend. Ons publiek is trouw. De bestaande groep concertgangers uitbreiden met nieuwe, jonge aanwas is altijd lastig. Hoe maak je iemand nieuwsgierig naar wat jij hebt bedacht? Als ik naar dans of opera ga, zie ik best veel jonge toeschouwers in de zaal zitten: is het visuele aspect dan zo belangrijk? Muziek heeft een beetje toelichting nodig omdat het visuele ontbreekt. Je moet een entourage creëren, ook mentaal, die ontvankelijkheid kweekt voor de muzikale boodschap."

Is meer weten over muziek een voorwaarde om ervan te genieten?

"Nee, maar het is wel verrijkend. Als ik een nieuw stuk hoor, wil ik dat begrijpen. Toen ik bijvoorbeeld de 'Symphonie fantastique' van Berlioz live hoorde, en in het programmaboekje las wanneer dat werk was geschreven, begreep ik pas hoe spectaculair het was voor die tijd. De muziek krijgt met die kennis nog meer waarde voor mij."

Hoe herkennen we Delft als jouw festival, met jouw stempel?

"Dat zou je beter kunnen vragen aan iemand die mij én het festival goed kent. Ik wil het vuur en de liefde voor de muziek die ik van binnen voel, overbrengen op het publiek. Dat is sowieso een voorwaarde voor muziek maken: als jij niet ongelofelijk brandt van wat je doet en wil doen, dan komt het niet aan. En wat je doet moet noodzaak hebben.

"Tien jaar geleden kreeg ik de Nederlandse Muziekprijs. Bij die gelegenheid speelde ik het Vioolconcert van Sibelius met het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Dat was voor mij een stressvolle aangelegenheid. Maar als ik probeer te overleven, komt de passie nog sterker naar boven dan normaal. Dan heb ik een soort oerdrang. Je moet jezelf altijd afvragen: wat is mijn bestaansrecht op het podium, waarom moet ik daar staan en niet iemand anders? Wat voeg ik toe? Ik moet iets toevoegen. Hoe ouder ik word, hoe meer ik kan bepalen: dit heeft nut en dat niet, dit werk beheers ik nog niet voldoende in mijn lijf. Als ik echt het gevoel heb dat ik iets kan toevoegen, komt die oerdrang boven. Het kan niet anders dan dat het festival dat stukje van mij ademt."

Delft Chamber Music Festival: 28 juli t/m 7 augustus

Hart van het festival is de Van der Mandelezaal van Museum Prinsenhof. Ook op de agenda: fietsen in Midden-Delfland en een concert op de Markt. delftmusicfestival.nl

Tips van Liza Ferschtman:

31 juli: 'Im Anfang war der Rhythmus' met muziek van Ligeti, Xenakis, Prokofjev, Bach.

5 augustus: 'Micro- en macrokosmos' met "spectaculair mooie werken van Bartók en Beethoven, en een bewerking voor saxofoonkwartet van Pärts 'Fratres'."

6 augustus: 'Die sieben Todsünden' van Kurt Weill: door Bertolt Brechts bestaande libretto zijn teksten vervlochten van onder anderen Paulien Cornelisse en Bas Heijne.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden