Disney met zijn eigen wapens pakken is moeilijk

Theater

Small World Boogaerdt/VanderSchoot ¿¿¿

Met een suikerspin de theaterzaal in. Alsof je op de kermis bent. En je niet verder dan lang-leve-de-lol hoeft te denken. Het is een dubbelzinnigheid, die past bij het gezelschap Boogaerdt/VanderSchoot, dat het publiek graag confronteert met diens eigen dubbelhartigheid. Vorig jaar, in 'Bimbo', ten aanzien van de geseksualiseerde beeldterreur van onze maatschappij, ditmaal, in 'Small World', gebaseerd op het roze vermaak waarin de grootste strip- en amusementsproducent, Walt Disney (1901-1966), de wereld heeft herschapen.

Op de vloer is het een chaos van voorwerpen en kledingstukken, erboven het geraamte van een draaimolen met aan- en uitfloepende lichtslangen. Op snoeiharde muziek maken duistere Mickey Mouse-achtige figuren mechanische bewegingen. Ingrediënten voor een klein Disneyland te over, maar zonder het keurig in banen geleide, het aangeharkte van de attractieparken, wat over de hele wereld massaal publiek trekt.

Met behulp van dezelfde soort, tot iconen uitgegroeide sprookjes- en stripfiguren probeert Boogaerdt/VanderSchoot te achterhalen wat het aantrekkelijke of juist verfoeilijke van Disneys opgepoetste werkelijkheid is. Dat levert een even komisch als verwarrend schouwspel op met talloze, vaak bewust half afgemaakte verkleedpartijen.

Zo'n wereld met zijn eigen wapens proberen te pakken is razend moeilijk. Ze zijn er niet helemaal uitgekomen, is mijn stellige indruk, zeker als Bianca van der Schoot alsnog in een monoloog de haat-liefde-verhouding tussen Disneys kijk en de echte wereld poogt te verwoorden, het verschil tussen de magie van de droom en de rafelranden van de realiteit. Terwijl de kracht van de groep juist in beweging- en beeldtaal zit.

De bedoeling schemert er doorheen, maar een onontkoombare confrontatie is iets anders. Te veel wordt overgelaten aan snelle herkenning van stereotypen, te weinig sturende lijn aangebracht. Wel zijn er een paar ijzersterke scènes waarin fluwelen pret en destructieve hang naar spektakel gevoelig botsen. Onheilspellend als kale, halfblote figuren ogenschijnlijk onhandig over hekken klimmen, terwijl een groepsyell 'Waar is dat feestje! hier is dat feestje!' uit luidsprekers schalt. Verraderlijk als een verbeten doordansende feeënrobot door zowel technische storingen als beschietingen wordt afgemaakt.

Intrigerend is dat aan het einde, als de wanorde op de speelvloer aan touwen de lucht in is getrokken, er ruimte is voor een Disneydierenbos, maar ook voor een geldautomaat.

Hanny Alkema

Tournee t/m 16-2-2013. Info: www.viarudolphi.nl

Jazz

Erimaj ¿¿¿¿

Jamire Williams is een van de beste en meest in trek zijnde jazzdrummers van dit moment. Na bekendheid te hebben vergaard bij onder meer Kenny Garrett, Christian Scott en Dr Lonnie Smith leidt hij sinds enige tijd de groep Erimaj - inderdaad zijn voornaam in spiegelschrift. Erimajs cd 'Conflict of A Man' is een culthit, een eclectische plaat waarop invloeden uit jazz, blues, dance, r&b en nog een aantal genres zijn samengekneed tot een opwindend amalgaam. Met die frisse, genre-negerende aanpak is Erimaj een gedroomde act voor het relatief nieuwe Rotterdamse podium Bird, dat eigentijdse jazz en aanverwante stijlen programmeert.

Succes verzekerd zou je denken, maar de Erimaj van de plaat kwam niet op de planken. Van de bezetting waarmee 'Conflict of A Man' werd opgenomen, waren buiten Williams zelf, alleen gitarist Matthew Stevens en bassist Vicente Archer van de partij, en bijvoorbeeld dus niet de fenomenale pianist Jason Moran of het aanstormende trombonetalent Corey King. Sterker nog, om de groep te completeren, werd op het allerlaatste moment de Nederlandse toetsenist Gideon van Gelder gevraagd.

Zo stond er dus een heel andere band op het podium; zonder zanger, zonder blazers. Was dat een gemis? Opvallend zelden. Het ontbrekende raffinement van de cd werd vrijwel volledig gecompenseerd door de ongelooflijk geestdriftige kracht die van Williams' drumwerk en Stevens' verrassend vuige gitaarsolo's uitgaat. Wars van effectbejag is de groep niet, maar de energie die uitgaat van de achter zijn drumkit dansende Williams is onweerstaanbaar. Daarbij is het gitaarspel van Stevens net ruig en onvoorspelbaar genoeg om wat naar publieksmennerij neigt te ontzenuwen. Archer en Van Gelder hebben een meer dienende rol, maar zijn onberispelijk in wat zij doen.

In deze muziek gaat het om de details. De versnellingen en vertragingen op het juiste moment, een sjaal op de floortom voor een subtiel gedempt effect. Wie niet wist dat Williams een briljant drummer is, heeft niet opgelet, maar Erimaj draait vooral om zijn geweldige talent om genres op een vanzelfsprekende manier te versmelten en van elk nummer een energiek feest te maken.

Mischa Andriessen

Dans

Et Après Isabelle Beernaert ¿¿

Sinds tv-programma's als 'So You Think You Can Dance' (SYTYCD) en 'The Ultimate Dance Battle' is de dans in Nederland uit de ivoren toren van het theater geklommen. Choreografen als Conny Janssen, Rinus Sprong en Ed Wubbe werken eraan mee, waardoor een grote groep televisiekijkers in aanraking komt met de danskunst, ook al is deze behapbaar vertaald op de jonge en vaak niet zo heel ervaren dansdeelnemers.

Maar deze pr voor de dans heeft ook een keerzijde. De grens tussen entertainment en kunst is niet meer zo eenvoudig te trekken, blijkt ook uit 'Et Après' van SYTYCD-choreografe Isabelle Beernaert en een aantal (semi)finalisten van de bovengenoemde tv-danswedstrijden. De als moderne dans geafficheerde vrije productie mist diepgang die dans tot kunst kan maken. Hier geldt: What You See Is What You Get.

Gedurende anderhalf uur passeren dansen de revue, op muziek die we allemaal kennen, van Adèle, Nina Simone, tot de derde orkestsuite van Bach. De spanningsboog van nummertje-dansje is comfortabel kort, maar gaandeweg leidt dat continue schakelen tot vermoeienis en vervlakking. De rode draad, 'autobiografisch' staat in de programma-aankondiging, zou uit een keukenmeidenroman kunnen komen: man en vrouw beleven een wanhopige liefde, zo wanhopig dat hij haar slaat (!), zij verlaat hem, komt iemand tegen die haar wél begrijpt en wordt gelukkig. Filmpjes tussendoor moeten de zielepijn onderstrepen.

Het is met ongelooflijk veel enthousiasme gebracht in elkaar afwisselende groepsdansen en duetten. De emotie spát van het toneel, de dans is een veelheid van stijlen met de focus op iets wat op dat moment gevoelsmatig 'past'. Tikkie Spaans als de vrouw droomt over een gepassioneerd leven, streetdance als het er ruig aan toegaat. Een enkele b-boy verrast in hoe hij pianoklanken gebruikt om zich al lockend met staccato beweginkjes voort te bewegen. Verder is er geen noemenswaardige synergie tussen dansstijlen, noch tussen vorm en inhoud.

Is dat erg? Het antwoord is 'ja' als het gaat om de hoge standaard in (moderne) dans die in Nederland momenteel steeds verder onder druk komt te staan. Het is 'nee' als je hebt gesmuld van SYTYCD en de sterren weer aan het werk wilt zien tijdens een avondje ongecompliceerd entertainment. Want eerlijk is eerlijk - en deze danskritiek ten spijt - na een sprankelende roaring twenties-finale sprong het publiek joelend uit de stoelen. Men had hier simpelweg enorm van genoten.

Sander Hiskemuller

Tournee t/m 29/12. www.senf.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden