Disney liet nijlpaarden dansen, en dat was wel even wennen

Disneyfilms als 'Mary Poppins', 'Jungle boek' en 'De Aristokatten' werden mede gedragen door de composities van de deze week overleden Robert Sherman. Ook in zijn begintijd realiseerde Walt Disney zich al hoeveel muziek kon toevoegen.

Anders dan de acteur in Oscarwinnaar 'The Artist' had Walt Disney geen moeite met het einde van het stomme-filmtijdperk. Sterker zelfs, de komst van het geluid plaveide voor de ambitieuze twintiger de weg naar het succes.

Disney was een van de eerste getuigen van de revolutie. Hij zat in de zaal tijdens de première van de film 'The Jazz Singer' in oktober 1927. Het publiek zag Al Jonson niet alleen zingen, het hoorde hem ook zingen. Een sensatie.

De eerste maanden van 1928 besteedde Disney aan de bewerking van een al afgeronde stomme film, 'Steamboat Willie', met hoofdrollen voor Mickey en Minnie Mouse. De filmmaker zette zelf een falset op voor de stem van de muis. Voor de muziek werden onder meer het vaudeville-liedje 'Steamboat Bill' en de folksong 'Turkey in the straw' gebruikt.

De aanpassingen zorgden voor flink wat extra kosten. Want de komst van geluid betekende ook dat het aantal tekeningen per seconde omhoog moest, anders zou een soort disbalans ontstaan.

Maar het betaalde zich uit. Toen 'Steamboat Willie' in het najaar van 1928 in première ging, bleek de film een succes. De combinatie van animatie, dialoog en muziek betoverde de zalen. De onafhankelijke tekenfilmmaker Disney beleefde zijn doorbraak.

Een tijdje later bedacht de filmmaker een nieuw concept: silly symphonies, korte filmpjes waarin muziek een belangrijkere rol speelde dan dialogen. Voor muziek bij de eerste, 'The skeleton dance' (1929), dienden Saint-Saëns' 'Danse macabre' en Griegs 'Peer Gynt' als inspiratiebron.

Silly symphonies waren geschikter voor de internationale markt en boden artistiek wat meer mogelijkheden dan films rond een vaste hoofdfiguur, zeker als dat een braverik als Mickey was. Binnen het bedrijf was niet iedereen het met deze lijn eens. Roy Disney, Walts broer en ook in de zaak, vond het een verspilling van tijd en geld. De aandacht moest volgens hem uitgaan naar de ster van de studio, Mickey.

Aanvankelijk leek Roy gelijk te krijgen. Maar na enkele jaren werden de silly symphonies wel degelijk een succes. Ze boden bovendien de ruimte om te experimenteren met vorm, kleur, geluid en nieuwe figuren. Onder anderen Midas Wolf en de Drie Biggetjes en de opvliegende Donald Duck debuteerden in silly symphonies.

In de tweede helft van de jaren dertig durfde Disney het aan om animaties van speelfilmlengte te maken. De eerste, Sneeuwwitje, leverde muzikaal de evergreen 'Someday my prince will come' op. In Pinokkio zat 'When you wish upon a star', eveneens tot op de dag van vandaag geliefd bij jazzmuzikanten.

Hoogtepunt in Disneys gebruik van muziek voor de oorlog was de avondvullende speelfilm 'Fantasia' (1940), waarin inventieve scènes waren getekend bij stukken van onder meer Bach, Beethhoven, Tsjaikovski en Strawinsky. Het leverde klassiekers uit de filmgeschiedenis op: tovenaarsleerling Mickey in een gevecht met bezems en emmers, balletdansende nijlpaarden en struisvogels.

Het publiek van dat moment wist het nog nauwelijks te waarderen. Liefhebbers van klassieke muziek vonden 'Fantasia' kitscherig, tekenfilmliefhebbers vonden hem juist te prententieus. Disney sneed zich financieel flink in de vingers. Het succes van de een jaar later uitgebrachte film 'Dombo' maakte echter weer veel goed.

Disney zou nooit meer al te veel op de experimentele toer gaan. Dat betekende niet dat hij per se voor het meest gemakkelijke en zouteloze koos. Ook op muzikaal gebied bleef er ruimte voor eigenzinnigheid en componisten met een eigen smoel. Bijvoorbeeld de gebroeders Sherman, van wie deze week Robert overleed, met onder meer 'It's a small world after all' en 'Supercalifragilisticexpialidocious'. Maar recenter het werk van de ook als cynische songwriter bekende Randy Newman.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden