Discussie over goed gedrag is breedgedragen binnen PvdA

Diederik Samsom gispt Kok en Wallage in openbaar

'Voor de Partij van de Arbeid geldt wet en regel en onze eigen moraal van soberheid en dienstbaarheid. In ons dagelijks handelen laten wij ons daardoor leiden. Dat geldt voor alle politici, en ook voor oud-politici van PvdA-huize.'

Is dit, na de berichtgeving van gisteren, wéér een passage uit het interview in Vrij Nederland met PvdA-voorzitter Hans Spekman, die tekeer ging tegen graaiende PvdA'ers? Nee, dat is het niet. Het is de eerste alinea van de toelichting bij de Erecode van de PvdA. Want die blijkt er al te zijn: de code werd opgesteld in 2009, onder leiding van de vorige voorzitter, Lilianne Ploumen. Zij zei destijds ook dat ze zich enorm stoorde aan partijgenoten die in strijd leefden met de uitgangspunten van de arbeiderspartij. Practice what you preach, laat zien waar je voor staat, leef naar je eigen uitgangspunten: dat werd de nieuwe lijn, van harte ondersteund door de toenmalige politiek leider Job Cohen.

In de Erecode wordt die stelregel voor het handelen van PvdA-bestuurders praktisch verwoord in twaalf punten. Sociaal-democraten in de (semi)publieke sector mogen niet meer verdienen dan de Balkenende-norm, van hen wordt verwacht dat ze sober omgaan met onkostenvergoedingen en declaraties, en terughoudend zijn met wachtgeld, cadeau's en reizen.

En, punt twaalf: 'We hebben de plicht elkaar aan te spreken op elkaars gedrag... PvdA'ers die zich niet aan de Erecode houden, worden hier door het Partijbestuur op aangesproken'.

Verder dan dat 'elkaar erop aanspreken' gaat de Erecode niet. En dat is te weinig voor Hans Spekman, de door 80 procent van de leden gekozen nieuwe voorzitter. Vriendjespolitiek en zakkenvullerij moeten harder worden afgestraft. Als een corrigerend gesprek niet helpt, dan worden PvdA'ers die niet leven naar hun idealen, uitgesloten van functies namens de partij. En in het uiterste geval volgt royement.

Een Commissie Integriteit gaat het gedrag van PvdA-politici en bestuurders controleren. Vier partijgenoten gaan daarvoor het voorbereidende werk doen. Een van hen is Herman Tjeenk Willink, die net afscheid heeft genomen van de Raad van State. Spekman omschrijft het viertal als mensen die het vreselijk vinden dat waarden als soberheid en dienstbaarheid niet door iedereen worden nageleefd.

Maar Spekman zit ondertussen zelf ook niet stil. Hij is alert, ook als niet eens bekend is of mensen lid zijn. Zo heeft hij laten uitzoeken of de in opspraak geraakte Vestia-directeur Erik Staal bij zijn club zit. Was hij dat geweest, dan had Spekman hem zó de deur gewezen.

In de partij wordt er niet graag over dit onderwerp gepraat. PvdA'ers in bestuursfuncties weten dat ze met argusogen worden bekeken, niet alleen door mensen van buiten, maar ook door partijgenoten die lager op de maatschappelijke ladder zitten, en die op feestjes moeten uitleggen dat 'hun' mensen bonussen goedkeuren voor ondernemers met topsalarissen. "Het is een gevoelig onderwerp", zegt de een. "Ik doe er in het openbaar geen uitspraken meer over", zegt een ander.

Oud-fractieleider Jacques Wallage houdt die zwijgzaamheid het liefst in stand. 'Dit zijn geen discussies voor in het openbaar', zei hij in het Parool. Net als oud-premier Kok ligt hij onder vuur omdat hij als commissaris bij PostNL ingestemd heeft met bonussen voor de top.

Dat Kok en hij zijn gebeld door de nieuwe man, Diederik Samsom, komt dan ook niet van hem, maar van Samsom zelf. Die vertelde bij de presentatie van zijn nieuwe actieplan dat hij de heren heeft laten weten dat dit gedrag hem niet bevalt. Dat gebeurde niet in een achterafzaaltje, maar in het volle licht van de camera's, waarmee ook Samsom liet zien dat het hem ernst is met het naleven van de Erecode.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden