Discussie over echtheid staat expositie in weg

Kunsthandelaren weigeren stukken Heyboer uit te lenen voor tentoonstelling uit angst voor reputatieschade

Echt of nep: die discussie over het vroege werk van Anton Heyboer (1924-2005) had directeur Ralph Keuning graag willen voeren in zijn museum. Maar de tentoonstelling met 150 etsen en schilderijen in Kasteel het Nijenhuis in Heino is op het laatste moment afgeblazen. De eigenaren van de collectie, de Amsterdamse kunsthandelaren Couzijn Simon en Georges Knubben, hebben zich teruggetrokken. Ze zijn boos omdat de museumdirecteur vraagtekens plaatst bij de authenticiteit van het werk.

Dat is dodelijk voor hun 'reputatie en klandizie', zegt Couzijn Simon. "We verkopen al 45 jaar werk van Anton Heyboer en alles is gegarandeerd echt. Dat geldt dus ook voor de schilderijen en etsen uit zijn Haarlemse periode van 1953 tot 1960, die bestemd waren voor de expositie."

Ralp Keuning komt met een andere verklaring. Hij wilde vooraf duidelijkheid van de eigenaren over de herkomst van het tentoon te stellen werk. Keuning: "Ik wil weten waar de schilderijen en etsen vandaan komen. Maar Couzijn en Knubben konden me ondanks herhaald aandringen, niet in contact brengen met de bron. Het zou om een goed geklede heer op leeftijd gaan die af en toe bij hen langs komt met vroeg werk van Heyboer."

Volgens Couzijn is dat geen onwil maar onmacht, omdat deze persoon lastig te bereiken is. "We hebben hem 13 januari voor het laatst gezien en hem sindsdien niet kunnen traceren. Maar hij bestaat echt en komt uit de kringen van Josef Santen."

De geselecteerde werken zouden afkomstig zijn uit de nalatenschap van deze in 1988 overleden Josef Santen, de boezemvriend en mecenas van Heyboer. In 2004 kregen Couzijn en Knubben voor het eerst een ets uit deze nalatenschap aangeboden. Sindsdien hebben ze via de onbekende tussenpersoon honderden schilderijen en etsen verworven.

Lange tijd werd dit vroege werk als verloren beschouwd, omdat Heyboer zelf beweerde dat hij het had vernietigd. Toen plotseling toch etsen uit de jaren vijftig opdoken, ontstond er twijfel over de echtheid. Ook de vier weduwen van Heyboer betwisten de authenticiteit. Ze worden daarin gesteund door taxateur Willem de Winter van het tv-programma 'Tussen kunst en kitsch', die een onderzoek naar het werk is begonnen. De Winter heeft Keuning ook gewaarschuwd dat er grote twijfels zijn over deze verzameling.

Couzijn is woedend over deze aantijging. Volgens hem is De Winter 'de spreekbuis' van de weduwen. Couzijn: "Die vrouwen willen alleen maar geld verdienen aan Heyboer en kunnen het niet uitstaan dat wij diens beste werk hebben. Het vroege werk is stukken beter dan al die kippen en danseresjes die hij later heeft gemaakt."

Of het echt is, kan Keuning niet beoordelen, maar mooi en interessant is het vroege werk van Heyboer beslist. "Ik wilde het heel graag laten zien, met daaraan gekoppeld een stevig discours." Een mooiere plek voor zo'n discussie is er ook niet dan Kasteel het Nijenhuis, meent Keuning. Jarenlang de woning van kunstverzamelaar Dirk Hannema, oud-directeur van museum Boijmans in Rotterdam. Hij was de man die voor Boijmans 'De Emmaüsgangers' van Vermeer aankocht. Het vermeende topstuk bleek later een vervalsing van Van Meegeren. Voor Hannema bleef het echter altijd een echte Vermeer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden