Discussie barst los over hoge straffen voor relschoppers

De moeder van Chelsea Ives verlaat de rechtbank. Ze gaf haar 18-jarige dochter, getalenteerd atlete en ambassadeur van de Olympische Spelen, aan toen zij haar op tv bij de rellen zag. Chelsea Ives zit nog vast. © EPA

In Groot-Brittannië is de discussie losgebarsten over de zwaarte van de straffen in de nasleep van de grootschalige rellen begin augustus. Ook mensen die tijdens de chaos kleine vergrijpen pleegden, zoals het stelen van een fles water of een ijsje, krijgen maanden celstraf.

'Smash Down in Northwich Town', verniel Northwich, dat was de boodschap die Jordan Blackshaw (20) op 8 augustus op Facebook plaatste. Niemand ging op zijn oproep in. Dinsdag werd hij veroordeeld tot vier jaar cel voor dit 'misdrijf'.

Perry Sutcliffe-Keenan (22) riep op dezelfde netwerksite op tot rellen in Warrington. Hij maakte een pagina aan, getiteld 'The Warrington Riots'. Een grap, volgens Sutcliffe-Keenan die de oproep de volgende ochtend verwijderde en zijn excuses maakte. Hij kreeg vier jaar celstraf, ook al braken er geen rellen uit naar aanleiding van zijn actie.

Mag straf een afschrikmiddel zijn?
Terecht, vinden vele conservatieve politici. Premier David Cameron zei gisteren in een reactie op het Facebook-vonnis: "Het is aan de rechters om te beslissen over de strafmaat, maar ik denk dat het een goede zaak is dat de rechtbanken een duidelijke boodschap geven."

Dat is precies de kern van het debat, meent Roger Smith van mensenrechtenorganisatie Justice: "Mag straf worden ingezet om anderen af te schrikken, of moet een straf in verhouding staan tot het misdrijf?" Hij vindt dat laatste.

Collectieve waanzin
Een tweede punt is de vraag of de gepleegde misdrijven anders moeten worden beoordeeld in de context van de grootschalige rellen. Deze week lekte uit dat ambtenaren van het ministerie van justitie de politierechters adviseerden om 'de zwaarte van hun straffen te herzien in het licht van de recente chaos'.

Rechter Elgan Edwards, die Sutcliffe-Keenan en Blackshaw veroordeelde, gaf gehoor aan deze oproep. Hij verwees naar de context ter rechtvaardiging van de hoge straf die hij oplegde: "Dit gebeurde op een moment waarin de natie was bevangen door collectieve waanzin."

Onenigheid
Het debat heeft onenigheid gezaaid tussen de regeringspartners, de conservatieven en de liberaal democraten. "Straf moet proportioneel en consistent zijn", zei Tom Brake, parlementslid voor de liberaal democraten, tegen The Guardian.

"Iemand die een groot vergrijp pleegt moet lang zitten, maar mensen die schuldig zijn aan een kleine overtreding, of die voor de eerste keer in aanraking komen met de politie, moeten we niet anders behandelen dan we een dag voordat de rellen begonnen zouden hebben gedaan."

Ook mensenrechtenorganisaties en advocaten van de relschoppers vinden de straffen disproportioneel. Sophie Willett van de Howard Bond voor de Hervorming van het Strafrecht: "Natuurlijk moeten deelnemers aan de plunderingen gestraft worden, maar je kunt je afvragen of zes maanden celstraf voor het stelen van een pak water niet wat overdreven is."

Effect straffen
Bovendien betwijfelt Willet of de straffen echt een afschrikwekkende werking hebben: "De Facebookjongens zijn geen zware criminelen, het zijn naïeve jongeren die in de waan van het moment iets stoms doen. Als je dit soort jongens naar de gevangenis stuurt, werkt dat averechts: ze komen daar in aanraking met echte criminelen, en hebben daarna meer kans om echt het foute pad op te gaan."

Je kan ze beter een taakstraf geven, meent Willet: "Laat ze de rotzooi opruimen die ze zelf getrapt hebben. Dat valt misschien slecht bij de publieke opinie, maar het is veel goedkoper en het zou onze overvolle gevangenissen ontlasten."

Duizendste verdachte in staat van beschuldiging gesteld

Nicolas Robinson (23) werd veroordeeld tot zes maanden cel voor het stelen van een pak water ter waarde van vier euro. Er zijn nog meer voorbeelden. Zo moet Ursula Nevin, een moeder uit Manchester, vijf maanden de cel in, omdat ze een broek aannam die tijdens plunderingen werd buitgemaakt.

Twee anderen kregen achttien maanden celstraf voor het verhandelen of in bezit hebben van gestolen goederen.

Anderson Fernandes (22) uit Manchester dacht in de chaos van de rellen ongemerkt een ijsje met twee bolletjes te kunnen stelen. De rechter liet weten dat ook hem een gevangenisstraf boven het hoofd hangt.

In totaal zijn er al meer dan drieduizend arrestaties verricht in verband met de rellen. Gisteren maakte de Londense politie bekend dat die dag de duizendste verdachte in staat van beschuldiging is gesteld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden