Discriminatie op arbeidsmarkt blijkt taai probleem

Analyse | Minister Asscher 'wil wel wat meer doen' maar schrikt terug voor quota en verplichtingen

Het schiet niet op. Niemand had verwacht dat minister Lodewijk Asscher van sociale zaken er in een paar jaar tijd voor zou zorgen dat bedrijven niet meer discrimineren. Maar dat geen enkel bedrijf de afgelopen jaren door de overheid is aangepakt voor arbeidsmarktdiscriminatie, is wel het andere uiterste. Hoe kan dat? Zijn de plannen van minister Asscher niet doordacht? Moet hij toch maar iets anders proberen?

Het debat over arbeidsmarktdiscriminatie was ontluisterend, meent SP-Kamerlid Sadet Karabulut. "Ik zie in de verste verte niet hoe bedrijven worden aangepakt. Ze komen er gewoon mee weg", zegt Karabulut nadat de minister net had verteld waarom het nog niet lukt bedrijven te sanctioneren. Twee jaar geleden kondigde Asscher gewichtig aan dat hij bedrijven die discrimineren wil uitsluiten van samenwerking met de overheid. Dat blijkt een haast onmogelijke wens. Dat zit juridisch gezien nogal lastig.

Het College voor de Rechten van de Mens constateert wel geregeld dat er op een bedrijf wordt gediscrimineerd. Maar dat is geen strafrechtelijke veroordeling. En die heeft de minister nodig om bedrijven te kunnen uitsluiten. Zo ver zal het niet snel komen, want je kunt een bedrijf niet aansprakelijk stellen als een van zijn werknemers eenmalig discrimineert bij bijvoorbeeld een sollicitatie. Asscher zegde in het debat toe dat hij wel 'wat meer wil doen' met de uitspraken van het College voor de Rechten van de Mens, maar merkte daar direct al bij op hoe moeilijk dat ligt.

Het gaat moeizaam, erkent Asscher. Dus benadrukte de bewindsman het belang van de preventieve kant van zijn maatregelen. "Bedrijven zijn echt niet blij als ze het risico lopen op een sanctie", probeerde hij. Maar als de kans op een straf bijna nul is, zullen ondernemers niet met samengeknepen billen zitten als de inspectie langskomt.

Een speciaal opgericht inspectieteam arbeidsmarktdiscriminatie deelde vorig jaar maar drie waarschuwingen uit. Eén bedrijf had geen onafhankelijke vertrouwenspersoon of klachtencommissie, een ander had geen gedragsregels opgesteld, en bij het derde bedrijf werd het personeel niet voorgelicht over omgangsvormen. Het betrof dus administratieve overtredingen, geen discriminatoire.

Dat is opvallend, want discriminatie komt bijna overal voor. "Het zit in de aard van ons mensen - en dus ook in de aard van de werkgevers, want dat zijn mensen - dat we eerder kiezen voor wat we denken te kennen of te herkennen dan voor het onbekende", verwoordt VVD-Kamerlid Anoushka van Miltenburg het fenomeen. Om dat te overwinnen zijn harde maatregelen nodig. Daar kiest Asscher (nog) niet voor.

De gemeente Den Haag doet het wel, met een proef met anoniem solliciteren, zodat onbekend is of de werkzoekende Mark of Mohammed heet, man of vrouw is, jong of oud. Asscher wacht de uitkomsten van de proef af. De SP pleit ervoor dat het verplicht wordt dat bedrijven in hun jaarverslag opnemen hoeveel ze hebben gedaan aan het bevorderen van diversiteit. Daar voelt de minister nog niet voor.

Nog verder gaat het invoeren van quota. Dat zal zéker niet snel gebeuren. Het bedrijfsleven is zwaar tegen, de politiek ziet het als een paardenmiddel. Zo schiet het niet op met het bestrijden van discriminatie op de arbeidsmarkt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden