Discriminatie los je niet op. Dus leert Jaswina Elahi jongeren ermee om te gaan

Jaswina Elahi, onderzoekster en docent aan de Haagse Hogeschool. Beeld Phil Nijhuis

Hoe help je gediscrimineerde jongeren uit de Haagse Molenwijk aan een baan? Laat ze leren van buurtgenoten met een migratie-achtergrond die het wel lukte om hun talenten te benutten, zegt onderzoekster Jaswina Elahi.

Ze voelen zich heus niet allemáál murw geslagen, de pakweg tweeduizend jongeren met een niet-westerse migratieachtergrond in de Haagse Molenwijk. Best knap: de werkloosheid is er hoog, het gemiddelde inkomen ligt er op 1200 euro per maand. Maar alle afwijzingen op sollicitaties zijn wel slopend. Een Marokkaanse achternaam is vaak al reden genoeg voor werkgevers om niet op een sollicitatiebrief in te gaan. 

Toch krijgt een groepje doorzetters de rest mee. Met een beetje begeleiding van de Haagse Hogeschool, die boven de wijk uittorent, in de persoon van docent sociaal werk Jaswina Elahi (39). Zij begon in 2014 een project om het welbevinden te vergroten in de Molenwijk. Ze zocht eerst uit waar de bewoners zich het meest over beklaagden. Dat ging veel over discriminatie op de arbeidsmarkt.

“Veel van de Molenwijkers die ik sprak, hadden op school al een achterstand. Basisschoolleraren stuurden ze naar het praktijkonderwijs, puur omdat ze de taal minder goed spreken. Terwijl dat niets zegt over hun potentie.” Vervolgens wilde niemand ze een stageplek geven, vertelt Elahi. “Dat doet iets met je, als veertienjarige.”

Het is triest, zegt Elahi. “Maar tegen discriminatie kun je op korte termijn niet veel beginnen. Voor die jongeren heeft het veel meer zin om ze ertegen te wapenen.” Ze wilde helpen, vooral door hen te laten leren van buurtgenoten die ondanks de discriminatie wel een baan vonden. Want hoe deden ze dat dan?

Rolmodellen

Even later loopt ze zelf door de weidse wijk die pal achter haar werkplek ligt. In de voorjaarszon schitteren sociale huurflats die kampen met schimmelproblemen. Elahi woonde zelf acht jaar in deze buurt. “Het ziet er nu vrij vredig uit, maar ’s avonds hangt hier veel jeugd. Al heb je dat in elke stad natuurlijk”, relativeert ze.

Om hen aan een baan te helpen, spoorde Elahi succesverhalen op in de buurt. Dat ging niet direct goed. “Als je kinderen uit de buurt vraagt wie uit hun wijk succesvol is geworden, noemen ze allemaal profvoetballer Eljero Elia. Of de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb. Terwijl ik juist op zoek was naar gewone mensen die een winkel waren begonnen.”

Die vond ze wel. Deze rolmodellen bleken van zichzelf al expert in het herkennen van hun eigen talent. En ze bezitten de assertiviteit om dat over te brengen. Een van de jongens zat eerst op het praktijkonderwijs, maar dacht dat hij meer in zijn mars had en vroeg aan zijn meester of hij een maand de tijd kon krijgen om zich te bewijzen. “Toen is hij doorgestroomd naar het vmbo. Daarna naar het mbo, het hbo en uiteindelijk heeft hij zijn propedeuse gehaald aan de Erasmus Universiteit.”

Ook zag Elahi dat die werkende buurtbewoners sterk leunden op hun etnische netwerk in de wijk. “Als eerste afzetmarkt wanneer ze een winkel begonnen. Of voor het regelen van oppas voor de kinderen tijdens het werk.”

Opvallend, want de wetenschap stelt volgens Elahi tot op heden dat etnische netwerken niet nuttig zijn bij het vinden van werk. “Het credo was altijd: je hoeft alleen te investeren in connecties op school, stage en werkplekken.”

Het leren van andermans ervaringen heeft succes. Elahi gaf job­coaches mee waar ze op moeten letten; de eerste twaalf jongeren die op deze manier begeleid werden, hadden binnen drie maanden een baan. “En een jaar later nog steeds, op een paar uitvallers na. De nieuwe lichtingen doen het voorlopig net zo goed, steeds in groepjes van ongeveer twaalf jongeren.” 

Elahi vat al die lessen samen als ‘het versterken van iemands veerkracht’. Dat klinkt als een open deur, een managerscliché. Maar het is wel nieuw in Nederland, zegt Elahi. 

‘Ik organiseer rap-workshops voor jongeren’

Umit Colgecen (35)

Toen Umit Colgecen een jaar of twintig was, had hij een baantje als vuilnisman en verdiende hij ook geld met het poetsen van auto’s en het schoffelen van plantsoenen. “Toen was ik al gestopt met mijn mbo-opleiding detailhandel. Ik kon maar geen stage vinden.” Maar Colgecen wilde wel een vak leren, en ging toch een nieuwe studie doen. Nu is hij parttime jeugdwerker en heeft hij een eigen bedrijf. 

Onderzoekster Jaswina Elahi ziet in hem een rolmodel voor anderen. “Met mijn bedrijf organiseer ik rap-workshops. Ik trek wijken met een negatieve beeldvorming in en vraag jongeren te rappen over wat ze juist mooi vinden aan hun buurt.” Heel therapeutisch, zegt hij.

Jammer voor het bedrijf, als ze me afwijzen

Shaila Mahabier (30)

Ze solliciteerde na haar opleiding op allerlei administratieve baantjes, maar werd nooit gekozen. Shaila Mahabier dacht steeds dat het aan haar lag. Ze vond zelfs geen werk via uitzendbureaus die beweerden dat ze ook mensen zónder diploma aan een baan helpen. Ze deed mee aan het project van Jaswina Elahi. “Haar project verandert je denkwijze: het ligt níet aan mij. En als ze me afwijzen, is dat jammer voor het bedrijf.” 

Nu werkt ze op de afdeling personeelszaken van een pacemakerbedrijf in Tsjechië. “Het sollicitatie-gesprek ging hartstikke goed. Mijn zelfverzekerd-heid was toen ook al sterk gestegen. Ik heb het hier erg naar mijn zin.”

Lees ook:

Achterblijvende integratie van moslimmigranten, discriminatie of cultuur?

De integratie van moslimmigranten blijft achter. Discriminatie? Ja, ook. Maar het ligt vooral aan hun cultuur, zegt socioloog Ruud Koopmans.

Feiten over migranten zijn ook wel eens fijn, zoals die uit dit nieuwe boekje

Onderzoekscentrum WODC vindt het tijd voor wat feiten in het debat over migranten. Donderdag komt een boekje uit vol begrijpelijke statistieken. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden