Discipline en regelmaat vulden de dagen

Ze kijkt haar interviewers doordringend aan en haar toon is nadrukkelijk: „Ik wil deze gelegenheid gebruiken om het lot van de politieke gevangenen duidelijk te maken. Hoe denk je dat het is voor hen die voor jaren en jaren gevangen zitten?” De detentie van de ongeveer 2100 politieke gevangenen in Burma is een onderwerp dat Nobelprijswinnares Aung San Suu Kyi na aan het hart ligt. Tientallen van hen zijn jeugdleden van haar partij, de Nationale Liga voor Democratie. Sommigen werden opgepakt op luttele meters afstand van haar huis nadat ze de oppositieleidster hadden opgezocht. Van dichtbij maakte ze het verdriet van ouders en dierbaren over de arrestaties mee. Of ze zich schuldig voelt? „Nee, ik voel me niet schuldig jegens hen. Ik deed wat ik kon en zij deden wat ze konden. Degenen die hen in de gevangenis stopten zijn degenen die zich schuldig moeten voelen.”

Zelf vulde ze haar dagen in gevangenschap met discipline en regelmaat. „Ik mediteerde regelmatig ja, maar niet heel veel.” Met een lachje zegt ze: „Ik had heel veel te doen. Dat lijkt mensen te verbazen. Maar je wilt toch het huis schoon en netjes houden. Ook wilde ik niets van het nieuws over Burma missen, dus luisterde ik vijf tot zes uur per dag naar de BBC, Voice Of America, Radio Free Asia en Democratic Voice of Burma.” Het zijn de radiozenders die elke dag in de Burmese staatskrant en op de tv een veeg uit de pan krijgen als bedriegers en leugenaars: „Het luisteren naar nieuws nam een groot deel van mijn tijd maar ik kon me niet permitteren het te missen. Niemand kon immers binnen komen om me bij te praten.”

Schrijven, een van haar grote liefhebberijen, liet ze achterwege. Uit de toelichting blijkt dat ze zich toch wel degelijk bespied en kwetsbaar achtte: „Het voelde niet privé. Ik wilde niet dat mijn schrijfsels in handen van anderen zou komen.”

Nu Suu Kyi weer aan het leven deelneemt is het alsof ze uit een tijdmachine is gestapt. De hilariteit is groot als ze niet blijkt te weten hoe een mobiele telefoon werkt. Ze kent het apparaat alleen uit de tijdschriften, zegt ze giechelend. Er wacht een lading huiswerk. Burmese experts op allerlei gebied, diplomaten en VN-ers bezoeken haar huis en kantoor. Ook partijgenoten, onder wie veel jongeren die lang niet van zich lieten horen, duiken weer op. Haar partij, die voor de recente verkiezingen illegaal werd verklaard, is tijdens haar huisarrest verzwakt geraakt en zuchtte onder het leiderschap van een aantal bejaarde starre leiders. De oppositie is zwaar verdeeld over de kwestie van deelname aan de verkiezingen. Ook met de etnische minderheden moeten de banden worden aangehaald.

Burmezen zeggen dat haar toon mild, voorzichtig en verzoenend is en minder uitgesproken en principieel dan vroeger. Ze mijdt het bijvoorbeeld concrete uitspraken te doen over heikele kwesties als sancties. De afgelopen jaren plaatste de staatskrant regelmatig artikelen waarin Suu Kyi verantwoordelijk werd gehouden voor de armoede en de economische problemen. Op haar eerste persconferentie afgelopen zondag zei ze slechts dat sancties tegen het regime te heroverwegen waren als de Burmese bevolking dat wilde.

De afgelopen 21 jaar werd Suu Kyi vaker vrijgelaten op momenten dat de militaire regering zich sterk achtte. Maar zodra bleek dat haar populariteit groot was en haar politieke activiteiten toenamen, werd ze weer opgesloten. Heeft ze enige indicatie dat het deze keer anders zal lopen tussen haar en de militairen in de top? „Ik weet het niet. Ik heb sinds mijn vrijlating geen contact met ze. Er zijn buiten het leger maar sowieso weinig mensen die contact met de militairen hebben.”

Uit haar woorden blijkt dat er in de lagere regionen steun is voor haar beweging, maar dat ze er niet van uitgaat dat dat ook zo is bij het leiderschap. „Ik moet bekennen dat ik niet echt denk dat ze erg graag met me willen praten, maar dat betekent niet dat we het niet moeten proberen. Maar we kunnen niet naar hun barakken marcheren en zeggen hier zijn we.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden