Dirty Harry verliest zijn lobby-organisatie

Propageren zelfverdedigingswetten in opspraak na dood tiener

De nachtelijke vechtpartij in februari in Florida waarbij een zwarte tiener, Trayvon Martin, om het leven kwam, heeft verstrekkende gevolgen voor de lobby-organisatie Alec in Washington.

Alec helpt volksvertegenwoordigers van deelstaten bij het maken van wetten van conservatieve snit en blijkt een stimulator te zijn geweest van 'sta pal'-wetten zoals die in Florida gelden. Op het daarin geregelde recht van zelfverdediging beroept de overlevende van die vechtpartij, George Zimmerman, zich.

Van Alec, de American Legislative Exchange Council, zijn meer dan tweeduizend volksvertegenwoordigers van deelstaten lid. De drempel is laag: voor nog geen 40 euro per jaar mogen ze op de website en op conferenties van Alec ideeën opdoen voor wetten over allerlei onderwerpen die ze thuis in Texas, Florida of Californië zouden kunnen indienen.

Maar er zijn ook veel bedrijven aangesloten, die voor zo'n lidmaatschap tienduizenden euro's overhebben. De conclusie ligt voor de hand, aldus kritische groepen die het werk van Alec onder de loep namen: het bedrijfsleven koopt zich via Alec in het wetgevende proces van de deelstaten in en beïnvloedt zo het beleid.

Inderdaad zijn in een flink aantal deelstaten wetten ingediend die gunstig zijn voor het bedrijfsleven, of voor individuele bedrijven. Veel daarvan gaan ook over landelijk beleid: in allerlei staten is bij wet in bijna gelijke bewoordingen de verplichte zorgverzekering onder 'Obamacare' ongeldig verklaard, het recht op onderhandelen van ambtenarenbonden afgeschaft of milieubeleid verzwakt.

Daarbij was ook een wet die uit de koker komt van de wapenlobby, de National Rifle Association (NRA): de 'kasteelwet'. Die zegt dat als je eerlijk meent in gevaar te zijn, je niet verplicht bent je terug te trekken. Je mag schieten en als je kennelijke bedreiger sterft, ben je niet strafbaar.

De wieg van die wet stond in Florida, waar hij de 'stand your ground'-wet ('sta pal'-wet) heet. In Colorado heet hij de 'Make my day'-wet, naar een uitspraak van Clint Eastwood in een van zijn 'Dirty Harry'-films. Het concept vond via Alec zijn weg naar meer dan twintig andere staten.

Sta pal-wetten zijn populair bij wapen-enthousiasten, maar niet bij politiediensten. De voormalige hoofdcommissaris van de politie van Miami in Florida noemde de wet 'het recept voor een ramp'. Het aantal mensen dat in de staat omkwam bij wat volgens de dader 'rechtmatige doodslag' was, is volgens een onderzoek van The Wall Street Journal sinds het in werking treden in 2005 vervijfvoudigd. In 2010 ging het in het hele land om 326 gevallen.

Tot nu toe was dat geen reden voor Alec om zich voor zijn betrokkenheid bij die wetten te generen. Maar de dood van Trayvon Martin, en het nationale rumoer dat in de weken daarna aanzwol hebben daar verandering in gebracht. Een aantal linkse organisaties hekelt de betrokkenheid van bedrijven als Coca-Cola, Kraft Foods en Pepsico bij Alec. Consumenten maakten zich kwaad en lieten dat die bedrijven weten. Een flink aantal daarvan heeft nu zijn lidmaatschap opgezegd. En Alec, geschrokken, heeft zijn koers bijgesteld.

Amerikaanser kan het niet: zoals het geld van bedrijven, in stilte, het beleid in al die staten beïnvloedde, zo wist nu geld van consumenten het beleid van Alec te veranderen, en daarmee op termijn dat van al die deelstaten.

Want voortaan zal Alec geen wetten meer propageren die over openbare veiligheid gaan of over de regels bij verkiezingen. Alleen sociaal-economische onderwerpen komen nog aan bod.

"We moeten ons nu concentreren", zegt de organisatie vroom, "op initiatieven die groei en concurrentiekracht en innovatie stimuleren en ervoor zorgen dat Amerikanen weer aan het werk komen."

Voor Trayvon Martin hoeft dat natuurlijk niet meer. George Zimmerman, onder druk van de publieke opinie uiteindelijk toch gearresteerd en aangeklaagd, kwam in het weekeinde op borgtocht vrij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden