PostuumDirk Van Duppen

Dirk van Duppen was een communistische huisarts die liefde gaf, maar nog meer terug kreeg

De eind maart overleden Belgische huisarts Dirk Van Duppen had een praktijk onder de vlag van ‘Geneeskunde voor het Volk’. Bij deze aan de radicaal linkse Partij Van De Arbeid (PVDA) gelieerde huisartsenpraktijken krijgen patiënten gratis zorg en werken artsen voor een arbeidersloon. In maart wist deze beweging 60.000 mondmaskers op de kop te tikken voor wijkgezondheidscentra (zie foto).Beeld BELGAONTHESPOT

Eind maart overleed de Belgische arts Dirk Van Duppen (1956 - 2020). Hij stond bekend als de ‘communistische huisarts’ die vocht voor toegankelijke zorg in België. Ook streed hij tegen de farma-industrie. ‘Ik ben een tevreden man en heb een boeiend leven gehad.’

De omgang van de Belgen met het coronavirus gaf hem hoop vanaf zijn ziekbed. De Belgische huisarts Dirk Van Duppen was ervan overtuigd dat de mens een ‘supersamenwerker’ is. “Hij zag in de vele acties van solidariteit een bewijs voor zijn mensbeeld”, vertelde zijn zoon Ben aan de Vlaamse krant De Standaard. “De mens is van nature empathisch, sociaal en een echte samenwerker. Het zijn de maatschappelijke structuren die asociaal zijn en concurrentie beogen.”

Dirk Van Duppen (1956 - 2020)Beeld Photo News

Van Duppen, die vorige week op 63-jarige leeftijd overleed aan kanker, streed voor toegankelijke zorg. Niet alleen als arts, ook op het politieke toneel. Hij stond bekend als de ‘communistische huisarts’. Met zijn vrouw Lieve Seuntjens heeft hij sinds de jaren tachtig een praktijk in Deurne bij Antwerpen, onder de vlag van ‘Geneeskunde voor het Volk’. Bij deze aan de radicaal linkse Partij Van De Arbeid (PVDA) gelieerde huisartsenpraktijken krijgen patiënten gratis zorg en werken artsen voor een arbeidersloon. “Wie niet leeft zoals hij denkt, begint al snel te denken zoals hij leeft”, vond Van Duppen.

De cholesteroloorlog

In 2004 werd hij landelijk bekend toen hij het boek ‘De cholesteroloorlog’ publiceerde. Daarin nagelt hij farmaceutische bedrijven aan de schandpaal vanwege de hoge medicijnprijzen en bepleit hij een ‘kiwimodel’, geïnspireerd op het zorgsysteem in Nieuw-Zeeland. Daar is de macht van farmaceutische bedrijven, die vaak het alleenrecht hebben op productie van medicijnen, aan banden gelegd. De overheid kan daar medicijnen publiek aanbesteden. De goedkoopste aanbieder gaat ze dan maken. 

Van Duppen schrijft een wetsvoorstel, maar dat wordt uitgekleed door het parlement. De publieke aanbesteding voor medicijnen komt er niet, maar Van Duppens lobbywerk leidt er wel toe dat de gemiddelde prijs van geneesmiddelen daalt. 

Busreizen naar Nederland waar  maagzuurremmers goedkoper zijn

Als hij het systeem niet kan veranderen, werkt hij er desnoods omheen: in 2017 organiseert Van Duppen met ‘Geneeskunde voor het Volk’ busreizen naar Nederland, waar onder meer maagzuurremmers en paracetamol vele malen goedkoper zijn.

Als tiener wordt Van Duppen al door het marxisme gegrepen en sluit hij zich aan bij Amada (‘alle macht aan de arbeiders’, voorloper van de PVDA). Na de middelbare school gaat hij in een leerlooierij werken. Dit tot frustratie van zijn vader, die wil dat zijn kinderen intellectuelen worden. 

Van Duppen blijft zijn hele leven marxist, maar eentje die niet van dogma’s houdt en het opgestoken vingertje van zijn partij bekritiseert. Binnen de PVDA zorgt hij voor vernieuwing: de partij moet gewone mensen helpen in plaats van ideologische debatten voeren.

Strijd tegen farma-industrie

Met zijn strijd tegen de farma-industrie haalt Van Duppen zijn partij uit de drammerige, sloganeske, wat sektarische hoek. Waar de PVDA destijds door het establishment doorgaans amper serieus wordt genomen, weet Van Duppen de grote ziekenfondsen mee te krijgen in zijn strijd voor betaalbare zorg.

Het maakte hem volgens de De Standaard ‘de invloedrijkste marxist van België’. Een beroepspoliticus werd hij echter nooit. Van Duppen bedreef politiek door zijn patiënten in de wijk te helpen, problemen in het zorgbeleid bloot te leggen en mensen met elkaar te verbinden.

Kalme, dankbare opstelling tegenover het leven

Dat laatste blijkt ook tijdens de laatste maanden van zijn leven. Hoewel hij vanwege zijn politieke kleur niet onomstreden is, krijgt Van Duppen opvallend veel erkenning. Als eind augustus 2019 uitgezaaide alvleesklierkanker wordt geconstateerd besluit hij om de tijd die hem rest te gebruiken om zijn boodschap van solidariteit te verspreiden. Hij schrijft een boek en geeft veel interviews. “Ik ben een tevreden man. Ik heb een boeiend leven gehad. Ik kan me niet herinneren dat ik me ooit verveeld heb. Je geeft liefde, en krijgt meer liefde terug”, zegt hij in een interview met de VRT. Met die kalme, dankbare opstelling tegenover het leven beroert hij een groot publiek.

Begin februari steken vrienden tijdens zijn boekpresentatie in de Antwerpse concertzaal De Roma de loftrompet over Van Duppen. Trots staat hij – sterk vermagerd en met een mutsje in plaats van zijn kenmerkende bos krullen –met zijn pasgeboren eerste kleinkind op het podium. Na afloop gaat Van Duppen handenschuddend en knuffelend de zaal door; dat mag dan nog. Het was alsof hij zijn eigen begrafenis meemaakte, aldus de VRT in haar postuum. Dat was een geluk bij een ongeluk. Van Duppen overlijdt maandagavond 30 maart en vanwege het coronavirus zal zijn afscheid in besloten kring moeten plaatsvinden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden