Directeur Sail werd klusvrouw, en is net als veel 60-plus-vrouwen nog aan het werk

Jet Key in haar werkplaats. Ook dertigers die geen tijd hebben voor klussen, weten haar inmiddels te vinden. Beeld Patrick Post

Aan de slag blijven na je zestigste? Jet Key (66) gooide het roer om en werd klusvrouw. ‘Ik had ooit werk waarvoor ik de koningin de hand schudde, maar het geeft net zo veel voldoening om op je kniestukken in een keukenkastje te zitten.’ 

Ze is niet de enige, volgens het CBS werken steeds meer vrouwen na hun zestigste door. De vrouwelijke zestigplusser heeft vaker een betaalde baan dan tien jaar geleden. ‘Toch zit er nog veel verborgen armoede. En veel leeftijdsdiscriminatie.’

“U past niet in het profiel.” Jet Key weet nog precies hoe ze als 58-jarige met die woorden een baan aan haar neus voorbij zag gaan. “Het is dé manier om te zeggen dat ze je te oud vinden.” En ook al stond een topbaan als ‘directeur Sail Amsterdam’ op haar cv, de zzp’er kreeg enkel afwijzingen. “De mensen met wie ik werkte waren al met pensioen, er zat een nieuwe generatie.” 

“Ik had inkomen nodig en ik was flink uit mijn humeur door die afwijzingen”, blikt ze terug. Wat nu? Dat was de vraag die Key zich stelde en een paar maanden later bleek het antwoord te liggen in de schroevendraaier die de Amsterdamse in vorige banen altijd in haar bureaula had liggen. “Er ging geen week voorbij of ik stond in mijn keurige pak wel een lamp op te hangen, of iets anders te herstellen.”

Ze belde bij een oudere man in haar buurt aan. “Of hij wel eens een klusjesman nodig had. Jazeker. En of het ook een klusvrouw zou kunnen zijn. Moest hij even over denken, maar toen: waarom niet?”

Boormachine op de bagagedrager

Kort daarop gooide ze de eerste folders door de bus en nu fietst Key (66) al weer zeven jaar door de stad. Met de boormachine op de bagagedrager, ander gereedschap voorop en voor het zwaardere werk een fietsaanhanger met bedrijfsnaam. “Er bleek een enorme behoefte bij oudere mensen. Even een lamp ophangen, drempels weghalen, een laatje repareren dat niet meer opengaat. Maar ook: hoe werkt die ‘ie-pat’ eigenlijk?” En ook: “Kom je op donderdag bij een oudere vrouw en blijk je de eerste te zijn die ze deze week ziet. Of je na het klussen koffie wilt. En misschien ook een borreltje?”

Dat borreluur zal Key niet declareren maar nu ze dagelijks aan de slag is kan ze rondkomen. Ze volgde cursussen – elektriciteit, loodgieten en houtbewerking – en ook dertigers die geen tijd hebben voor klussen, weten haar inmiddels te vinden. De tuinschuur werd een werkplaats.

Concertabonnement

De jaarlijkse wintersport met haar vrouw is weggevallen en ook het concertabonnement ging de deur uit. “Dit verdient minder. Maar ik moet er niet aan denken helemaal niet te werken. Het geeft een enorme voldoening. Of je voor je werk nou de koningin de hand schudt of op je kniestukken in het keukenkastje zit. Je moet geen last hebben van een groot ego. Ik geef toe dat ik goed ben opgeleid en zelfvertrouwen heb. Dat zal ook schelen, niet iedereen heeft die kans gehad.”

Natuurlijk, dat in 1990 bij Sail de eerste schepen door de sluis bij IJmuiden voeren, dat was een hoogtepunt in haar loopbaan. Maar dat geldt ook voor het levensgeluk dat ze een ouder echtpaar kon bieden toen de man vlak voor zijn dood eindelijk de dvd-speler kon gebruiken die al een jaar onuitgepakt in een doos zat. “Er was alleen een kabeltje nodig. Simpel, maar niemand had daarvoor de moeite genomen.”

Later dit jaar krijgt Key de eerste AOW op de rekening, en het pensioen dat ze opbouwde toen ze in loondienst werkte. Dat was een korte periode, dus het zal niet veel zijn. “Ik heb een grote hobby, zeilen met mijn eigen schip, en dat wil ik blijven doen. Maar dit werk blijf ik zeker doen en niet alleen voor het geld. Als ze me vragen hoe lang nog, zeg ik ‘zo lang ik zin heb’. En zolang het lichamelijk gaat. Ik word soms al dat slepen met gereedschap wel zat en ik neem dit jaar een paar maanden zomervakantie. Maar ik heb al drie boekingen voor september.”

Vrouwen boven de 60 werken meer

Van de vrouwen die in 2001 zestig werden, had destijds iets meer dan 20 procent betaald werk. Tien jaar later was dat gestegen tot bijna de helft, blijkt uit cijfers van het CBS. Het onderzoeksbureau volgde beide lichtingen zestigers vijf jaar lang. Betaald werk blijft bij de jongste groep van veel groter belang dan eerder. De categorie ‘geen inkomen’ halveert.

Een beetje demograaf voorspelt dit al langer, want de pensioenleeftijd stijgt vanaf 2013 en regelingen voor voortijdig pensioen zijn eerder uitzondering dan regel geworden. “Toch is de toename bij vrouwen, zeker als je het relatief bekijkt, spectaculair”, zegt CBS-onderzoeker Peter Hein van Mulligen. “Dit is de generatie waarin veel vrouwen al economisch zelfstandig waren. Dat zie je terug na hun zestigste. De vrouwelijke lichting van 2011 heeft de mannen van tien jaar daarvoor ingehaald.” In deze generatie deden nog wel veel vrouwen een stap(je) terug toen er kinderen kwamen, maar die zijn inmiddels de deur uit. “Daardoor ontstaat er ook ruimte en tijd om te werken”, noteert Van Mulligen.

De man behoudt wel zijn voorsprong, want ook de huidige lichting mannen kruist veel vaker werk als inkomstenbron aan dan vroeger. “Maar dat komt ook door het afschaffen van prepensioenregelingen”, zegt Van Mulligen.

Kansen pakken

Louise Boelens, arbeidspsychologe en coach, herkent het beeld gedeeltelijk. “Ik spreek vrouwen die inderdaad weer meer tijd krijgen voor hun werk, en die ook graag hun kansen pakken. Terwijl mannen zich vaak vanaf hun 60ste iets meer richten op de tijd na het pensioen.”

Tegelijkertijd zijn de cijfers niet alleen maar rooskleurig, vermoedt Boelens. “Lang niet alle vrouwen die werk opgeven als inkomstenbron zullen ook economisch zelfstandig zijn. Wie op deze leeftijd ontslagen wordt, heeft het zwaar, er is nog veel leeftijdsdiscriminatie. Werkloosheidsuitkeringen zijn beperkt en als je partner verdient, heb je vaak ook geen recht op bijstand. Je gaat dan aan de slag als zzp’er, maar of je kunt rondkomen is nog maar de vraag. Dat is de andere kant van het verhaal.”

Ook de zestiger die blijft doorwerken, kan het zwaar hebben, merkt Boelens. “Ik spreek mensen die op hun tenen lopen. Vooral tussen jonge collega’s moet je fris en fruitig overkomen, anders loop je het risico genegeerd te worden.”

Veroudering zorgt weliswaar voor iets minder kracht, maar Boelens ziet dat er grote verschillen tussen mensen zijn. “Ik denk dat het met de arbeidsparticipatie van zestigers pas echt beter gaat wanneer we fundamenteel anders tegen een loopbaan gaan aankijken. Zodat werkgevers zaken als levenservaring en intuïtie meer dan nu gaan waarderen. Bij sommige werkgevers zie je wel aandacht voor zaken als ‘een tweede loopbaan’, die zou er veel meer moeten zijn.”

‘Ik werk door tot mijn pensioen’

Annette Valken (65) is taaldocente op een middelbare school in Arnhem:

“Ik sta er alleen voor en werk door tot mijn pensioen, ook voor het geld. Ik kwam pas later in vaste dienst en werkte in deeltijd, mijn pensioen is dus niet al te hoog. Maar het geeft ook structuur en ik vind het inspirerend.

Door je ervaring heb je minder stress. En nu de kinderen het huis uit zijn heb ik meer tijd om mijn lessen eens op een andere manier voor te bereiden. Ik ben een paar jaar geleden geswitcht van Spaans naar Frans en van boven- naar onderbouw. Zo’n verandering is goed voor je motivatie.

De hectiek en het tempo, bijvoorbeeld door het gebruik van de computer in het onderwijs, die vind ik lastig. Maar ik ga zeker het jaar door dat ik nog heb tot mijn pensioen.

Ik krijg regelmatig de vraag ‘hoe lang moet jij nog?’ Ik kan die wel begrijpen. Ik heb hetzelfde ook wel eens gedacht bij sommige collega’s die niet alleen oud waren maar ook de indruk wekten dat ze het werk eigenlijk te lang deden.”

Lees ook:

Het Generatiepact, waarin ouderen kunnen afbouwen met werken, blijkt vooral populair bij welgestelden

Het Generatiepact, waarin ouderen kunnen afbouwen met werken, is vooral populair bij welgestelden.Hoe zwaar iemands beroep is, speelt niet mee.

Overal vacatures, maar de 50-plusser komt moeilijk aan een baan

De werkloosheidscijfers zijn laag, terwijl er veel vacatures te vervullen zijn. Ondanks deze krappe arbeidsmarkt is het voor veel 50-plussers lastig om een baan te vinden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden