Directeur Haks richt het Groninger Museum het liefst telkens opnieuw in

GRONINGEN - Een paar weken geleden besloot het Groninger Museum de oude kunst weg te halen uit het door architectenduo Coop Himmelb(l)au ontworpen paviljoen. Na krap een half jaar begint het Groninger Museum daarmee af te wijken van de strakke thematische paviljoensindeling, zoals die was vastgelegd in het masterplan van Alessandro Mendini, de project-architect van het Groninger Museum. Directeur Frans Haks ziet het eerste jaar als een experimenteerperiode om te zoeken naar de ideale inrichting van Coops paviljoen.

Een overmaat aan daglicht in de deconstructivistische ruimte (wanden en plafonds zijn botsende vlakken van staal en glas), het gebrek aan hangruimte en te hoog hangende schilderijen waren de belangrijkste redenen voor het verwijderen van de oude schilderkunst uit Coop Himmelb(l)au's creatie. De werken van onder meer De Ploeg, Ernst Ludwig Kirchner, Herman Kruyder, Pieter Paul Rubens en Rembrandt hangen inmiddels een verdieping lager in het 'Mendini-paviljoen', dat aanvankelijk alleen bestemd was voor de collectie hedendaagse kunst (na 1950).

Frans Haks benadrukt dat de oude kunst niet definitief uit het 'Himmelb(l)au-paviljoen' is gehaald. “Vanaf het begin hebben we geëxperimenteerd met de ruimte van Coop Himmelb(l)au en dat betekent dat ook nu nog alle opties open liggen. Bij de opening hebben we het paviljoen helemaal leeg laten zien, om het als sculptuur aan het publiek te tonen. De architecten hadden een systeem van kantelbare wanden bedacht, maar door constructie-problemen bij het dak wist de aannemer al dat deze wanden niet vóór de opening geplaatst konden worden. Uiteindelijk vonden we het wel gemakkelijk, die grote open ruimte, omdat we er grote groepen in konden ontvangen, dus hebben we het in eerste instantie zo gelaten.”

Begin januari volgde uiteindelijk toch de inrichting van het paviljoen, met oude schilderkunst op witte panelen tegen de zijwanden van ruw scheepsstaal. Haks: “We hebben bewust gezocht naar een intrigerend arrangement en niet naar het hangen van schilderijen op een eindeloze witte muur. Door de witte panelen zijn besloten vlakken ontstaan, waarop we kleine ensembles kunnen maken. Een probleem was echter dat de zonwering nog niet was aangebracht, waardoor we de lichtinval onvoldoende konden reguleren. Daarnaast merkten we dat je kunst best hoog kunt hangen - en dat bevalt mij ook nog steeds heel erg goed - maar dat het werk dan wel de kracht van kleur en tekening moet hebben om dat vol te houden. In een aantal gevallen kwam dat niet goed uit, en vandaar dat we hebben gezegd dat we eerst eens gaan kijken wat hedendaagse kunst op deze plek doet.”

In opdracht van het Groninger Museum is Coop Himmelb(l)au bezig een nieuw wandensysteem te bedenken, dat niet meer op de grond komt te staan, zoals in het eerste ontwerp, maar aan het plafond moet hangen. “Daardoor kunnen we de potentie van de loopbrug die de ruimte doorsnijdt beter benutten, het geeft ons meer hangruimte en er komen meer plekken waar de lichtval niet zo ongelimiteerd is. In deze meer flexibele situatie willen we zowel oude als nieuwe kunst laten zien. Dat samenspel moet voor een spannend circuit zorgen. In oktober moeten de wanden klaar zijn, dan is het museum een jaar open en kunnen we de experimenteerperiode van het paviljoen afsluiten.”

De publieke opinie (een plaatselijk krantje spuwde vuur over al die mooie schilderijen die tussen die lelijke stalen platen hingen) speelde voor Frans Haks geen rol in de beslissing om de oude kunst tijdelijk in de meer conventionele tentoonstellingsruimtes op lagere verdiepingen te hangen. Wel wil hij laten zien dat in het museum van Mendini alles mogelijk is. “Er was nogal wat kritiek op de strak geregisseerde oorspronkelijke indeling. Men vond het te star”, aldus Haks. “Ik wil aantonen dat het museum niet een vastgelegd esthetisch object is, maar steeds weer nieuwe verrassingen oplevert. Het liefste wissel ik iedere twee maanden de inrichting, zodat we de vaste bezoekers steeds een ander gezicht van het museum tonen. In het paviljoen van Coop Himmelb(l)au laten we nu in feite openlijk onze eigen gedachtengang zien. We maken het publiek zo deelgenoot van de manier waarop wij zoeken naar de beste invulling van de ruimte.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden