Directe lijn naar gewelddadige groepen

Tilburgs geld 'voor humanitaire doelen' kan eindigen in wapens voor Britse en Belgische djihadisten

GHASSAN DAHHAN en PERDIEP RAMESAR EN EILDERT MULDER

De islamitische liefdadigheidsorganisatie SOS-Stichting uit Tilburg zamelt via de website en andere kanalen geld in voor een veldhospitaal in het noorden van Syrië. Aanvankelijk was de provincie Idlib de locatie, gisteren werd dat veranderd in Aleppo. De liefdadigheidsinstelling zegt 68.000 euro nodig te hebben voor het project. Een 'broeder' zou vorige week vanuit Nederland naar Syrië zijn gereisd om een locatie te zoeken voor het geïmproviseerde ziekenhuis.

De in Tilburg gevestigde SOS-Stichting opereert ook onder een Arabische naam, Ansar al-Shaam. Die naam is opvallend, omdat er in Syrië een djihadistische organisatie actief is met exact dezelfde naam. Die organisatie promoot zichzelf geregeld door beelden op Youtube te plaatsen waarin te zien is hoe haar leden hulp leveren aan de bevolking.

Uit onderzoek van het Swedish Institute of International Relations (SIIR) blijkt dat de Syrische Ansar al-Shaam steun krijgt van verschillende internationale hulporganisaties. Een daarvan is de Turkse organisatie IHH. Op Youtube-beelden is te zien dat de groepering Ansar al-Shaam direct hulpgoederen ontvangt van die omstreden organisatie, waarvan de Nederlandse en Duitse afdelingen verboden zijn wegens banden met terroristische groeperingen in het Midden-Oosten.

SOS-Stichting en de Syrische Ansar al-Shaam werken samen. De geestelijk leider van Ansar al-Shaam, sjeik Adnan al-Aroer, hielp op 2 maart mee aan een geldinzameling via de website van SOS-Stichting. Vaststaat dat Aroer ook geld inzamelt voor het Syrisch Islamitisch Front. Dat is een koepelorganisatie van djihadistische netwerken, waartoe ook de strijdgroepen Ahrar al-Shaam en Ansar al-Shaam behoren. Aroer is geestelijk leidsman van beide groepen. Of ook SOS-Stichting direct goederen stuurt naar de Syrische Ansar al-Shaam is onduidelijk.

Met het geld dat Aroer binnenhaalt koopt hij niet alleen hulpgoederen. In een tweet zei hij vorig jaar: "We kopen wapens van de donaties en het spaargeld van wahabitische (radicale stroming in islam red.) kinderen, en niet van de Amerikanen zoals de sjiieten in Irak dat deden."

SOS-Stichting wil niet zeggen of er hulpgoederen terecht komen bij de organisaties van sjeik Aroer. Of SOS-Stichting geld inzamelt voor andere doeleinden dan humanitaire hulpverlening is onmogelijk na te gaan.

De oprichter van SOS-Stichting is Ammar Salam, net als Aroer een Syriër. Broer Suhayb Salam is een bewonderaar van een andere strijdgroep, die eveneens onder geestelijke supervisie staat van sjeik Aroer. Die groep heet Ahrar al-Shaam. Op 17 maart plaatste Suhayb op zijn Facebook een YouTube-filmpje, dat de strijd in Syrië verheerlijkt. De compilatie, waarop aanslagen en gruwelijke beelden van gedode Assad-soldaten te zien zijn, is afkomstig van Ahrar al-Shaam. Imam en vader Ahmad Salam is voorzitter van de Islamitische Stichting voor Opvoeding en Overdracht van Kennis' (Isook), die godsdienstonderricht geeft. De stichting Isook en SOS-Stichting werken vanuit hetzelfde adres in Tilburg.

Opvallend zijn de inzamelingsacties van SOS-Stichting. In de benefietuitzending van 23 maart riep SOS-Stichting moslims op om in groepsverband geld in te zamelen voor humanitaire doeleinden. De groep die het meeste geld bijeen weet te krijgen, mag een naam verbinden aan de donatie. Vanuit de winnende groep wordt vervolgens een persoon uitgekozen die mee mag reizen naar Syrië. De stichting gaf alvast de aanzet met de namen Aboe Bakr en Omar ibn Khattab.

Voor moslims zijn dat bekende namen. Aboe Bakr as-Siddiq (573-634) en Omar ibn-Khattab (584-644) behoren tot de 'vier rechtgeleide kaliefen' uit de begintijd van de islam. Ze zijn belangrijke personen binnen de soennitische islam. Maar het zijn ook de namen van twee zeer gewelddadige afdelingen van de strijdgroep Ahrar al-Shaam, de Aboe Bakr as-Saddiq-brigade en de Omar ibn-Khattab-brigade. Van de Aboe Bakr as-Siddiq-brigade is nu bevestigd dat die Europese djihadisten huisvest, onder wie Belgen.

De Turkse politiek analist Tülin Daloglu sprak in januari met strijders van Ahrar al-Shaam in Gaziantep, bij de Turkse grens met Syrië. Daloglu werkt onder andere voor de New York Times. Tegen Trouw zei ze dat er Belgen vechten bij Ahrar al-Shaam. Tot nu toe was onbekend bij welke organisatie Belgische Syriëgangers terechtkomen. Deze zomer bleken ook Britse djihadisten bij Ahrar al-Shaam te vechten. De AIVD wil niet zeggen of er binnen die strijdgroep Nederlanders vechten.

Wat is Ahrar al-Shaam?
De organisatie Ahrar al-Shaam - letterlijk vertaald: 'de vrije mannen van Syrië' - bestaat voor een groot deel uit deserteurs uit het Syrische leger, maar ook uit buitenlandse strijders. Ahrar al-Shaam is actief in Noord-Syrië, de provincies Idlib, Aleppo en Latakia in het bijzonder.

De beweging bestaat uit verschillende subgroepen, waaronder de Aboe Bakr as-Siddiq-brigade en de Omar ibn-Khattab-brigade.

De drempel om toe te treden tot de organisatie is relatief laag. Ook buitenlanders worden tot de organisatie toegelaten, waaronder Belgen. De organisatie maakt veelvuldig gebruik van bermbommen en hinderlagen, maar voor zover bekend voert de groep geen zelfmoordaanslagen uit.

Wat is Ansar al-Shaam?
Ook deze djihadistische organisatie valt onder het Syrisch Islamitisch Front, en is vooral actief in de provincies Idlib en Latakia. Het is niet bekend door wie de organisatie wordt geleid, maar wel wordt aangenomen dat veel buitenlandse djihadisten zich bij deze beweging hebben aangesloten. Of de Tilburgse SOS-Stichting, die zich ook wel Ansar al-Shaam ('Bondgenoten van Syrië') noemt, direct gelieerd is aan de Syrische Ansar al-Shaam is niet met zekerheid te zeggen.

Wie is sjeik Adnan al-Aroer?
De radicale geestelijke sjeik Adnan al-Aroer, die onlangs voor SOS-Stichting geld inzamelde, is razend populair onder veel soennitische Syriërs. De 75-jarige Aroer komt oorspronkelijk uit de stad Hama, die in 1982 door president Hafez al-Assad, de vader van de huidige president, bijna met de grond gelijk werd gemaakt nadat daar een islamistische opstand uitbrak. Aroers broer kwam bij de militaire operatie om het leven, waarna Aroer naar het buitenland vluchtte. Hij kwam onder meer via Groot-Brittannië en Afghanistan, waar hij als djihadist vocht tegen Sovjet-troepen, in Saoedi-Arabië terecht. Dat land bood hem een podium aan, waarvandaan hij zijn radicale boodschap kon verspreiden.

Hij staat tevens bekend om zijn tegenstrijdige uitspraken. Zo riep hij vorig jaar moslims over de hele wereld op om in Syrië te strijden, om zich vervolgens uit te spreken tegen buitenlandse strijders. Hij is naast de spirituele leider van Ahrar al-Shaam en Ansar al-Shaam ook een fondsenwerver.

Wat is het Syrisch Islamitisch Front?
Een elftal streng religieuze islamistische groeperingen besloot afgelopen december om de handen ineen te slaan. De coalitie van islamisten moet een tegenwicht bieden aan de gematigde en seculiere krachten van de Syrische oppositie enerzijds en Al-Noesra anderzijds - de meest extremistische groepering in Syrië, die is gelieerd aan Al-Kaida.

Het SIF vecht voor de vestiging van een soennitische theocratie in Syrië. De coalitie vervult ook een belangrijke humanitaire taak in de gebieden onder haar controle, waarbij het de bevolking voorziet van hulpmiddelen. Het SIF wordt daarbij gesteund door diverse internationale hulporganisaties uit Katar en Turkije.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden