Diplomatiek steekspel in de Golf: waarom zeven landen Qatar in de ban doen

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Van het ene op het andere moment staat Qatar alleen in de Golf. Saudi-Arabië, Egypte, Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten keerden zich maandag tegen de oliestaat en verbraken alle diplomatieke banden. Een zet die grote gevolgen kan hebben.

Tot en met dit weekend konden Qatari’s nog gaan en staan waar ze wilden. Handel, familiebezoek, vakantie: Saudi-Arabië lag op rij-afstand, Bahrein was om de hoek en de Emiraten waren evenmin ver weg. Nu zijn ze plots geïsoleerd. Per direct zijn alle grenzen op land, op vliegvelden en op zee voor hen gesloten, meldden de regeringen van de landen maandag.

Burgers die nog in Qatar zijn, wordt opgeroepen binnen 14 dagen terug te keren naar hun vaderland. Qatari’s in de buurlanden moeten eveneens maken dat ze wegkomen. Een paar uur na de afkondiging troffen Libië, de Malediven en collega-golfstaat Jemen vergelijkbare maatregelen. De Egyptische ambassadeur krijgt twee dagen om zich uit de voeten te maken. Saudi-Arabië roept bedrijven met vestigingen in Qatar op om te verhuizen.

De reden, volgens de regimes: terrorisme. Qatar zou terreurgroepen geen strobreed in de weg leggen en in bepaalde gevallen zelfs steunen. De autoriteiten in hoofdstad Doha proberen al jaren ‘interne strijd te veroorzaken binnen de Saudische gelederen’, stellen de Saudi’s. “Ze ondermijnen de soevereiniteit en omarmen verschillende sektarische groepen, om zo de regio te destabiliseren.”

Terreur en Iran

De lijst met aanklachten is lang. Qatar, wiens invloed vanwege nieuwszender Al-Jazeera en andere media-organisaties reikt tot ver buiten de landsgrenzen, ‘steunt Al-Qaida’s ideologie’, sneert Egypte. Het zou ISIS steunen en proberen zich in Egypte en andere Arabische landen te mengen in interne aangelegenheden. Volgens Bahrein steunt Qatar aan Iran gelieerde groepen, om onder Bahreini’s het land verdeeldheid te zaaien. Jemen is boos omdat Qatar in de Jemenitische burgeroorlog de Houthi-rebellen zou steunen. Die strijden tegen de regering en hebben banden met Iran.

Die Iran-connectie is belangrijker dan de staten doen voorkomen. Arabische landen verwijten Qatar al enige jaren dat het heimelijk Iran helpt om zijn invloed te vergroten. Het sjiitische Iran, dat net als het soennitische Saudi-Arabië de dienst wil uitmaken in de regio, zou terreurgroepen steunen, om zo de Saudi’s en andere golfregimes te verzwakken.

Het ambitieuze Qatar profiteert ook van die verzwakking, is de gedachte. Qatar ontkent die steun, maar er doen al wel lange tijd geruchten de ronde dat welvarende Qatari’s de kas van islamitische groepen in Syrië spekken. Verder moet Qatar zich al jaren verdedigen tegen het verwijt dat het de Moslimbroederschap steunt. Ook die steun zou een poging zijn om de macht van de zittende regimes te ondergraven.

Nepnieuws

Dat de vlam nu ineens in de pan slaat, heeft waarschijnlijk te maken met de Qatarese sjeik Tamim bin Hamad al-Thani. Op de websites van Qatarese staatsmedia verschenen twee weken geleden berichten waarin hij Saudi-Arabië fel bekritiseerde en waarin hij zei dat er geen reden was voor vijandigheid jegens Iran. De staatsmedia claimden dat het bericht nep was en dat het geplaatst was door hackers.

Waar of niet, tegen de tijd dat de berichten offline werden gehaald, waren de buurlanden al furieus. Een uitgestoken hand naar Iran, dat was het laatste waar zij op zaten te wachten. Een paar dagen eerder hadden hun diplomaten nog enthousiast zitten knikken toen de Amerikaanse president Trump Iran aanwees als echte boosdoener in de regio.

De 2,2 miljoen Qatari’s zullen waarschijnlijk flink last hebben van de maatregelen. Handel wordt een stuk moeilijker, en ook de voedselvoorziening loopt gevaar. Qatar is voor naar schatting 40 procent van zijn voedsel afhankelijk van het buitenland, en vooral van import uit Saudi-Arabië. Ook de strijd tegen IS wordt lastiger. De luchtaanvallen op IS worden uitgevoerd vanuit Qatar. Door Amerikaanse militairen, maar ook door Saudi’s, Bahreini’s en militairen uit de Verenigde Arabische Emiraten. Of zij ook weg moeten en welke gevolgen dat gaat hebben voor de strijd is onduidelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden