Dilemma marine: minder missies of meer geld

Minister Hennis moet scherpe keuzes maken om haar ambities waar te maken

Kan de marine in de toekomst nog al haar taken uitvoeren? Minister Jeanine Hennis praat vandaag met de Kamer over het defensiematerieel. Ze zal benadrukken dat Defensie dankzij een budgetverhoging van 220 miljoen euro weer in de lift zit. Maar als zij niet meer geld vrijmaakt voor nieuwe schepen, zal de marine waarschijnlijk moeten inkrimpen.

De helft van de vloot is volgend decennium aan vervanging toe. De vier onderzeeboten en twee van de zes fregatten zijn sinds begin jaren negentig in de vaart. De zes mijnenjagers komen uit de jaren tachtig.

Om hun opvolgers tijdig klaar te hebben, moet Defensie haast maken. Het ontwikkelen van moderne wapensystemen duurt jaren. Door de specifieke eisen van de marine en de wens om de Nederlandse defensie-industrie aan werk te helpen, zullen de schepen waarschijnlijk niet in het buitenland 'van de plank' gekocht worden.

De scheepsbouw valt volgend decennium samen met andere dure projecten. Om de begroting op orde te krijgen, heeft Hennis de aanschaf van onbemande vliegtuigen bijvoorbeeld met zeven jaar uitgesteld. Als de dollarkoers ongunstig blijft, zal ook de Amerikaanse JSF-straaljager tegen die tijd tot extra kosten leiden.

Marc de Natris, voorzitter van de Koninklijke Vereniging van Marineofficieren, voorziet problemen. "Er staan over tien jaar zo veel aankopen tegelijkertijd gepland dat ze elkaar verdrukken."

Ook Frank Bekkers, defensie-expert bij het Haags Centrum voor Strategische Studies, hoort verontruste geluiden."Binnen de marine maken veel mensen zich ernstig zorgen. De vervanging van alle schepen is moeilijk in het huidige budget in te passen."

Een tweede probleem is volgens De Natris dat Defensie te weinig budget reserveert om alle wapensystemen te vervangen. Een geavanceerd fregat of onderzeeboot kost volgens hem ongeveer 700 miljoen euro per stuk. Maar voor vervanging van de vier onderzeeboten heeft Defensie 2,5 miljard euro ingepland, en voor vervanging van de twee fregatten 730 miljoen euro.

Expert Bekkers noemt het budget voor nieuwe schepen 'krap bemeten'. Hij denkt dat Defensie moet kiezen. "De marine zal het niet graag horen, maar om de onderzeedienst op peil te houden, zouden goedkopere schepen de fregatten kunnen vervangen."

De marine volledig op sterkte houden lijkt binnen het huidige defensiebudget niet mogelijk. "De minister legt het probleem neer bij een volgende regering", oordeelt De Natris namens de marineofficieren. "Die zal moeten kiezen tussen minder schepen en missies, een hoger defensiebudget, of een eenmalige financiële injectie. Dan moet je inclusief nieuwe mijnenjagers denken aan zeker 2 miljard euro."

Voor Hennis zou het pijnlijk zijn om zo'n erfenis achter te laten. In 2013 stelde ze twee ambities: de krijgsmacht moet slagkracht behouden en tegelijkertijd 'financieel duurzaam' zijn. In juni schreef ze dat voor het eerste doel de onzichtbare onderzeeboten van groot belang zijn. Ze kunnen sterke landen als Rusland afschrikken en handelsstromen richting de haven van Rotterdam beschermen. Maar het is nog niet duidelijk hoe Hennis de onderzeedienst wil financieren.

Een toegezegde brief aan de Kamer over nieuwe boten is volgens een woordvoerder van het ministerie uitgesteld van dit jaar naar 'binnen nu en het voorjaar van 2016'. Tot die tijd blijft de toekomst van de marine onzeker.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden