Dijsselbloems aanblijven in de Kamer was vreemd geweest

Jeroen Dijsselbloem in Luxemburg.
 Beeld AFP
Jeroen Dijsselbloem in Luxemburg.Beeld AFP

Het was hoe dan ook een rare, zelfs bedenkelijke combinatie van functies geweest, eurogroepvoorzitter én Tweede Kamerlid, van een oppositiepartij ook nog eens. Waarom het logisch is dat Jeroen Dijsselbloem zijn Kamerlidmaatschap neerlegt.

Weliswaar zou Jeroen Dijsselbloem die dubbelrol vrij kort hebben gespeeld (hij heeft nog drie eurogroepen te gaan, tot en met januari), maar wie zijn fantasie de vrije loop laat, stuit op tal van potentiële belangenconflicten.

In de eerste plaats is het een raar idee dat een simpel PvdA-Kamerlid nog drie keer voorzitter is in Brussel van een zwaarwichtig financieel forum, waarin hij al dan niet het woord mag geven aan zijn opvolger, de nieuwe Nederlandse minister van financiën, waarschijnlijk van CDA-huize. Om vervolgens diezelfde minister vanuit de Kamerbankjes te kunnen bestoken met lastige vragen.

Nu is dat laatste eenvoudig te voorkomen door parlementariër Dijsselbloem geen woordvoerder financiële of Europese zaken namens zijn fractie te laten zijn. Bij optredens van de minister van financiën trekt hij zich dan wijselijk terug.

Maar niets zou hem tegenhouden om zijn uitgebreide Brusselse dossierkennis achter de schermen te delen met de fractiegenoot die wél de degens kruist met die minister. Het is een puur hypothetische verdachtmaking, die echter onmiddellijk bij zijn parlementaire tegenstrevers zal opspelen als de PvdA-fractie het nieuwe kabinet op deze dossiers het leven zuur maakt.

De dubieus verkregen kennisvoorsprong wordt dan een nadeel. Als de term 'geen vuurkracht' uit Dijsselbloems afscheidsbrief aan de Kamervoorzitter érgens voor zou gelden, is het wel voor de verwachte PvdA-oppositie over alles wat met de euro te maken heeft, met Dijsselbloem in de Kamerbankjes.

Hotemetoten

De grootste dreigende ongemakkelijke situatie doet zich voor in december. 'EU-president' Donald Tusk heeft naast de reguliere EU-top ook een zogeheten eurozone-top bijeengeroepen, voor het eerst sinds de Griekse crisis van 2015. Daar buigen alle regeringsleiders van de negentien eurolanden zich over mogelijke hervormingen van de muntunie. Zo'n eurozone-top wordt voorbereid door de eurogroep, en Dijsselbloem schuift als voorzitter aan bij die besloten bijeenkomst, tussen de Merkels, Macrons en Rajoys van deze wereld.

Hij geeft tegenover die hotemetoten de (eurogroep)-visie op de toekomst van de euro, terwijl de eigenlijke Nederlandse minister van financiën ver weg op zijn Haagse kantoor zit.

Merkel, Macron en Rajoy gaan naar huis om tegenover hun parlementen verantwoording af te leggen over wat ze in Brussel hebben besproken, maar Dijsselbloem? Wie rekent hem af op zijn inbreng? Wat als hij er in de laatste fase een potje van maakt? Ministeriële verantwoordelijkheid heeft hij niet meer.

Drank en vrouwen

In theorie kunnen alleen zijn collega-ministers van financiën in de eurogroep hem op hun volgende bijeenkomst in januari de voorzittershamer afnemen, maar dat hoeft al niet meer, want die geeft hij bij die gelegenheid zelf aan zijn opvolger. Die wordt op 4 december gekozen. Bovendien spraken die ministers maandag nog eens unaniem hun steun uit voor de voltooiing van Dijsselbloems ambtstermijn.

Dijsselbloems aangekondigde vertrek uit de Nederlandse politiek maakt deels een einde aan maandenlange discussies over zijn voorzitterschap in Brussel. Die begonnen direct na de dramatische verkiezingsnederlaag van de PvdA op 15 maart. Toen kon niemand bevroeden dat de kabinetsformatie zo lang zou duren.

Toch gaf Dijsselbloem meteen al te kennen dat hij graag zijn tweede voorzitterstermijn van 2,5 jaar zou afmaken. Ongeveer tegelijkertijd brak de 'drank en vrouwen'-rel uit, na een ongelukkige uitspraak in een Duitse krant die in Zuid-Europese landen werd uitgelegd als een botte sneer naar hun spilzucht. Vooral Dijsselbloems als arrogant beschouwde weigering om zijn woorden in te trekken leidde tot de roep om zijn aftreden als eurogroepvoorzitter, zelfs vanuit zijn eigen sociaal-democratische familie in Europa.

Geheime spelregels

Hij overleefde de storm. Ondanks enig tegenstribbelen vanuit vooral Spanje bleven de ministers van financiën hem steunen.

Toch klinkt steeds weer de vraag: kan iemand voorzitter van de eurogroep zijn als die geen minister van financiën (meer) is? De summiere spelregels van de informele eurogroep zijn er vaag over. De ministers kiezen een voorzitter, staat er. Dat kan dus net zo goed de op dat moment passerende cateraar zijn.

Er bestaan echter ook uitgebreidere, 'geheime' spelregels, die Trouw heeft ingezien. Daarin staat wel degelijk dat de voorzitter een minister van financiën van een euroland moet zijn. Kennelijk maken zijn collega's hier geen hard punt van en gunnen ze de hoog gewaardeerde Dijsselbloem zijn afscheidstoernee. Maar tegelijk óók nog parlementariër zijn, dat blijkt toch net die ene pet te veel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden