Dijsselbloem, Ploumen of Timmermans, dat is de vraag

In aanloop naar extra eurotop over benoemingen topfuncties zoemen er volop namen rond

Welke Nederlander rolt morgenavond, morgennacht waarschijnlijk, uit de Brusselse banenmachine? Timmermans? Dijsselbloem? Ploumen? Rutte misschien zelfs? Twee van hen? Geen van de vier? Het is allemaal mogelijk.

Op een ingelaste bijeenkomst in Brussel, zeer uitzonderlijk op een zaterdag, moeten de 28 Europese regeringsleiders het eens zien te worden over een paar sleutelfuncties in het nieuwe EU-bestuur. In ieder geval over één daarvan: de opvolger van de Britse Catherine Ashton als buitenland-chef. Het grote voorwerk daarvoor lijkt al gedaan in een deal tussen Zuid- en Oost-Europa. De namen van de overige 26 leden van de Europese Commissie moeten snel volgen. Misschien zijn zelfs al de bekleders van de belangrijkste posten bekend, vooral op economisch gebied.

Bovendien is er kans dat we dit weekeinde al weten wie Herman Van Rompuy opvolgt als voorzitter van de Europese Raad, maar daar zit wat minder tijdsdruk achter. Van Rompuy's termijn loopt eind november af. Zo nu en dan duikt als kandidaat voor zijn vervanging de naam van Mark Rutte op, maar een ambitie van onze premier zelf lijkt die post niet te zijn.

Nederland is een van de weinige landen die zijn kandida(a)t(en) voor de Europese Commissie niet openbaar hebben gemaakt. Alleen de aanstaande commissievoorzitter Jean-Claude Juncker en zijn intimi zijn op de hoogte. Zij weten een geheim te bewaren. Er zoemen namen rond, maar niemand die precies weet wat er gaat gebeuren.

De opvolging van Ashton is een zware dobber gebleken. De regeringsleiders hadden daar eigenlijk anderhalve maand geleden al uit moeten komen, maar die bijeenkomst mislukte totaal. "Een beetje ongelukkig, maar niet dramatisch", aldus voorzitter Van Rompuy van de Europese Raad in de vroege ochtend van de 17de juli, toen hij bekendmaakte dat de EU-leiders morgen, 30 augustus, een nieuwe poging zouden wagen. Ook Rutte was lichtelijk teleurgesteld die nacht, vlak voor zijn vertrek naar Duitsland voor wat een rustige vakantie had moeten worden.

Het neerhalen van vlucht MH17 boven Oost-Oekraïne en de daaropvolgende escalatie van het conflict tussen de EU en Rusland hebben de opvolging van Ashton voor even een nieuwe draai gegeven. Door de sterke aanwezigheid van minister Timmermans op de internationale podia dook zijn naam weer op als de nieuwe Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid van de Europese Unie, zoals Ashtons functie officieel luidt.

Timmermans ervaring, diplomatieke kwaliteiten en talenkennis - hij werkte jarenlang op de Nederlandse ambassade in Moskou en spreekt naast de gangbare EU-talen ook vloeiend Russisch en Italiaans -- worden binnen en buiten Brussel geroemd. Maar een wetmatigheid in Brussel lijkt ook nu weer op te gaan: het gaat niet om de beste staat van dienst, wil je worden uitverkoren, maar om politiek. Vijf jaar geleden werden Ashton en Van Rompuy als complete verrassingen vanachter de coulissen vandaan geplukt, omdat geen enkele favoriet op unanieme steun van de lidstaten kon rekenen.

Een van de redenen voor de mislukking van de eurotop van 16 juli was onenigheid over de kandidaat die de bevlogen Italiaanse premier Renzi had voorgedragen voor de opvolging van Ashton: zijn minstens zo bevlogen minister van buitenlandse zaken Federica Mogherini (41). Die heeft een groot nadeel: haar onervarenheid. Ze is nog maar minister sinds februari. Bovendien maakten vooral Polen en de drie Baltische landen bezwaar omdat Mogherini te Rusland-vriendelijk zou zijn, en dat vonden ze al vóór de MH17-tragedie.

Toch lijkt een deal hier mogelijk. Mogherini zou wellicht de zware buitenlandpost krijgen, in ruil daarvoor zou de Poolse premier Donald Tusk voorzitter van de Europese Raad worden. De man spreekt Engels noch Frans, maar of dat een doorslaggevend bezwaar wordt in het poppetjesspel is zeer de vraag. Er zijn nog meer kandidaten, zoals de Deense premier Helle Thorning-Schmidt, maar Tusk is nadrukkelijk in beeld.

Mocht Mogherini het toch gaan verliezen, dan kan een andere veel genoemde compromis-kandidaat bovendrijven: de Bulgaarse Kristalina Georgieva, voormalig vicevoorzitter van de Wereldbank. Zij maakte als eurocommissaris voor internationale samenwerking en humanitaire noodhulp de laatste jaren een goede indruk. Haar eventuele benoeming tot buitenland-chef zou bovendien het pleidooi voor een sterke Oost-Europese stem in Brussel afdoende beantwoorden. In dat verband geldt ook de Letse oud-premier Dombrovskis als outsider.

En dan hebben we Timmermans dus nog. Mocht hij profiteren van een hardnekkige onenigheid over de andere kandidaten, dan slinken de kansen voor zijn collega en partijgenoot Jeroen Dijsselbloem. De PvdA-minister van financiën en eurogroepvoorzitter wordt waarschijnlijk gewipt uit die laatste functie - als de termijn is verstreken - omdat veel landen daar een voltijdsbaan van willen maken. Bondskanselier Merkel sprak al openlijk haar steun uit voor de Spaanse minister van economische zaken Louis de Guindos. Ter compensatie zou de in Brussel graag geziene Dijsselbloem dan eurocommissaris voor economische en monetaire zaken kunnen worden, het machtige commissariaat waarmee de Fin Olli Rehn beroemd en in sommige landen berucht is geworden. Als hij het niet verliest omdat ook hij een man. Juncker is namelijk wanhopig op zoek naar vrouwen voor de commissie.

Dat zou de kansen van Lilianne Ploumen vergroten. Als Nederland Juncker met deze sociaal-democrate aan een extra vrouw helpt, is de kans op een belangrijke post ook groter. Handel wordt vaak genoemd, een post die de komende jaren waarschijnlijk alleen maar beduidender wordt.

Dit subtiele geschuif met de topkandidaten verklaart de zwijgzaamheid vanuit Den Haag, want er staan grote reputaties op het spel.

Zondag weten we meer.

Dit zijn, voor zover bekend, per land de kandidaat-commissarissen:

BELGIË

Nog niet bekend, mede doordat er een kabinetsformatie aan de gang is. Genoemd worden: Karel De Gucht (eurocommissaris voor handel), Didier Reynders (minister van buitenlandse zaken) en Marianne Thyssen (Europarlementariër).

BULGARIJE

Kristalina Georgieva (eurocommissaris sinds 2010).

CYPRUS

Nog niet bekend. Genoemd wordt: Christos Stylianides (Europarlementariër).

DENEMARKEN

Nog niet bekend. Genoemd wordt: Christine Antorini (minister van onderwijs). Mogelijk heeft Denemarken meerdere kandidaten aan Juncker voorgedragen, net als Slovenië.

DUITSLAND

Günther Oettinger (eurocommissaris voor energie).

ESTLAND

Andrus Ansip (oud-premier).

FINLAND

Jyrki Katainen (oud-premier).

FRANKRIJK

Pierre Moscovici (oud-minister van financiën).

GRIEKENLAND

Dimitris Avramopoulos (minister van defensie).

HONGARIJE

Tibor Navracsics (minister van buitenlandse zaken).

IERLAND

Phil Hogan (minister van milieu).

ITALIË

Federica Mogherini (minister van buitenlandse zaken).

KROATIË

Neven Mimica (eurocommissaris voor consumentenzaken).

LETLAND

Valdis Dombrovskis (oud-premier).

LITOUWEN

Vytenis Povilas Andriukaitis (minister van gezondheid).

LUXEMBURG

Jean-Claude Juncker (oud-premier).

MALTA

Karmenu Vella (oud-minister van toerisme).

NEDERLAND

Nog niet bekend. Genoemd worden: Jeroen Dijsselbloem, Lilianne Ploumen, Frans Timmermans (allen PvdA-minister in het kabinet-Rutte). Premier Rutte.

OOSTENRIJK

Johannes Hahn (eurocommissaris voor regiobeleid).

POLEN

Radek Sikorski (minister van buitenlandse zaken).

PORTUGAL

Carlos Moedas (staatssecretaris, nauw betrokken bij het EU/IMF-hervormingsprogramma).

ROEMENIË

Dacian Ciolos (eurocommissaris voor landbouw).

SLOVENIË

Drie kandidaten voorgedragen: Alenka Bratusek (uitgaand premier), Karl Erjavec (uitgaand minister van buitenlandse zaken) en Tanja Fajon (Europarlementariër). De keus is aan Juncker.

SLOWAKIJE

Maros Sefcovic (eurocommissaris voor inter-institutionele betrekkingen).

SPANJE

Miguel Arias Cañete (oud-minister van landbouw).

TSJECHIË

Vera Jourova (minister voor ontwikkeling).

VERENIGD KONINKRIJK

Jonathan Hill (oud-voorzitter van het Britse Hogerhuis).

ZWEDEN

Cecilia Malmström (eurocommissaris voor binnenlandse zaken, inclusief immigratie en asiel).

Wie gaan naar Brussel of blijven er?

De nieuwgekozen voorzitter van de Europese Commissie, de Luxemburgse oud-premier Jean-Claude Juncker, is de afgelopen weken druk bezig geweest met de samenstelling van zijn ploeg. De lidstaten, die elk een eurocommissaris leveren, moesten de namen van hun kandidaten uiterlijk 31 juli inleveren. De meeste landen hebben die namen ook bekendgemaakt.

Juncker staat voor de taak alle 28 landen tevreden te stellen, maar dat het ene land een zwaardere portefeuille krijgt dan het andere is onvermijdelijk. De uitkomst van zijn puzzel zou de komende dagen en weken bekend moeten worden. Zijn grootste probleem is het geringe aantal voorgedragen vrouwen: slechts vier, tot nu toe. Het Europees Parlement heeft gewaarschuwd dat het de nieuwe commissie in oktober in haar geheel zal wegstemmen als er niet genoeg vrouwen in zitten, al is niet duidelijk waar voor het parlement de grens ligt. De huidige Europese Commissie telt negen vrouwen.

Voordat het tot de vertrouwensstemming komt, worden alle kandidaat-commissarissen stuk voor stuk gehoord door het parlement. Dat zou al over ruim twee weken moeten gebeuren, maar onzeker is of alle namen dan bekend zijn. Normaal gesproken zou de commissie-Juncker op 1 november in functie moeten zijn, maar ook hier is uitstel niet uitgesloten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden