Dijkverzwaring

Wie deze rubriek wat langer leest, zal weten dat ik voor de natuur niet per se uitgelezen gebieden zoek. Ik raak een soort vertrouwen niet kwijt dat de levensvormen niet alleen tegen de klippen, maar zelfs tegen de stadsmuren op kunnen groeien en ik vind gras in de dakgoot niet minder bijzonder dan in een weiland.

Toen ik me vorig jaar eens in een stukje liet ontvallen dat ik van deze kant van mijn schrijven niet wist hoe die ontvangen werd, kwam een handvol aardige reacties, brieven met kwaliteitsvol vertelde eigen belevenissen. Over die onverwachte natuur in het dagelijks leven.

Vorige week leidden de omstandigheden mij weer naar het thema en kon ik het niet laten u te vertellen hoe hier in de Nijmeegse wijk Dukenburg bewust de natuur ingeschakeld wordt. Vooral de randen van het woongebied krijgen een vrijer en minder intensief onderhoud.

Maar over de uiterste randen, daar weer buiten, moet ik nog meedelen dat die zelfs speciaal als natuurgebieden zijn aangelegd. Een nieuw landschap met glooiingen, meertjes, boomgroepen, waar nu, na tien jaar, de ontwerpers de resultaten van hun planning beginnen te zien. En dat valt niet tegen. Vooral omdat aansluitend daaraan, over de gemeentegrens heen, nog zo'n gebied ligt, met weer waterpartijen, bewaarde oude rijen bomen, zwem-ligweiden, echt heel goed, fietsenstalling bewaakt of onbewaakt naar keuze, alles. Natuur vlijt zich opnieuw rond de stad. Soms ga ik erheen. Het is niet ver.

Maar hoe komt het dat als ik echt vrij wil zijn, ik echt mijn vleugels wil uitslaan, ik toch niet die kant op ga, maar in de andere richting fiets, helemaal de stad door, de dijk op en dan in het wonder van de Ooypolder dieper adem dan in welk hoogopschietend nieuw park hier ook?

Ondankbare hond, denk ik dan. Bovendien recht tegen mijn eigen principe in, dat de natuur overal waardevol is. En dat blijf ik toch vinden. Het mussennest langs de regenpijp zal ik onverminderd loven Wat is het dan dat toen ik de Ooy weer eens opzocht - want ik was er een paar jaar niet geweest - ik het gevoel had van een ongekende bevrijding?

Een heel oud natuur-cultuur landschap. Niets is er recht. Alles is naar menselijke maat. Subtiel evenwicht dat toch tegen een stootje kan. Als het maar geen zuiver rechte stoot is. De Bisonbaai, ontstaan waar goed dertig jaar geleden het zand en grind uitgegraven is, waar, zegt men, de Bijlmer op gebouwd werd, stoort niet want buigt mee met de rivier. Maakt bovendien een natuurlijk strand met het door graafmachines en ijstijden achtergelaten materiaal. Een rij Canadese populieren buigt mee met die bocht.

Vervuld van de vrijheid van dit land kijk ik over de rivier met opspattende schepen en voel me ineens ongelukkig. Ondanks het krachtige zonlicht kruipt in mij een kaal gevoel als op tegenvallende woensdagmiddagen vroeger. Waait het dan te hard? Waarom zou dat me desolaat maken?

Dan zie ik het! Aan de andere kant, over de rivier, loopt een rechte lijn langs de horizon die zich nergens laat afleiden. Groen of zandkleurig maar steeds recht. De dijkverzwaring!

Let wel. Ik dacht niet: de dijkverzwaring en voelde me toen beklemd. Nee, ik voelde me eerst beklemd en zag toen pas de dijkverzwaring. (Het is het stuk, puur toevallig, dat gisteren op pagina 9 van deze krant gefotografeerd stond.) Speciaal teerhartig ben ik niet. Dus zullen ook vele anderen iets gaan missen dat tot de grootste schoonheden hoort van ons land.

Terugfietsend denk ik aan wat mijn vader me weleens vertelde. Hoe na zijn eerste reis zuidwaarts, bij zijn terugkomst ons land hem nogal tegenviel. Na de pracht van de Alpen trof hem erin iets onbeduidends, tot hij aan de grote rivieren kwam en wist hij ineens: hier bezit Nederland iets van gelijke kwaliteit en majesteit, die delta.

Klopt eigenlijk wel. Begin en einde van de Rijn.

Is deze natuur-cultuur schat bij de ontwerpers van Rijkswaterstaat in goede handen? De restaurators van de Nachtwacht hebben er alleen vernislagen afgehaald. Zijn hier nu mensen bezig die er de gestalten in colbertjes op gaan zetten?

Ik voel me angstig alsof er een nuance en daardoor een vrijheid aan toekomstige generaties ontnomen dreigt te worden. Door de rechte lijn die ongemerkt een lineaal kan worden die op vingers slaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden