Dijkstal wil de moskee betrekken bij het integratiebeleid van minderheden

DEN HAAG - Bij de gisteren afgesloten gesprekken over het integratiebeleid wilde minister Dijkstal het niet over “die eeuwige werkloosheid” hebben. Hij zoekt nieuwe invalshoeken en toont daarbij veel belangstelling voor godsdienst en levensbeschouwing.

De oogst van de praatronde bestaat uit veel interessante discussies en weinig concrete resultaten. Mager, kun je zeggen. Maar een paar goede dingen lijken wél te zijn gebeurd. Eén ervan is dat Dijkstal onderzoekt welke rol religieuze organisaties kunnen spelen. Dat is belangrijk, omdat kerken en moskeeën de enige sterke, niet opgelegde organisatievorm zijn waar minderheden in Nederland over beschikken.

Het is een onderwerp waar PvdA én CDA nooit aan hebben gewild. De PvdA niet door haar overwegend anti-kerkelijke traditie. Het CDA niet, omdat zijn christelijke achterban deels niet erg openstaat voor vooral de islamitische traditie.

Uitgerekend een liberale minister begint er nu over. Daarmee erkent Dijkstal dat de meeste minderheden gemiddeld geloviger zijn dan autochtone Nederlanders. De helft van de allochtonen, inclusief tweede generatie, is moslim. Dat is grofweg een half miljoen mensen en voor velen van hen speelt een belangrijk deel van het sociale leven zich af rond de moskee. Dat geldt voor veel ouderen, die zich voelen afgedankt. Maar ook jongeren zoeken een manier om religie en cultuur van hun ouders een plaats in hun bestaan te geven. Daar kun je voor of tegen zijn; het is een recht en blijkbaar ook een behoefte.

Intussen is er veel mis in de moskeeen. Er zijn mooie gebouwen verrezen (vaak met steun van landen als Saoedi-Arabië), maar vaak gaat het om een oud schoollokaal. De imams worden gestuurd door het thuisland en verdienen soms maar 1000 gulden per maand. Van Nederland weten ze niets en bij één verkeerd woord worden ze teruggeroepen. Het zijn plaatsen waar verbitterde oude mannen de dienst uitmaken, merkte Mohammed Sini van het Multicultureel instituut Utrecht op. Jongeren die er hun toevlucht zoeken, leren niet wat zij nodig hebben. De toestand van de moskeeën versterkt bovendien het negatieve beeld van moslims in Nederland en dat leidt weer tot allerlei reacties die integratie bemoeilijken.

Die situatie is mede veroorzaakt door de afzijdige houding van de overheid. De scheiding tussen kerk en staat wordt zo rigide toegepast, aldus Kamerlid Tineke van den Klinkenberg van GroenLinks, dat de overheid niet tegemoet mag komen aan de wensen van religieuze organisaties. Zo geldt voor een clubgebouw een korting op de grondprijs, voor een kerk of moskee niet.

Dijkstal zal vermoedelijk de gemeenten vragen de moskee niet langer links te laten liggen. Financiële steun voor cursussen Nederlands, maatschappij-oriëntatie en ontmoeting met 'de buurt' vanuit de moskee zou niet langer uitgesloten moeten zijn. Het resultaat zal bescheiden zijn, maar erkenning van de moskee (of kerk) als sociaal centrum kan een symbolisch effect hebben op de allochtone én de autochtoon-Nederlandse gemeenschap.

Er zijn wel vragen te stellen bij het feit dat Dijkstal zijn beleid bespreekt met individuen die hij lukraak kiest. De minderhedenorganisaties, die precies weten wat er speelt, zijn er niet blij mee. Zij hebben wensen waar Dijkstal niet aan wil. Die vrijblijvendheid is ook het zwakke punt van de aanpak.

Dijkstal blijkt echter ook te willen kijken naar de Nederlandse kant: “Beseffen alle Nederlanders al, dat we een multiculturele samenleving zijn?”, vroeg hij zich af. “En realiseren we ons de consequenties?”

Eén daarvan is, dat de autochtone partij ruimte schept voor wensen die niet in zijn eigen cultuurpatroon passen. Inzake de moskeeën: de scheiding tussen kerk en staat hoeft niet zo absoluut te zijn, dat het een muur tussen twee samenlevingen wordt. Dat is geen kwestie van geld, maar van het bijstellen (niet weggooien) van normen en waarden beiderzijds. Een noodzaak die niet alleen geldt op het gebied van religie, maar bij voorbeeld ook in opvattingen over werk en leefstijl. Dijkstal lijkt met die benadering een even lastige als verfrissende weg in te willen slaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden