Dijkhoff wil gemeenten dwingen opvang te sluiten

Anderhalf jaar overlegden kabinet en gemeenten over opvang van illegalen. Zonder succes. En nu gaat de geldkraan dicht.

De gesprekken tussen de rijksoverheid en gemeenten over de opvang van illegale vreemdelingen zijn gestrand. Staatssecretaris Klaas Dijkhoff (VVD, veiligheid en justitie) kon gemeenten in anderhalf jaar overleg niet zover krijgen dat zij hun eigen voorzieningen voor 'bed, bad en brood' stopzetten. Dijkhoff dreigt nu met maatregelen om gemeenten te dwingen hun opvanglocaties te sluiten.

De 'bed, bad en brood'-kwestie leidde in het voorjaar van 2015 bijna tot een kabinetscrisis. De Raad van Europa sprak uit dat de overheid een zorgplicht heeft voor iedereen die zich op Nederlands grondgebied bevindt, legaal of illegaal. De PvdA wilde dat het Rijk opvanglocaties in gemeenten zou bekostigen; de VVD was juist bang dat uitgeprocedeerde asielzoekers dan niet vertrekken naar hun land van herkomst. Fractievoorzitter Halbe Zijlstra zette de discussie op scherp. "Als Willem Holleeder net zo goed naar de rechter zou luisteren als deze mensen, zou hij nog geen dag in de gevangenis hebben gezeten."

Na een week crisisberaad in het Torentje bereikten de leiders van VVD en PvdA een compromis: zes gemeenten mogen opvang bieden, maar enkel aan illegalen die willen meewerken aan terugkeer en voor 'een beperkt aantal weken'. Zouden andere gemeenten toch onderdak bieden, dan riskeren zij een boete. Het kabinet zou die afspraken met gemeenten vastleggen in een bestuursakkoord en tot die tijd de kosten voor alle gemeentelijke opvang betalen.

Na anderhalf jaar onderhandelen concludeerde Dijkhoff gisteren dat gemeenten niet bereid zijn hun eigen opvang te sluiten. Dan heeft het volgens hem ook geen zin speciale terugkeerlocaties te openen. "Met zo'n parallel gemeentelijk systeem kan opvang gericht op terugkeer niet goed werken. Mensen kunnen dan altijd weer naar een plek waar ze niet te horen krijgen dat ze moeten vertrekken."

De staatssecretaris zint nu op maatregelen om de gemeentelijke opvang te beëindigen. In de eerste plaats krijgen lokale overheden geen geld meer voor 'bed, bad en brood'. De staatssecretaris schermt ook met wetgeving om de lokale voorzieningen te verbieden. Onder de huidige regels is dat niet mogelijk. Dijkhoff zei gisteren wel dat de totstandkoming van zo'n wet enige tijd kan duren. Het is onwaarschijnlijk dat het voor de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart geregeld is.

Daarmee is de angel uit een mogelijk conflict met coalitiepartner PvdA. PvdA-Kamerlid Attje Kuiken zei gisteren dat Dijkhoffs beoogde wetgeving te laat komt om deze kabinetsperiode door de Kamer behandeld te worden. Enthousiast over het voorstel is zij in ieder geval niet. "Het is nog onduidelijk wat de staatssecretaris precies gaat doen, maar er moet geen plan komen waardoor mensen gaan rondzwerven."

De PvdA is wel akkoord met het voornemen van Dijkhoff om de opvangkosten van gemeenten niet langer te vergoeden.

Kuiken wijst erop dat vorig jaar is afgesproken dat de landelijke overheid betaalt zolang de onderhandelingen over een beperkt aantal opvanglocaties lopen. Nu die gesprekken zijn gestrand, mag Dijkhoff de financiering stopzetten. Kuiken verwacht niet dat de gemeentelijke opvang hierdoor verdwijnt. "Gemeenten betaalden het aanvankelijk ook uit eigen zak. Waarschijnlijk gaan zij dat nu weer doen."

Sobere nachtopvang voor zwervende uitgeprocedeerden. Volgens de gemeenten liepen op dat ene punt de onderhandelingen stuk tussen Rijk en gemeenten over opvang voor uitgeproceerde asielzoekers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden