Digitale radio ingehaald voordat het bestaat?

de ether | De overheid wil dat we allemaal digitale radio gaan luisteren. Het wil alleen nog niet echt opschieten met het uitrollen daarvan. En dan is er ook nog de hete adem van internetradio.

Zeventig procent van de Nederlanders moet in 2023 over zijn op digitale radio. Dat wil de stuurgroep Digital Radio NL, die verantwoordelijk is voor het uitrollen. Nu luisteren wij nog via FM. Dat systeem is volgens de overheid achterhaald en past niet meer bij deze tijd. De nieuwe manier van radio luisteren via DAB+ (Digital Audio Broadcasting) is beter van kwaliteit. Ook is er op DAB+ voor meer zenders plaats dan op FM, dat aan zijn capaciteitslimiet zit.

Maar hoewel de overheid er miljoenen euro's voor een promotiecampagne tegenaan gooide, schiet het niet op met de uitrol. Pas 6,2 procent van de Nederlanders luisterde in de eerste maanden van dit jaar via digitale radio, blijkt uit onderzoek van marktonderzoeksbureau GfK.

Van alle nieuwe verkochte radio's in Nederland kan 10 procent DAB+ ontvangen. "Zelfs verkopers bij de Media Markt weten niet altijd wat DAB+ is", zegt Sander Tinnemans, eigenaar van een onlineradiowinkel. De bekendheid van DAB+ is volgens hem veel te klein. Jacqueline Bierhorst, project directeur van Digital Radio NL - een samenwerkingsverband tussen de Nederlandse Publieke Omroep, de negen landelijke commerciële radiovergunninghouders en het ministerie van economische zaken - erkent dat de bekendheid beter kan. "Wij zijn nu een examen voor verkopers aan het maken, zodat zij leren wat DAB+ eigenlijk is."

En dan is er nog de concurrentie van internet. Vooral thuis en op smartphones luisteren mensen via internet naar radio, en streamingsdiensten van Apple en Spotify bieden zelf radiostations aan. Op internet is het aanbod groter en niet afhankelijk van grenzen waardoor ook radiozenders uit bijvoorbeeld Amerika te beluisteren zijn.

Is er dan nog wel behoefte aan een digitale ether in een tijd waarin alles via internet gaat? Vooral nu digitale radio lang op zich laat wachten. Dat komt mede doordat het met de voorganger van DAB+ al hopeloos misging. DAB had eigenlijk al in 2004 FM moeten opvolgen, maar alleen de publieke omroep ging over, de commerciële zenders niet. Voor de commerciële radiozenders kwam het digitale tijdperk te snel, ze hadden net grof geld betaald aan FM-licenties.

In oktober 2013 ging DAB er plots uit, en kwam DAB+ erin. Tinnemans weet het nog goed. "Een maandag was het. Er kwam een verontwaardigde klant binnen. Hij had zich die dag verslapen want zijn radiowekker was niet afgegaan." De overheid had die nacht zonder bekendmaking het DAB-signaal uit de lucht gehaald waardoor de DAB-radio's vanaf dat moment waardeloos waren. Tinnemans organiseerde nog wel een inruilactie. "Ik kon de oude DAB-radio's nog aan Engeland verkopen, waar ze nog wel via DAB luisterden."

Om dat nu te voorkomen heeft de overheid de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in zendmasten waardoor nu de publieke omroep al volledig te ontvangen is via DAB+. Afgelopen week hebben ook de commerciële radiozenders beloofd om extra te investeren in digitale radio waardoor ook zij straks volledig te beluisteren zijn. Bovendien introduceerde LG de eerste smartphone met een DAB+ ontvanger zodat er via een applicatie op je telefoon digitale radio beluisterd kan worden.

De stuurgroep Digital Radio NL gelooft vooral in wat ze 'Digitaal Hybride' noemen. Daarmee doelen zij op een combinatie van wifi, het mobiele netwerk 4G en DAB+. Is het signaal niet goed op het web, dan wordt er overgeschakeld op DAB+. "Internet en DAB+ zullen naast elkaar bestaan", aldus Bierhorst, die niet gelooft in uitsluitend internetradio.

Buiten de problemen met het signaal denkt ze dat radio luisteren via internet ook te kostbaar is voor gebruikers. "Radio luisteren via een 4G-netwerk kost internetdata waarvoor je moet betalen", aldus Bierhorst. Ook Tinnemans, die al tien jaar in radio's handelt, gelooft niet dat radio via internet DAB+ zal wegdrukken. "Er zal altijd behoefte zijn aan een gratis radiodienst. Daarnaast is er buitenshuis niet genoeg netwerk om iedereen te voorzien van radio. Als je in de auto zit, krijg je te veel onderbrekingen via internet. Daar zul je DAB+ voor nodig hebben."

In Noorwegen gaan ze volgend jaar volledig over op DAB+. De Nederlandse overheid wil nog niet exact aangeven wanneer er definitief gestopt wordt met FM, afgezien van het doel dat zeventig procent van de luisteraars in 2023 is overgestapt op digitaal. "Zolang er vanuit de overheid niet duidelijk wordt gemaakt wanneer ze definitief stoppen, zal het nog niet zo snel gaan", zegt Tinnemans.

Jacqueline Bierhorst geeft aan dat het nog te vroeg is om nu al een datum te bepalen. "Als we één ding hebben geleerd uit het verleden dan is het dat we het met zijn allen moeten doen. Het draagvlak is er. Nu nog een plan maken om een datum te gaan bepalen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden