Audrey Tang

Coronacrisis

Digitaal minister Taiwan over corona-apps: ‘Erken dat je de privacy een beetje moet schenden’

Audrey TangBeeld Camille McOuat

Taiwan is zeer succesvol in de aanpak van de coronacrisis. Naast hygiëne en afstand houden, helpt moderne technologie daarbij. Digitaal minister Audrey Tang vertelt hoe haar land dat doet.

Toen in december vorig jaar de eerste berichten naar buiten kwamen over een mysterieuze longziekte in de Chinese stad Wuhan, waren de Taiwanese autoriteiten direct alert. De schrik van de Sars-epidemie in 2003, toen 73 landgenoten overleden, zat er nog goed in. Destijds werd het land overvallen en moesten er paniekmaatregelen worden genomen.

Nu handelde Taiwan snel, met gezondheidschecks voor vliegtuigpassagiers uit Wuhan vanaf begin dit jaar. In de loop van januari en februari volgden reisbeperkingen en van iedere besmetting werden alle contacten grondig nagegaan.

Dit heeft, tot nu toe, gewerkt. Op een bevolking van 23 miljoen mensen zijn bijna vierhonderd besmettingen geconstateerd, zes patiënten zijn overleden. En dat terwijl Taiwan dicht bij China ligt en veel contact heeft met dat land: honderdduizenden Taiwanezen wonen en werken in China, veel Chinezen gaan er met vakantie.

Ondertussen ligt het openbare leven in het zeer dichtbevolkte land niet stil, winkels zijn open en de scholen ook weer. Meer dan veertigduizend mensen zitten wel in thuisquarantaine, vooral Taiwanezen die recent uit het buitenland zijn teruggekeerd. Via hun telefoonsignaal wordt gecontroleerd waar ze zijn, zoals een student onlangs merkte. De politie stond vrijwel direct bij hem voor de deur toen zijn telefoon even was uitgevallen.

Digitaal hek in plaats van een fysiek hek

Tekent dit de efficiëntie van de Taiwanese aanpak, of dreigt het democratische land onder druk van het virus in een politiestaat te veranderen? Audrey Tang, een briljante software-ontwerper van 38 die nu minister is in de Taiwanese regering, vertelt over de inzet van technologie bij de aanpak en de gevolgen voor de bevolking.

Taiwan zet technologie in op drie manieren: ten eerste om te verzekeren dat de mensen in thuisquarantaine ook echt thuisblijven, dat wordt het ‘digital fence’ (digitale hek) genoemd. Ten tweede om te zorgen voor een eerlijke en overzichtelijke distributie van mondkapjes en ten derde om open en duidelijke communicatie over de maatregelen te verzekeren.

“De persconferenties van ons Centrale Epidemie Commando Centrum (CECC) worden live uitgezonden”, zegt Tang. “Maar we vertalen de boodschap ook via een ‘spokesdog’ (woordvoeringshond), om te zorgen dat het leuk is voor mensen om de informatie te delen via sociale media.” Plaatjes van de hond Zongchai laten zien dat mensen hun handen moeten wassen, mondkapjes dragen of afstand houden.

“Op die manier maken we de boodschap populair, in plaats van alleen maar droge informatie uit te zenden. Zongchai is gebaseerd op de ‘doge’-cultuur op het internet, waarbij plaatjes van schattige honden worden uitgewisseld.”

Welke rol spelen apps in de aanpak in Taiwan?

“Er zijn talloze apps die ontwikkeld zijn door gebruikers, vele honderden zeker, voor het verspreiden van informatie, het volgen van het nieuws of de beschikbaarheid van mondkapjes. We maken de data direct beschikbaar, zo wordt de voorraad mondkapjes per apotheek iedere drie minuten bijgewerkt. We maken dus de informatie niet aan het eind van de dag bekend, zoals de meeste landen, maar direct.”

In Nederland is nu veel discussie over apps die kunnen worden gebruikt om mensen te volgen, of te zien met wie je in contact bent geweest. Kent Taiwan ook zulke apps?

“Nee, die worden vooral gebruikt als een land eenmaal in de fase zit waarin het virus in de gemeenschap is verspreid. Wij zijn niet in die fase beland en daarom zijn ze hier minder nuttig. Er is wel een samenwerking met Apple en Google om zo’n app te ontwikkelen, maar die is alleen nodig als we alsnog te maken krijgen met binnenlandse verspreiding van het coronavirus. Op dit moment is het digitale hek het belangrijkste middel. Dat werkt niet via een app maar via telecom.

“Er zijn wel websites waarop je je eigen locatiegeschiedenis, bijvoorbeeld via Google Maps, kunt vergelijken met hotspots die het CECC heeft aangemerkt. Dat zijn bijvoorbeeld plaatsen waar veel mensen bij elkaar komen. Maar die websites delen geen data met wie dan ook, het is alleen een manier voor gebruikers om hun eigen gedrag na te gaan.”

Is iedereen in quarantaine verplicht om informatie te delen en dus in de gaten te worden gehouden via zijn of haar telefoonsignaal?

“Ja. Dat gebeurt op basis van een uitspraak van het Grondwettelijk Hof uit 2003, direct na de Sars-epidemie. Toen heeft het bestuur van Taipei een heel ziekenhuis gebarricadeerd. Dat was zeer omstreden, maar het is destijds goedgekeurd door het hof. 

“In de uitspraak werd het parlement wel verplicht om een andere manier te vinden, die minder schadelijk is dan een fysieke barricade. Bovendien moest er een strikte beperking zijn aan de duur van zo’n maatregel. Het digitale hek wordt gezien als minder indringend dan een echte barricade en het mag maar veertien dagen duren. Daarna houden de telecombedrijven niet meer in de gaten waar je bent en worden je data niet meer bewaard.

“Er gebeurt eigenlijk niks nieuws, de telecombedrijven hebben al data van waar je bent. Het enige nieuwe is dat ze die nu delen met de politie en met lokale huismeesters. De telecombedrijven wisselen geen data uit met elkaar. Als een persoon in thuisquarantaine buiten een bepaald gebied komt, roept dat vanzelf een reactie op van de huismeester of van de politie.”

Hoe belangrijk zijn deze digitale middelen in de aanpak van de virus-uitbraak, naast fysieke maatregelen zoals afstand houden, het dragen van mondkapjes en gezondheidszorg?

“De digitale technieken zijn puur aanvullend, ik zou niet zeggen dat ze noodzakelijk zijn. Maar ze besparen wel geweldig veel tijd. Een fysiek hek om die ruim veertigduizend mensen in thuisquarantaine zou een flinke logistieke uitdaging zijn. 

“En zonder een real time voorraad van mondkapjes online zouden mensen naar misschien wel vijf verschillende apotheken moeten gaan. Dat zou meer tijd kosten en voor ongerustheid zorgen. De digitale methoden zorgen ervoor dat we de echte noden sneller kunnen adresseren.”

Wat betekent het digitale hek voor de privacy in Taiwan?

“Ik zal niet doen alsof het de privacy niet raakt, natuurlijk gebeurt dat tijdens de veertien dagen thuisquarantaine. Maar dat heeft een grondwettelijke basis, dankzij de uitspraak van het hof. Zolang we maar kunnen zeggen: dit is het absoluut noodzakelijke. Het gaat om het principe van ‘minimal harm’ (minimale schade). 

“Al steunt 90 procent van de bevolking de aanpak van het CECC, er is nog altijd een minderheid van 9 procent die deze maatregelen niet accepteert. We zijn een democratisch land en ik beweer niet dat iedereen ervoor is, maar een significante meerderheid is dat wel.”

Wat zegt u tegen mensen die zich zorgen maken dat dit zal leiden tot beperking van hun rechten of privacy op de lange termijn?

“Er is geen grondwettelijke basis om de maatregelen in stand te houden, er is zelfs wettelijk vastgelegd dat na de coronacrisis alles weer terug moet naar de normale privacybescherming.”

Wat kunnen we in Europa leren van uw ervaringen?

“Wij denken niet dat ons model over de hele wereld toepasbaar is. We zijn een eiland, met een natuurlijke grens. We proberen ook te leren van de Europese ervaringen, ik vind de ontwikkelingen heel interessant rond DP3T (een Europese samenwerking op het gebied van het uitwisselen van gegevens zonder dat ze centraal worden opgeslagen, red.).”

Technologisch wonderkind wordt minister

Audrey Tang werd in 1981 geboren als Autrijus Tang, het kind van twee bekende Taiwanese journalisten. Op haar twaalfde begon ze met programmeren, enkele jaren later verliet ze de middelbare school en op haar negentiende werkte ze in het Amerikaanse technologiecentrum Silicon Valley. Rond 2005 begon Tang de overgang van man naar vrouw, zoals ze zich altijd al voelde.

Terug in Taiwan zette Tang een burgerplatform op, g0v.tw. In 2016 werd ze gevraagd om zitting te nemen in de regering, als minister zonder portefeuille die verantwoordelijk is voor het communiceren van beleid en het beheren van informatie via digitale middelen.

Taiwan is in de praktijk een onafhankelijk, democratisch land. Maar omdat China het eiland als een afvallige provincie beschouwt, wordt het door heel weinig andere landen diplomatiek erkend. Daardoor kan Taiwan ook geen lid zijn van de wereldgezondheidsorgisatie WHO, wat in de coronacrisis extra lastig is.

Wat onderscheidt de Taiwanese aanpak op technologisch gebied van die in de Verenigde Staten en China?

“Wij vertrouwen op de gemeenschap om nieuwe ‘tools’ te ontwikkelen. Wij geloven dat als we de beschikbare data toevertrouwen aan burgers, zij betere toepassingen kunnen maken, en ook sneller. Rekening houden met verschillende ‘stakeholders’ is een vanzelfsprekend gegeven van het Taiwanese beleid.”

Wat raadt u Nederland aan? Wellicht worden mensen straks verplicht om apps te gebruiken of informatie te delen. Er zijn zorgen over privacy en we hebben geen wettelijke uitspraak zoals Taiwan.

“Die zullen jullie de volgende keer wel hebben, net als wij nu. Het is goed om te evalueren, nadat alles voorbij is. Bijvoorbeeld als het gaat om toezeggingen over het bewaren van data en de speciale bevoegdheden van de overheid. Wat kunnen we een volgende keer beter doen om de inbreuken op de privacy verder te verkleinen?

“Politiek gezien helpt het om toe te geven dat het nodig is de privacy enigszins te schenden. En als mensen vrezen dat digitale inbreuken het nieuwe normaal worden, dan moeten wij kijken naar DP3T, naar technologieën die de privacy bewaren.

“Probeer ook de gaten in de techniek te vinden, moedig ethische hackers aan om de fouten in het ontwerp te ontdekken. Dan gebruik je politieke energie op een constructieve manier.”

Het virus kan terugkeren, ook in Taiwan. Bent u bezorgd over de lichte toename van gevallen die we nu zien in China en Japan?

“Het is nog niet voorbij. Daarom werken we aan het ontwikkelen van snelle testkits en zorgen we dat er steeds voldoende persoonlijke beschermingsmiddelen zijn.

“Ondertussen doet de grote meerderheid van de Taiwanese bevolking meer dan wat de richtlijnen adviseren: anderhalve meter afstand houden óf een mondkapje dragen. Maar iedereen doet allebei! Dat is het beste alternatief, totdat er een vaccin ontwikkeld is. Iedereen van boven de dertig jaar herinnert zich Sars en dat willen we niet nog eens meemaken.”

Lees ook: 

De effectieve Zuid-Koreaanse aanpak: testen, informeren en afstand houden

Gaat het nieuwe coronavirus onvermijdelijk velen raken? Aziatische landen die al vroeg te maken kregen met het virus kiezen een andere weg, tot nu toe met succes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden