Wereldburgers

Digitaal burger worden in Estland, dat willen ondernemers wel. Zeker als ze Brit zijn.

Bedrijvenpark Ulemiste in Talinn, waar het brein van digitaal Estland, e-Estiona. is gevestigd. Beeld Hollandse Hoogte

Iedereen mag digitaal inwoner worden van Estland. Dat is interessant voor ondernemers wereldwijd.

Onlangs was er een feestje op Ulemiste, een oud industrieterrein dat is getransformeerd tot het brein van e-Estonia, digitaal Estland. Het was vijf jaar geleden dat Estland zijn digitale grenzen openstelde voor ondernemende types uit de hele wereld.

Sindsdien zijn ruim 60.000 mensen digitaal ingezetene van Estland geworden. Dat wil zeggen dat ze gebruik kunnen maken van dezelfde overheids- en bankdiensten als staatsburgers. Dat is interessant, omdat Estland misschien wel het meest gedigitaliseerde land ter wereld is.

Het idee om alles via internet te doen is uit nood geboren, zegt Anett Numa. Ze geeft presentaties over digitaal Estland aan delegaties uit de hele wereld. “We zijn een dunbevolkt land. Dorpen liggen ver uit elkaar en hebben vaak maar tien tot twintig inwoners. We moesten al die mensen diensten aanbieden toen Estland in 1991 onafhankelijk werd.”

De begroting van de nieuwbakken staat bedroeg toen omgerekend 130 miljoen euro. “Niks dus.”

Computer en internet begonnen in die tijd aan hun opmars. En aangezien in het nieuwe land alles toch opnieuw werd opgezet en er geen geld was voor een traditioneel netwerk van overheidsdiensten, greep Estland de nieuwe technologie met beide handen aan.

Alleen voor trouwen, scheiden en onroerend goed

Tegenwoordig hoeft de burger alleen voor trouwen, scheiden en onroerendgoedtransacties nog in levende lijve te verschijnen. Al het andere kan zij of hij vanachter de computer doen. En zo, vertelt Numa, kwam iemand op het idee: “Waarom zouden we onze service niet aanbieden aan buitenlanders?”

De digitale infrastructuur bestaat toch al, dus extra kosten zijn er niet voor de Estse staat. Wie 100 euro betaalt en een bezoekje aan de dichtstbijzijnde Estse ambassade aflegt, krijgt een Estse digi-ID-kaart die toegang biedt tot het hele systeem. “Het digitale inwonerschap van Estland heeft mijn leven veranderd”, zegt ondernemer Ignacio Nieto Carvajal. “Toen ik in Spanje werkte, kon ik niemand in dienst nemen. Nu reis ik de wereld rond en heb tien mensen in dienst”, vertelt hij via Skype – ooit bedacht in Estland – vanuit Kroatië, waar hij tijdelijk woont.

Zijn vaderland Spanje is een nachtmerrie voor zzp’ers, zegt hij. Als freelancer ontwikkelde hij telefoonapps. Aan klanten geen gebrek, maar aan bureaucratische rompslomp evenmin. “Regels leken er wel bedacht om mensen het leven moeilijk te maken.”

Regels die bovendien kleine bedrijven klein hielden. “Ik moest iedere maand 340 euro betalen om een bedrijfje te mogen hebben, of ik nou winst maakte of niet. En daar kwam de belasting nog eens overheen.”

In Estland betaalt een bedrijf geen cent zolang er geen winst wordt uitgekeerd. Pas als er geld uit de firma wordt gehaald in de vorm van dividend of loon heft Estland belasting. Wel bestaat er een vermogenswinstbelasting die wordt geheven bij verkoop van aandelen, waarmee de waardestijging van de onderneming wordt belast.

Brexit brengt een nieuwe golf

Voor Nieto Carvajal is het managen van zijn firma Digital Leaves een stuk simpeler geworden. Hij is wat hij noemt een ‘digitale nomade’, iemand die werkt vanachter zijn computer zonder vaste woon- of verblijfplaats. Dat is de categorie ondernemers voor wie de Estse oplossing goed werkt.

Een andere doelgroep zijn internationale start-ups, waarvan deelnemers zich verspreid over de wereld bevinden. “Dan is een Estse internetfirma heel handig.” En dan zijn er nog de ondernemers uit ‘landen waar bankieren ingewikkeld en duur is, zoals Oekraïne’.

Hij ontmoette er steeds meer online en besloot een tweede bedrijfje op te zetten: Your Company in Estonia. Dat helpt starters de Estse route te bewandelen. “De eerste klanten kwamen uit Spanje en Latijns-Amerika, vanwege de taal. Toen huurden we mensen in om service in het Engels aan te bieden.” Nu brengt brexit een nieuwe golf klanten. “Er is een enorme piek van Britten die het digitaal inwonerschap van Estland aanvragen om hun bedrijf binnen de EU te houden.”

In de zomer woont Nieto Carvajal een maand of twee in Estland. “Dan is het er mooi weer en de natuur is prachtig.” Maar in de winter blijft de Spanjaard daar weg: “Veel te koud”, grijnst hij. Dan maar naar Zuid-Europa, of nog beter, naar Zuid-Oost-Aziё. Een digitale nomade is overal waar zijn computer staat thuis.

Lees ook:

De strijd om de ‘laars’: een oud verdrag bemoeilijkt de grens tussen Estland en Rusland

Een honderd jaar oud verdrag zorgt voor hoofdpijn in Estland, dat nog altijd geen officiële grens met Rusland heeft. Bij Saatse ligt een vreemde kronkel. En Moskou wil niet meewerken.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden