Opinie

Dierenwelzijn: Nederland heeft boter op het hoofd

De discussie over dierenwelzijn is gekaapt door bedrijfsleven en overheid, menen critici. Beeld anp

PIM MARTENS   In de discussies over duurzaamheid wordt dierenwelzijn nog vaak vergeten. Met een beetje goede wil is verbetering zeker mogelijk, betoogt hoogleraar Pim Martens.

Uit het onderzoek van Trouw blijkt dat 'De staat van het dier' - niet onverwacht - een beetje de 'ver van mijn bed show' is. Als ik mijn gewoonten maar niet hoef aan te passen aan (het verbeteren van) dierenwelzijn, is het best. Die gestrande walvis moet gered worden en roep de dierenpolitie als een hond mishandeld wordt. Maar ik wil wel dierentuinen blijven bezoeken (die de giraffe Marius niet mogen doden om inteeltgevaar tegen te gaan), vlees eten en dierproeven zijn noodzakelijk.

De gemiddelde Nederlander heeft een dus flink pak boter op zijn hoofd: 'Ja, ik vind dat dierenmishandelaars in de gevangenis moeten' en 'in megastallen kan geen sprake zijn van dierenwelzijn', maar ik wil wel elke dag een stuk vlees op m'n bord. En dit vlees liever niet afkomstig van een hond. Wat al langer bekend is, zien we nu ook weer duidelijk: een dubbele moraal als het gaat om onze houding ten aanzien van dieren. Men pretendeert duurzaam te leven, is vegetariër, maar geeft wel kilo's vlees aan de hond.

Dat de gemiddelde Nederlander worstelt met zijn houding ten aanzien van dieren is niet verwonderlijk als we kijken naar de zienswijze vanuit de politiek en samenleving hoe om te gaan met dieren. Die hangt ook sterk samen met de bredere duurzaamheidsdiscussie van de afgelopen jaren. Als we bijvoorbeeld kijken naar de vele duurzaamheidsindicatoren die zijn ontwikkeld, valt het op dat dierenwelzijn hier niet of nauwelijks in terug komt.

Economische groei
De oorzaak dat 'dieren' en 'duurzaam' niet vaak samen in één zin genoemd worden is waarschijnlijk dat zowel de discussie over dierenwelzijn en duurzaamheid de afgelopen jaren gekaapt is door het bedrijfsleven en, in mindere mate, de overheid. Dit heeft onze zienswijze ten aanzien van duurzame ontwikkeling aanzienlijk belemmerd en ondergeschikt gemaakt aan het dogma van economische groei met weinig aandacht voor dierenwelzijn. Hoe kortzichtig dit is, is de afgelopen jaren wel gebleken uit onder andere de verschillende uitbraken van dierenziekten in de intensieve veehouderij en de antibiotica-resistentie die vele ziekteverwekkers ontwikkelen doordat ons vee te veel antibiotica toegediend krijgt.

Ook op andere manieren is ons welzijn nauw verbonden met onze relatie met dieren. Denk bijvoorbeeld aan huisdieren. Uit onderzoek blijkt dat mensen met een huisdier in het algemeen een betere gezondheid hebben dan niet-huisdierbezitters. Huisdieren vergoten ook het vermogen tot empathie en het leggen van sociale contacten bij kinderen (zinvolle eigenschappen voor een gezond en gelukkig leven). Ook hebben mensen die sterk betrokken zijn bij dierenwelzijn meer oog voor de problemen van mensen. De keerzijde is de relatie tussen huishoudelijk geweld en dierenmishandeling.

Dierzaamheid
"De beschaving van een volk is te meten aan de mate van respect waarmee ze met hun dieren omgaan", zei Mahatma Ghandi al vele jaren geleden. Dierenwelzijn zou dus centraal moeten staan in onze maatschappij - dierzaamheid dus. Het is praktisch en eenvoudig om zelf een bijdrage aan dierzaamheid te geven: diervriendelijk handelen - bijvoorbeeld goed omgaan met (huis)dieren, wat minder en bewust vleeseten - komt niet alleen ten goede aan het welzijn van jezelf, maar ook aan een betere en meer beschaafde wereld.

Iedereen heeft hierin een verantwoordelijkheid. Maar wat te doen met die 43 procent van de Nederlanders die vindt dat 'de mens boven het dier staat en dit (economisch) naar eigen inzicht mag gebruiken'? Zorgen dat dieronvriendelijk gedrag steeds minder een 'keuze wordt' (ban plofkippen en leg de aanschaf van huisdieren aan banden, bijvoorbeeld). En laat die andere 57 procent eens wat boter van hun hoofd halen. Dan komen we een beetje in de richting.

Pim Martens: hoogleraar duurzame ontwikkeling Universiteit Maastricht

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden