dierenwelzijn / Het biggenstaartje valt te redden met aandacht en stro

Bij honden is het al jarenlang verboden. Maar biggetjes moeten er nog steeds aan geloven: het staartje gaat eraf. Het kan ook anders, met extra profijt.

door Jeroen den Blijker

Het is een gebruikelijke praktijk in de moderne varkenshouderij: een paar dagen na de geboorte van het biggetje slaat de boer toe. Met een mesje gaat het staartje eraf, waarbij de wond tegelijk wordt dichtgeschroeid. „Het doet onmiskenbaar pijn: bij couperen snij je tenslotte toch een stukje ruggenmerg af”, zegt dr. Marck Bracke, onderzoeker bij de Animal Science Group van de Wageningen Universiteit. „Na het couperen zie je dat varkentjes vaak rondlopen met hun resterende staartje tussen de benen geknepen. De staartstompjes zijn bovendien een uur of twaalf gevoeliger.”

Lange tijd gingen wetenschappers ervan uit dat het pijngevoel van biggetjes nog niet zo ontwikkeld was en dat het gegil en gespartel vooral een reactie was op het oppakken door de boer. „Daarmee wordt zo’n beestje ongetwijfeld veel ellende aangedaan”, zegt Bracke. Waarschijnlijk heeft dat te maken met oude reflexen, denkt het beestje bijvoorbeeld dat een beer of wolf het beestje tussen de kaken heeft. „De stress op zo’n moment is al zo groot, dat dat de pijn misschien wel overschaduwt.” Maar of dat ook zo is?

Onderzoekers weten veel meer af van de pijn bij het castreren van varkens, over pijn bij couperen is weinig bekend. Wel zijn er aanwijzingen voor fantoompijn, maar of dat ook het verdere leven onplezierig maakt, is onbekend.

Couperen is in ieder geval beter voor het dierenwelzijn, zegt Bracke. „Dat geldt zeker in de huidige praktijk, waarbij varkens in kleine kale hokken gehuisvest worden.” Anders zou een ander varken zijn tanden in het staartje kunnen zetten. „En de gevolgen daarvan zijn echt vreselijk.” Want een bloedende staart is vaak een trigger om door te bijten. Kannibalisme in de varkensstal ligt dan op de loer.

Waarom varkens staarten bijten is inmiddels duidelijk: frustratie, vaak in de hand gewerkt door de problemen waarmee de moderne varkenshouderij worstelt: gebrek aan ruimte, onvoldoende klimaatbeheersing, diergezondheid en verveling.

Wageningen Universiteit onderzoekt de mogelijkheden om het couperen op termijn geheel uit te bannen, maar zit daarbij met een groot probleem: het aantal ’gangbare’ boeren dat niet coupeert, is op één hand te tellen. Want niet-couperen vereist veel aandacht voor de dieren, legt Piet Rijkers uit.

Rijkers is varkenshouder in Borkel en Schaft en weigert de staartjes eraf te halen. „Het is gewoon niet nodig. Want bij varkens geldt hetzelfde als bij voetbalvandalen. Je hebt er altijd wel een rotte appel tussen zitten. Vaak zie je het al bij het voeren. Als een varken geen interesse heeft in voer, weet je al dat er iets mis is. Dan geven we het beestje een blauw stripje op de rug en houden we ’m goed in de gaten. Je ziet staartbijten ook als de varkens nuchter moeten worden afgeleverd voor de slacht. Eten is afleiding, dus als ze dat niet krijgen, gaan ze bijten.” Rijkers heeft verder een liksteen in de varkenshokken gelegd, gooit af en toe een handje gemalen maïs tussen de dieren en geeft ze stro. „In het uiterste geval haal ik zo’n raddraaier uit de groep en leg die bij de grotere varkens. Daar schrikt-ie dan zo van, dat hij direct inbindt. Of we slijpen de tandjes: daar voelt-ie weinig van. Maar dat hoef ik slechts zelden te doen.” Per saldo is Rijkers ook financieel beter af. „Elk staartje weegt een paar ons. Dat maakt het slachtgewicht hoger en dankzij de afronding daarvan heb je het dan op jaarbasis al snel over zo’n zevenhonderd euro extra.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden