opinie

Dierenliefde heeft er niets mee te maken

Wat eten we vanavond?Beeld AFP

Dieren hebben geen belang bij liefde van mensen. Wel bij mensen die afzien van ieder gebruik van ze, zegt Willem Vermaat, docent milieuwetenschappen aan de Universiteit Utrecht.

Dierenliefde en dierengebruik sluiten elkaar niet uit volgens Trouw-columnist Leonie Breebaart. Voor het gebruik van dieren is echter geen morele rechtvaardiging. Je hoeft niet van dieren te houden om dat in te zien.

Net als Breebaart voelen veel mensen aan dat het problematisch is om dieren te doden voor een stukje menselijk genot. Velen vermijden echter zorgvuldig hieraan de logische conclusie te verbinden dat we moeten stoppen met het eten van dieren. In plaats daarvan overtuigen we onszelf bijvoorbeeld dat we dierlijke producten bewust consumeren. Maar wat heeft een dier daaraan? Dergelijke redeneringen bevatten geen gedegen argumentatie. Ze lijken meer op mantra's die we blijven herhalen om niet werkelijk ons gedrag te hoeven aanpassen.

Dierenliefde is in deze context iets om sceptisch over te zijn. Wat voor vorm van liefde is het als je opeet wat je liefhebt? Zouden we zelf object van die liefde willen zijn?

Ver te zoeken

In de ethische discussie over dieren is het niet relevant of je van dieren houdt. Het gaat erom of er rechtvaardiging is voor het gebruik van dieren. Die rechtvaardiging is ver te zoeken wanneer je bedenkt dat dieren individuen zijn met een eigen karakter, een eigen wil en eigen belangen.

Wanneer we dieren gebruiken, kunnen ze hier niet naar leven. Ze staan volledig ten dienste van de mens en uiteindelijk nemen we om die reden hun leven. De beste 'rechtvaardiging' die we hiervoor kunnen bedenken is dat ze goed smaken.

Als we de belangen van dieren werkelijk moreel op waarde schatten, dan is instrumenteel gebruik van hen niet mogelijk, omdat dit interfereert met hun fundamentele belang van vrijheid. Dat klinkt radicaal, maar sluit beter aan bij onze waarden dan we denken. Ik ken weinig mensen die het rechtvaardig achten dieren onnodig te doden of leed toe te brengen.

Er zijn echter twee vormen van onwetendheid die maken dat we tegen onze waarden in kunnen handelen. Enerzijds is er gebrek aan kennis over hoe dieren in de veehouderij behandeld worden. Veel Nederlanders eten met Pasen een kippenei, maar hoeveel mensen weten dat er voor iedere legkip een haantje van één dag oud is gedood? Dit gebeurt omdat haantjes geen eieren leggen en dus niet waardevol zijn voor de industrie, óók in de biologische sector.

Netjes slachten

Een andere vorm van onwetendheid is dat we werkelijk geloven in credo's als netjes slachten of denken dat het doden van dieren voor menselijke consumptie nodig kan zijn. Dat laatste is onjuist, omdat iedereen gezond kan leven zonder dierlijke producten. Netjes slachten suggereert dat er een goede manier is om dieren te doden. Natuurlijk zijn er verschillende manieren om bijvoorbeeld haantjes te doden. In Nederland worden ze meestal vergast, maar ook versnipperen is een methode die in de industrie gebruikelijk is. De manier waarop is echter minder relevant dan de daad zelf: het doden is sowieso onnodig en onrechtvaardig.

Dit inzicht is een kwestie van morele vooruitgang en de strijd voor de belangen van dieren is er een van emancipatie. Met dierenliefde heeft het niets te maken. We zeggen van iemand die opkomt voor de rechten van homoseksuelen toch ook niet dat hij of zij van homo's houdt?

Uiteindelijk zijn dieren meer gebaat bij mensen die niet van hen houden en hen niet eten, dan bij mensen die wel van dieren houden, maar ze ook opeten. Het staat eenieder natuurlijk wel vrij om liefde voor dieren te voelen. Instrumenteel gebruik van dieren kent echter geen rechtvaardiging.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden