Dierenactivisten / Bekladden, vernielen, bedreigen, aanvallen

De acties van radicale Britse dierenactivisten verplaatsen zich naar Nederland. In eigen land voerden ze een harde campagne tegen het personeel van het grootste proefdiercentrum van Europa, tot de rechter hen stopte. Krijgt Nederland te maken met dezelfde terreur?

Een kleine landweg leidt vanaf het dorpje Alconbury, 25 mijl voorbij Cambridge, naar een verzameling gebouwen. Hoge muren, prikkeldraad, beveiligingsmensen in fluorescerende gele jacks. De naam van de weg staat niet aangegeven. Er staat geen naam op het enorme complex vlak naast de weg. Hier is Huntingdon Life Sciences (HLS) gevestigd, het grootste proefdierenlaboratorium van Europa.

Zoals iedere woensdag van het jaar, staan in de avondschemer demonstranten in het weiland voor de poort. Ze dragen posters van honden en katten met bloed aan hun oren, ogen en staarten. Van dieren met opengereten buiken. Opschriften als 'puppy killers'. Apen in piepkleine kooien, konijnen met een vastgeschroefd hoofd.

De demonstranten staan er, zo zeggen ze, om de werknemers van het bedrijf 'niet ongestraft weg te laten komen met hun daden'. Volgens de demonstranten is wat zich binnen de hekken afspeelt een moderne versie van de hel, en spelen de werknemers daar willens en wetens de rol van de duivel.

,,Jullie zijn het kwaad!'', roepen ze, als tegen vijven de eerste werknemers per auto de poort uitrijden. ,,Dierenmishandelaar!'' ,,Ga maar snel naar huis!'' Een busje dat goederen voor het bedrijf komt aanleveren, heeft zijn bedrijfsnaam en logo afgeplakt. Maar iemand kan door de blanco sticker heen lezen. ,,Je kunt je niet verstoppen, lafaard!'' De naam wordt doorgebeld en opgeschreven.

Een politieman telt de demonstranten. Meer dan 25 mogen er, sinds een gerechtelijk dwangbevel van dit voorjaar, niet staan. ,,Dat zou te intimiderend zijn voor werknemers'', zegen de demonstranten smalend. ,,Alsof zij de dieren niet intimideren.'' Maar het is tekenend voor het feit dat de actievoerders van Stop Huntingdon Animal Cruelty (SHAC), een gevreesde, maar zeer succesvolle actiegroep, op steeds minder plaatsen in Engeland mogen komen. De groep heeft straatverboden opgelegd gekregen.

Dat gebeurde na een harde campagne van de actiegroep tegen het proefdierencentrum HLS en met name tegen het personeel. Personeel werd aangevallen, kantoren werden bezet, huizen van directielden werden beklad, hun kinderen bedreigd, auto's in brand gestoken.

Ook rond het huis van Andrew Gay, directeur marketing van HLS, geldt een omgevingsverbod. Dat kwam er na vier jaar van terreur en pesterijen. Gay laat een briefje zien, dat dit voorjaar naar zijn zeggen onder 500 bewoners van zijn woonplaats Letchworth is verspreid. De tekst: ,,Andrew Gay heeft mijn leven verwoest. Hij heeft me verkracht toen ik elf jaar was. Deze man woont nu bij u in het dorp. Past u op voor hem! Berscherm uw kinderen!'' Het is ondertekend met een enkele initiaal: J. ,,Gelukkig heb ik heel aardige buren'', zegt Gay, die ook zeker twee keer per week paketten thuisbezorgd krijgt waar hij niet om heeft gevraagd.

De straatverboden werken, zij het niet altijd even snel. ,,In september van dit jaar had ik ondanks het verbod 200 demonstranten in mijn tuin, die mijn kinderen van 4 en 17 jaar bedreigden. 'Je zult geen rust hebben zolang je bij Huntingdon werkt', zeggen ze steeds.'' Soms wordt een arrestatie verricht.

De actiesvoerders vonden nieuwe doelen. ,,Nu bedrijfsadressen en woonadressen van werknemers verboden terrein zijn geworden, verschuiven de acties naar tweede- en derderangs doelen. Nu belagen ze klanten van klanten, of personeel van leveranciers van klanten'', weet Gay.

Vier jaar geleden, toen SHAC zijn campagne begon, concentreerde de actie zich op het bedrijf zelf. Demonstranten sprongen met tientallen tegelijk op en voor auto's en vielen personeel aan. Toen de politie dat niet meer toestond, verplaatste het geweld zich naar de huisadressen van werknemers. Toen naar die van klanten, later naar vestigingen in het buitenland. Onder druk van de acties hebben onder andere de Britse NatWest-bank en accountant Deloitte en Toche hun contracten met het laboratorium opgezegd -precies zoals het doel van de campagne was.

Volgens de directie van het proefdierencentrum zoeken de activisten hun doelen nu vaker in afgelegen streken. Gay: ,,In regio's waar de politie bekladding of vernieling nog als incident beschouwt. We zouden eigenlijk willen dat een landelijke politiedienst zich met deze materie bezig gaat houden.''

De actiegroep weet dat in het buitenland de politie hen nog minder scherp in de gaten houdt. Er zijn al een SHAC-Duitsland, een SHAC-Canada, een SHAC-Portugal en een SHAC-Zwitserland. SHAC-Rusland moet nog officieel worden opgericht. En hoewel Nederland geen aparte afdeling kent, worden er wel steeds meer acties gevoerd tegen klanten van Huntingdon Life Sciences.

,,Vorige week was hier nog een busje met demonstranten uit Nederland'', zegt Sarah Kite (39), een van de eerste demonstranten die op woensdagmiddag arriveert. Zij, huisvrouw, staat gebroederlijk naast een met piercings doorboorde jongeman met een zwarte capuchon en zes jongeren met dreadlocks.

Naast hen staat rij-instructeur David Edwards (43), één van de felsten. ,,Moordenaars! Jullie zijn niet normaal!'' Edwards draagt een groot bord met de bloederige foto's. ,,Dit soort praktijken vinden daarbinnen plaats'', wijst hij. ,,Ze vermoorden iedere dag vijfhonderd dieren. Onnodig. Omdat het ze teveel moeite is om een alternatief te bedenken. Omdat ze het altijd zo gedaan hebben. Omdat hun zieke fantasie hen uitnodigt dieren te mishandelen. Omdat ze hun vrouw thuis niet mogen slaan, misschien wel. En wat produceren ze? Medicijnen, claimen ze. Maar waar blijft dan dat medicijn tegen kanker? Geen enkel medicijn dat ze hebben ontwikkeld heeft ooit gewerkt. Integendeel. mensen worden er juist ziek van.''

Edwards beweert dat het proefdierencentrum 'de stembanden van honden doorknipt, om het gejank niet meer te horen'. Hij is nog nooit binnen geweest. Wat hij over HLS weet, heeft hij van horen zeggen, van SHAC-nieuwsbrieven en van de twee instructievideo's van de actiegroep. 'De waarheid', heet een van die banden, 'Tijd voor Actie' een andere. Die laatste bevat voorbeelden van acties: een bezetting, een demonstratie, een achtervolging. En een emotioneel appèl van SHAC-leider Greg Avery: ,,We gaan door tot Huntingdon sluit. We zullen nooit opgeven.''

De video 'De waarheid' bevat beelden die een Channel4-journaliste filmde in 1997. Zij werkte negen maanden undercover bij het proefdierenbedrijf, als dierverzorger bij de honden. De video toont hoe onderzoekers honden mishandelen bij wie bloed moet worden afgenomen, en sommige honden uitschelden. Een naald wordt lukraak in een poot gestoken, het hondje jankt en piept. Omstanders bij het experiment lachen en joelen.

Channel 4 constateerde ook dat een onderzoeker slordig omging met het afmeten van de doses medicijnen. Wat zegt dat over de geldigheid van de gedane experimenten? En wat zegt dat over andere experimenten bij Huntingdon Life Sciences?

,,Het was natuurlijk onvergeeflijk, wat die mensen met die honden deden'', geeft Andrew Gay van HLS onomwonden toe. De medewerkers zijn ontslagen. Maar Gay ontkent dat het illustratief is voor de praktijken bij HLS. ,,De journaliste heeft vele honderden uren film geschoten, maar dit was het ergste wat er in al die maanden is gebeurd.''

Hij laat de hondenkennels zien. In hokken van twee bij twee meter worden Beagles gehouden, in koppels. In totaal bergt HLS zo'n 700 van dit soort honden. Buiten komen ze nooit. Ze mogen wel twee uur per dag in kleine groepen binnen rondrennen en met speelgoed spelen. Ze blaffen; hun stembanden zijn niet doorgeknipt.

In een kamer naast de kennels ondergaan vier honden een inhalatietest. Vastgebonden in een tuigje, ademen de dieren in wat hen wordt toegediend via een muilkorf die met een slang aan een verstuiver is verbonden. Ieder dier heeft zijn eigen verzorger bij zich, die er tijdens de hele proef bij blijft. Geen bloed, geen braaksel.

,,Onze dieren lijden'', zegt Gay. ,,Alleen al onder het feit dat ze opgesloten zitten. Maar voor het overige proberen we het zo beperkt mogelijk te houden.'' Er is hem alles aan gelegen het beeld van Huntingdon bij te stellen. ,,Wij testen materialen die al zijn ontwikkeld. Wij doen geen stekkers in hoofden, breken geen benen. Wij stoppen met een proef zodra een dier gaat braken, dat is hoe ver we hier gaan. De foto's die ze buiten dragen komen niet hier vandaan.''

HLS doet experimenten in opdracht van bedrijven. Naar medicijnen, maar ook naar landbouwgif en ongediertebestrijding. ,,Onze taak is het om het risico van nieuwe producten voor mensen, het milieu of dieren te verkleinen door ze eerst op dieren te testen'', doceert Gay. ,,Het overgrote deel van onze 70000 testdieren zijn muizen en ratten. Honden en apen maken samen maar drie procent van de populatie uit. En er sterven zeker geen 500 dieren per dag.'' Wel is het zo dat ieder dier in Huntingdon aan het eind van een proef sterft.

Het is Gay volkomen onduidelijk waarom juist HLS het doelwit is van de meest agressieve dierenactivistencampagne van dit moment. ,,Wij zijn maar één laboratorium in een wereld vol laboratoria. We werken meestal in opdracht van multinationals. Als wij sluiten, zoeken die net zo makkelijk een ander onderzoeksinstituut. In Frankrijk, waar niemand wakker ligt van dierenrechten. Of in Korea, waar honden in op het menu staan.''

Volgens Gay zijn dieren juist beter af in een Engels laboratorium. De Engelse wet op de dierproeven lijkt veel op de Nederlandse. Net als hier moet een ethische commissie voor ieder experiment eerst goedkeuring verlenen. Het leed dat wordt veroorzaakt bij de dieren moet in verhouding staan tot het profijt dat de mensheid heeft bij de proef. Overheidsinspecteurs zien toe op het welzijn van de dieren en kunnen onaangekondigd komen kijken in het bedrijf. De opdrachtgevers mogen ook komen controleren. ,,Dat is mischien wel de belangrijkste waarborg'', zegt Gay. ,,Zij hebben geen baat bij mishandeling of inaccurate testresultaten. Ze betalen soms miljoenen ponden voor een proef.''

De demonstranten buiten geloven niets van zijn woorden. Zij geloven dat de werkelijkheid die aan journalisten wordt getoond een schijnwerkelijkheid is. Dat er elders in het complex bloederiger, wredere experimenten plaatsvinden. ,,We hebben rapporten waaruit blijkt dat veel dieren al dood zijn voordat het experiment zelfs maar is begonnen'', zegt Natasha Avery. ,,Voor ons is ieder dier er één teveel.'' Natasha, zoals ze zelf zegt 'afkomstig uit de kattenbevrijdingsbeweging', is getrouwd met SHAC-oprichter Greg Avery. Natasha: ,,Wij zien niet wat er mis is met het belagen van kinderen van directeuren bij hun huizen. Zij zijn ervoor verantwoordelijk dat dieren lijden. Dan verdienen zij het ook te lijden.''

Het proefdierenlaboratorium maakte een dossier voor het Britse parlement over de acties tegen HLS, om politici te overtuigen van de ernst van de situatie. In 2002 kregen HLS-werknemers, klanten en leveranciers 63 keer 'huisbezoek' van activisten. Er waren 219 demonstraties. In het dossier staat ook de onder activisten beruchte ABIX (Animal abusers Index) afgedrukt, een lijst met de huisadressen van de HLS-directie en een aantal Japanse klanten. ,,Er zijn geen slechtere mensen dan deze zieke geesten'', staat er bij het adres van Andrew Gay.

Bang om deze huisadressen openbaar te maken is HLS niet meer. Alle activisten kennen die al. De adressen stonden voorheen afgedrukt in de SHAC-nieuwsbrief. Maar dat had juridische consequenties. Nu wordt de lijst alleen nog uitgedeeld bij demonstraties. Actiegroep SHAC ontkent daar iets mee te maken te hebben. SHAC 'ondersteunt geen illegale acties'.

,,Wij staan daar om te laten zien dat wij ze niet vergeten zijn. Dat we nog weten hoe ze de Beagles sloegen toen ze niet wisten dat ze werden gefilmd. We hebben bewijzen dat ze keer op keer de fout ingaan, en we zullen dat rond blijven bazuinen tot ze stoppen'', zegt Natasha Avery 's avonds in een café in Woking, Surrey. Natasha noch Greg hebben ooit een voet binnen de hekken van HLS gezet. En ach, zegt Greg, HLS was een arbitrair doelwit. ,,We hadden wel tientallen bedrijven kunnen kiezen om aan te vallen. Vanwege de documentaire op Channel4 kozen we voor HLS.''

Greg strijdt al sinds zijn middelbare-schooltijd voor dierenrechten. Hij introduceerde de bedrijfmatige campagne. ,,We proberen zo professioneel mogelijk te zijn, als een bedrijf. We zijn er 24 uur per dag, zeven dagen per week. Ons doel is duidelijk. En we zullen niet rusten voordat het bereikt is.'' Strengere wetgeving zal de Avery's niet afschrikken. ,,We zullen altijd onze weg eromheen vinden'', zegt Natasha.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden