Dieren heroveren gebied rond Tsjernobyl

Paarden kijken toe tijdens een meting van de straling in het Wit-Russische dorp Vorotets, in de zogenaamde vervreemdingszone rond Tsjernobyl, in 2006. Beeld afp

Straling is niet gezond voor dieren, maar de mens is veel schadelijker, stellen biologen die onderzoek deden naar dieren in Tsjernobyl.

Bijna dertig jaar na het ongeluk met de kerncentrale biedt de omgeving van Tsjernobyl nog altijd een verlaten aanblik. In een gebied van ruim 4000 vierkante kilometer is het stralingsniveau nog zo hoog dat het voor mensen tot verboden gebied is verklaard. Hooguit enkele ouderen lieten de heimwee zwaarder wegen dan het risico.

Dieren echter trotseerden de voorschriften en trokken massaal de Verboden Zone binnen. Dat is al vaker gemeld, maar eerdere studies spraken elkaar nogal eens tegen. Nu hebben biologen minutieus sneeuwsporen zitten tellen en concluderen ze dat de natuur terug is rond Tsjernobyl. Er zijn daar nu net zo veel wilde dieren als in natuurreservaten buiten het stralingsgebied. "En het zijn er veel meer dan vóór het ongeluk", schrijven de biologen in hun vakblad Current Biology. "We zullen niet beweren dat straling gezond is voor dieren. Wel dat de mens met zijn druk op de natuur een veel grotere bedreiging vormt."

Dierenroutes
Het ongeluk met de kerncentrale van Tsjernobyl op 26 april 1986 is het grootste uit de nucleaire geschiedenis. Grote delen van Europa werden radioactief besmet, meer dan honderdduizend mensen hebben het gebied rond Tsjernobyl definitief moeten verlaten.

Ook de natuur kreeg zware klappen. Planten en dieren stierven, nesten bleven leeg. Maar na een paar jaar stegen de aantallen alweer, zo bleek uit helikopterwaarnemingen.

Omdat dat nog ruwe schattingen waren, gingen de biologen echt tellen. Drie keer registreerden ze tussen 2008 en 2010, op een vaste dag in februari, het aantal sporen op 35 dierenroutes. Sporen van rendieren, herten, reeën, beren, vossen en wolven. En ze rekenden die aantallen sporen om naar aantal dieren in het gebied.

Mens afwezig
Daarbij viel op dat er geen verband was tussen de drukte op een route en de radioactieve besmetting van de bodem daar. Het is natuurlijk denkbaar, schrijven de biologen, dat de straling haar tol eiste en dat dieren uit andere regio's de opengevallen plekken hebben opgevuld. Maar dat vinden ze, gezien de afstanden die de dieren normaal op een dag afleggen, niet waarschijnlijk.

Veel waarschijnlijker vinden ze het dat het de herten en rendieren goed ging sinds de mens niet meer op ze joeg of leefgebieden afpikte. Daar profiteerden vos en wolf weer van. De beer iets minder. Die kende begin jaren negentig een dip, als gevolg van varkenspest. Overgebracht, inderdaad, door menselijke activiteit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden