Opinie

Dieren en planten zijn geen 'wisselgeld'

null Beeld afp
Beeld afp

Als de Nederlandse natuur de maatstaf moet zijn, dan wordt de wereld inderdaad wel een minder interessante plaats.

Volgens filosoof Bas Haring is de focus op het behoud van soorten volkomen overtrokken.

Hij heeft gelijk dat je in het natuurbeheer de vraag kan stellen of het belangrijk is om soorten te behouden. Biologen en natuurbeschermers discussiëren al jaren over de juiste aanpak. Moeten we proberen enkele charismatische soorten te behouden, ons richten op het behoud van ecosystemen, of biodiversiteit als geheel beschermen? Moeten we 'indicatorsoorten' aanwijzen die iets zeggen over de kwaliteit van een ecosysteem? Moeten we ons richten op het behoud van soortenfamilies?

Haring geeft echter blijk van een aantal vooringenomenheden. Bijvoorbeeld de gedachte dat we natuur moeten opgeven om de groeiende wereldbevolking te kunnen voeden. Dat plant- en diersoorten daarbij zullen uitsterven, is nou eenmaal het wisselgeld dat we moeten betalen om met zijn allen op deze planeet te leven.

Kappen dus dat oerbos. De Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties komt echter tot heel andere conclusies. In haar rapport 'How to feed the World in 2050' concludeert ze dat de meeste onontgonnen gronden veelal arm en onproductief zijn. Om in 2050 de wereldbevolking van 9 miljard zielen te voeden moeten we vooral de productiviteit verhogen op de huidige landbouwgrond, door de bodemerosie en verzilting te bestrijden en te zorgen voor beter zaaigoed, bemesting en irrigatie in ontwikkelingslanden.

Volgende vooringenomenheid: als we het niet merken, is het ook niet erg als soorten uitsterven (behalve als ze essentieel zijn voor het ecosysteem). Tja, als dit het criterium wordt dan ben ik bang dat we weinig soorten zullen overhouden. Om even in eigen land te blijven: de gemiddelde Randstadbewoner zal het echt niet in de gaten hebben dat de grutto, de das of de moeraswespenorchis uit ons land verdwijnt.

Laat maar uitsterven dus, we hebben genoeg aan de roodborstjes en koolmezen in onze achtertuin. Is dat echt zo? Misschien is het een kwestie van smaak, maar: ja, ik vind het erg dat de Chinese rivierdolfijn is uitgestorven, ook al ben ik nog nooit van mijn leven in China geweest. En ja, ik vind het een geruststellend idee dat er nog ongerepte wildernissen bestaan op de wereld, zelfs al kom ik er nooit.

Haring stelt "Stel dat de biodiversiteit afneemt tot het niveau van Nederland, dan houden we nog een mooie wereld over." Ik vind dit een typisch voorbeeld van het 'shifting baseline' fenomeen. We vinden de Hoge Veluwe al heel wat, omdat we gewend zijn in een groot gecultiveerd park te wonen. Als de Nederlandse natuur de maatstaf moet zijn, dan wordt de wereld inderdaad wel een minder interessante plaats, om het eufemistisch uit te drukken.

Als planten en dieren het wisselgeld zijn, wat kopen we er dan voor? Bas Haring is van 1968, wat ook mijn geboortejaar is. Toen ik een kind was ging ik met mijn ouders op vakantie naar de Ardennen. Met Sinterklaas kreeg ik kleurpotloden en bij de Albert Heijn kon je kiezen tussen vier soorten Franse kaas.

Nu viert men vakantie in Turkije. Mijn dochter heeft een kubieke meter knuffels en bij de Albert Heijn weet je van gekkigheid niet meer wat je moet kopen. Zijn we er beter van geworden? Nee, het is al lang bekend dat we wel welvarender zijn, maar niet meer gelukkiger sinds de jaren '70. Wat krijgen we dan voor ons 'wisselgeld'?

De Chinese rivierdolfijn is waarschijnlijk uitgestorven door de herrie en de vervuiling van de boten vol in China gemaakte pluchen knuffels, die door mijn dochter achteloos op de groeiende stapel worden gegooid.
Laten we in godsnaam proberen om zoveel mogelijk van ons wisselgeld te behouden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden