diep19zaterdag

(Trouw) Beeld
(Trouw)

Terwijl in Nederland de campagne op stoom is gekomen voor de verkiezingen van de Provinciale Staten en indirect de Eerste Kamer, maken de drie Nederlandse ’gemeenten overzee’ zich op voor hun eerste lokale stembusstrijd onder de Nederlandse kieswet. De eilandsraden die – eveneens op woensdag 2 maart – moeten worden gekozen op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba zijn vergelijkbaar met gemeenteraden in Nederland. Lokale verkiezingen op de drie BES-eilanden waren er natuurlijk veel vaker, maar dit is de eerste keer na het opheffen op 10 oktober 2010 van het land de Nederlandse Antillen, waarin Curaçao als grootste eiland gewoonlijk de scepter zwaaide.

Vijf politieke partijen op Bonaire, vijf of Sint-Eustatius en twee op Saba, strijden om de zetels in hun eilandsraad. Net als in een Nederlandse gemeenteraad bepalen de regels van het dualisme dat de dagelijks bestuurders, de gedeputeerden, niet meer per se uit de gekozen raad hoeven voort te komen. Maar op deze kleine eilanden met hun zeer persoonlijk getinte verkiezingsstrijd worden niet snel buitenstaanders in die colleges van gedeputeerden verwacht.

De nieuwe Nederlandse regels zorgen voor kleine maar gevoelige veranderingen tijdens de electorale strijd op Bonaire en de twee Bovenwindse eilanden. Kleur is belangrijk in de campagnes. Maar op de officiële kieslijsten in de stemhokjes mogen geen kleuren meer worden aangebracht. De gebruikelijke foto van de lijsttrekker is ook niet meer toegestaan.

Er wordt nu net als in Nederland op woensdag gestemd. Jammer, zeggen veel eilanders, want de oude gewoonte om op vrijdag te stemmen, maakte altijd een feest los. Het was compleet carnaval aan het eind van de week.

Het wordt ook verboden om de opkomst op verkiezingsdag precies te controleren. Was een bepaalde kiezer tegen de avond volgens de opkomstlijst nog niet langs geweest, dan kon de partij die hem meende te hebben gepaaid altijd nog even bellen waar hij bleef. Mag niet meer.

Wat nu wel weer mag, is het gebruik van volmachten, ooit op de Antillen afgeschaft wegens misbruik. Volgens de PDB op Bonaire, de grootste oppositiepartij daar, dreigen de machtigste partijen door de herinvoering van de volmachten stemmen te gaan kopen. De PDB waarschuwt voor ’onze cultuur van ronselen’.

Er zit een democratisch gat in ons systeem voor het kiezen van de Eerste Kamer. De fout zit bij de Nederlandse gemeenten overzee, Bonaire, Sint-Eustatius en Saba, zonder dat die eilanden daar zelf schuld aan hebben. Het gaat om zo’n 15.000 kiesgerechtigden die op deze drie eilanden alleen maar kunnen kiezen voor de Nederlandse Tweede Kamer, het Europees Parlement en voor hun lokale eilandsraad. Dus niet voor een provincie. Daarmee hebben zij niet, zoals Nederlandse inwoners van een provincie, getrapte invloed op de samenstelling van de Eerste Kamer, die immers wordt gekozen door de nieuwe leden van Provinciale Staten.

Staatsrechtgeleerde Douwe Jan Elzinga, van de Universiteit van Groningen, noemt het ’een blamage’ dat Nederland deze steek heeft laten vallen in het gehaaste proces waarin vorig jaar een nieuwe gemeentelijke status voor de eilanden werd gemaakt. De slordigheid is in strijd met de Grondwet.

Mocht het bij de komende uitslag van de Nederlandse Provinciale Statenverkiezingen een dubbeltje op zijn kant worden (krijgt deze minderheidsregering een meerderheid in de senaat?), dan zijn de lege electorale handen van de eilanders extra wrang.

Er wordt aan gewerkt, meldt Elzinga, al heeft dat geen effect op de verkiezingen van 2 maart. Eindelijk krijgen, via een grondwetswijziging, de bewoners van Bonaire, Sint-Eustatius en Saba via hun lokale eilandsraden getrapte invloed op de samenstelling van de Nederlandse Eerste Kamer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden