Dienstwoning / Leven met de bel

De dienstwoning verdwijnt, op het Catshuis na en wat pastorieën. Ooit woonde de bovenmeester in een huis dat bij de school hoorde en de seinwachter in een huis van de spoorwegen. Trouw portretteert deze zomer acht dienstwoningen. Vandaag deel 6: De conciërge-woning, eigendom van de Haagse stichting De Populier.

Wie op een doordeweekse avond voor het ogenschijnlijk verlaten schoolgebouw aan de Haagse Populierstraat gaat staan, kan wat verwaaide flarden populaire muziek opvangen. In de gangen galmt de deun duidelijker, en wie met het oor het spoor volgt komt uiteindelijk bij de half openstaande deur van de gymzaal uit.

Jan en Christa van der Burgh -fanatieke ballroomdansers- volgen op het ritme de lijnen op de houten vloer. Via de achterlijn van het handbalveld zwieren ze naar de service-lijn van volley, en als ze richting de drie-meter-lijn van basketball gaan eindigen ze op de penaltystip van het zaalvoetbal. ,,Het gaat prima als je je al dansend op die lijnen kunt focussen. De dansvloer is zo als het ware in vakken verdeeld'', zegt Jan.

Dat trainen voor danswedstrijden is een van de voordelen van het leven als conciërge. ,,Ik heb een sleutel, dus ik kan er altijd in.'' Een ander voordeel van die baan is de dienstwoning, pal naast De Populier. Het prompte huisje van de Van der Burghs staat als een wachter naast het schoolplein. De blinde zijmuur van de woning waartegen Jan zijn bankstel heeft staan, is aan de buitenzijde de hangplek voor de schooljeugd. Letterlijk scheiden twee bakstenen muren en een spouw Jans privé van zijn werk.

Dat is genoeg, zegt Jan. ,,Vanuit mijn tuin kijk ik op de school, maar in de vrije tijd zie ik niet meer dan een gebouw. Als ik van mijn werk naar huis loop, in één minuut, draai ik een knop om en dan is het afgelopen. Tenminste: wat mij betreft.'' Dat anderen daar soms verschillend over denken, is een verhaal apart. Zo is de telefoon van school na sluiting doorgeschakeld naar de woning van de Van der Burghs. Sommige docenten die 's avonds willen doorwerken maar geen sleutel hebben vinden het geen probleem Jan te bellen. Hij wel.

En dan is er het jaarlijkse schoolreisje. De bus zet op de terugweg de jongeren midden in de nacht weer voor school af, en de ouders worden dan geacht hun kroost op te pikken. Maar er zijn ouders die tegen vieren alvast even bellen of ze al zijn gearriveerd. ,,Denken ze echt dat ik daar mijn bed voor uitkom?''

Om nog maar niet te spreken over het alarm. Dat gaat gemiddeld één keer per maand af. Doorgaans is er niets aan de hand, ,,maar je moet het wel afzetten, dus zit je in je vrije tijd toch weer op je werk''. Maar Jan wil niet klagen. Hij heeft het prima naar zijn zin.

De Populier is een christelijke scholengemeenschap voor VMBO (de theoretische leerweg), havo en VWO en is een begrip in Den Haag. Oud-onderwijsminister en huidig burgemeester van Den Haag Wim Deetman heeft er ooit in korte broek in de schoolbanken gezeten. In 1911 werd de stichting opgericht en het schoolbestuur samengesteld, in 1912 werd de school gestart die vanaf 1925 in de gebouwen aan de Populierstraat was gevestigd. Ooit begonnen met zo'n 350 leerlingen, heeft de school nu 800 leerlingen, die uit 'groot Den Haag' komen.

Jan is van oorsprong bloemist, maar raakte in de jaren tachtig zonder werk. Toen hij in 1983 als schoonmaker aan de gang was, hoorde hij dat De Populier een conciërge zocht. ,,Ik was al aangenomen toen het bestuur belde met de mededeling dat ze waren vergeten te vertellen dat ik wel naast de school moest komen wonen. Ik vroeg: gisteren of vandaag?'. Ik woonde in die dagen met mijn vrouw op twee kamertjes bij een dame in. Als ik geen conciërge was geworden, hadden we nu in Zoeterméér gewoond!''

Nee, dan zit Jan liever in de Populierstraat. Zijn huis heeft geen voortuin, maar wel een tuin achter het huis waarvan hij net de vijverpartij heeft verlegd. Zo krijgen zijn vissen meer zon. Vanuit de hal is rechts de salon, en links een aparte eetkamer. Boven zijn rondom het centrale trapgat vijf slaapkamers als een waaier over de eerste verdieping verspreid. Van één slaapkamer heeft Jan, met toestemming van de huurbaas (het bestuur) een badkamer gemaakt. Hij heeft er een prima woning aan, terwijl hij voor het huis in hartje Den Haag maar 13 procent van zijn loon aan huurpenningen hoeft te besteden.

In het begin hebben Jan en Christa even aan de nieuwe woning moeten wennen. Christa: ,,Even voor half negen gaat de schoolbel, even na half negen weer, tijdens de koffiepauze, tijdens de middagpauze... Ik leefde tussen de schoolbellen in. Maar dat duurde maar even. Ik hoor ze nu gewoon niet meer. Net als iemand die in de buurt van een snelweg woont, je went aan het geluid.''

Maar goed dat de vader van Jan ooit ook conciërge is geweest, daardoor wist Jan waar hij op solliciteerde. Er komt namelijk nogal wat bij kijken, en je moet stevig in je schoenen staan. Zijn dag begint om half acht, de school opent om half negen. Formeel moet Jan de absentieregistratie bijhouden, en de te-laat-komers noteren. Verder neemt Jan de correspondentie in, deelt de klasseboeken uit en doet hij kleine reparaties.

Belangrijker is zijn contact met en de controle van de leerlingen. ,,We zijn een sterk groeiende school, die bekend staat omdat deze 'streng' is. Hoe het ook zij, we laten hier niet met ons sollen en ik houd voortdurend een vinger aan de pols. Ik durf te beweren dat ik negentig procent van de leerlingen bij naam ken, en tien procent van gezicht. Met de modelleerling heb je namelijk nooit te maken, die spreek je niet. Ik denk dat de leerlingen ook mij wel streng zullen vinden, toch maak ik lol met ze en doe ook met hen mee als ze lopen te flauwekullen. Maar ik waarschuw altijd: 'Ik weet waar de grens ligt, en jullie niet'. Dat maakt hen voorzichtig.''

Ze praten ook wel tegen Jan aan als er wat is. ,,Als ze uit de klas worden verwijderd, krijg ik het hele verhaal te horen, over de leerkracht die in hun ogen niet deugt, over het vele huiswerk. Ik hoor het aan, maar geef nooit een oordeel. Ik probeer tussen iedereen in te blijven staan. Ze moeten een volgende keer weer bij mij kunnen aankloppen.''

Jan probeert de lijnen kort te houden. Als iedereen elkaar kent en ook weet te vinden, lopen de zaken niet uit de hand. Een kleine, hechte gemeenschap weet de problemen op te lossen. Die dienstwoning mag dan wel een achterhaald fenomeen zijn, eigenlijk is dat sociale toezicht zeer van deze tijd. ,,Als er jongeren buiten schooltijd samenscholen, zeg ik daar wat van. En als buurtbewoners klachten hebben, weten ze mij te vinden. En hoewel het alarm soms afgaat, ingebroken wordt er niet. Omdat ik er met mijn neus opzit. Ik hoor alles. Het is hier geen anonieme toestand.''

Jan is dan wel vaak noodgewongen buiten werktijd met de school bezig, de lichte vermenging tussen werk en privé heeft ook zijn voordelen. Hij noemde de danstrainingen op de houten vloer van de gymzaal al. En als Jan thuis aan het klussen is, kan hij zo de kruiwagen van school lenen. En het mag door de week dan wel druk zijn in de Populierstraat; in het weekend is het er dóódstil. De buren staan pas op maandagochtend, half negen, op de stoep.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden