'Diegene(n)' kan ook prima zonder bijzin

TON DEN BOON

'Degene' en 'diegene' lijken steeds populairder te worden. Van oorsprong zijn het bepalingaankondigende voornaamwoorden. Dat betekent dat ze worden gevolgd door een bepaling in de vorm van een bijzin die met 'die' begint: 'Wil d(i)egene die het laatst weggaat het licht uitdoen?' Maar de variant 'diegene(n)' komt ook geregeld voor zónder zo'n bijzin. Zo citeerde Trouw vorige week de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb, die een statement over Syriëgangers maakte: 'Wanneer iemand een dubbel paspoort heeft, kunnen we in het verste geval (...) diegene Nederland uitzetten'. In zulke contexten is 'diegene' geen bepalingaankondigend, maar een aanwijzend voornaamwoord. 'Diegene' betekent dan 'die persoon' en is een benadrukte variant van 'die'.

Sommige lezers kunnen maar niet wennen aan dit gebruik van 'diegene'. Toch is het bepaald geen nieuwlichterij. Zo schreef Trouw vandaag op de kop af 22 jaar geleden: 'Op dit moment moeten vreemdelingen een paspoort bij zich hebben en dat tonen als de politie een redelijk vermoeden heeft dat diegene een vreemdeling is.' Via krantendatabank Delpher kunnen nog veel oudere vindplaatsen worden opgeduikeld, zelfs uit het begin van de 20ste eeuw.

Volgens de taaladviesdienst van de Taalunie hoort dit gebruik van 'diegene' in Nederland tot de standaardtaal en komt het 'vooral voor in spreektaal en informele teksten'. Dat laatste valt te betwijfelen. De talloze voorbeelden uit kranten en tijdschriften van de laatste decennia maken duidelijk dat 'diegene' inmiddels ook in neutrale teksten doodgewoon is.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden