’Die Zauberflöte’ krijgt een Jacobs-behandeling

René Jacobs heeft een zeer overtuigende 'Zauberflöte' voor de huiskamer gemaakt. (Trouw) Beeld
René Jacobs heeft een zeer overtuigende 'Zauberflöte' voor de huiskamer gemaakt. (Trouw)

Wie kent niet de vervaarlijke coloratuurkukels van de Königin der Nacht uit Mozarts ’Die Zauberflöte’? Die beroemde woede-uitbarsting, compleet met een paar angstaanjagende hoge F’s, belandde dit jaar zelfs in de top tien van meest favoriete aria’s naar aanleiding van een publieksenquête uitgevoerd door BBC Radio 3. Dat beruchte muzikale parelsnoer met snelle staccato-nootjes wordt bijna altijd gezongen op een a-klank, gewoon omdat die a voor een zangeres de meest praktische mondstand oplevert en dus makkelijker te produceren is. Zo niet op de nieuwe spectaculaire opname van ’Die Zauberflöte’ die de Belgische dirigent René Jacobs voor Harmonia Mundi heeft gemaakt.

Saskia BoschPeter van der LintStan RijvenJann Ruyters en Armand Serpenti

Mozart laat zijn nachtelijke koningin haar muzikale mitrailleuraanval beginnen aan het eind van de zin ’So bist du meine Tochter nimmermehr’ en de mond staat daar in de e-stand. En dus zingt de Finse sopraan Anna-Kristiina Kaappola haar kukels, op gezag van Jacobs, op een e-klank. Het karakter van de Königin der Nacht wordt er meteen veel onaangenamer van, en dat is precies Jacobs’ (en Mozarts) bedoeling. Kaappola zingt de beruchte aria overigens met een jaloersmakend gemak en met een overtuigende duivelse ondertoon, superieur opgezweept door Jacobs en de virtuoze Akademie für Alte Musik Berlin. Schitterend hoe Jacobs de orkestklank laat ’verbleken’ als de Königin ’erblassen’ zingt.

Het zijn slechts een paar van de vele sprekende details die Jacobs in het volledige binnenstebuiten keren van Mozarts partituur heeft blootgelegd. Jacobs heeft nu de zes grote Mozart-opera’s voor Harmonia Mundi vastgelegd, waarvoor hij afwisselend barokorkesten uit Freiburg, Keulen en Berlijn tot zijn beschikking had. Het zijn stuk voor stuk geweldige referentie-opnamen geworden, waarin het stempel van Jacobs zich alom doet gelden. Van ’Le nozze di Figaro’ tot aan deze ’Zauberflöte’ is elke opera onderworpen aan de Jacobs-behandeling, wat zoveel wil zeggen als een zo theatraal mogelijke benadering van de muziek, waarbij vooral veel aandacht wordt besteed aan de behandeling van de recitatieven. Het resultaat was steeds opzienbarend.

Vele prijzen vielen de Mozart-opera’s van Jacobs ten deel en het zou me niets verbazen als deze ’Zauberflöte’ wederom een klein prijzenregentje zou veroorzaken. Grootste probleem voor iemand die een studio-opname van dit Singspiel wil maken, is de gesproken dialoog. Meestal wordt die in opnamen tot het hoognodige teruggebracht, of zelfs helemaal weggelaten. Ook kwam voor dat in opnamen met internationale, niet Duitssprekende zangers, de dialogen door acteurs werden ingesproken. Niets van dit alles bij Jacobs. Hij heeft de complete tekst opgenomen en laat die door zijn eigen zangers met veel gevoel voor drama voordragen. Mozarts Singspiel is bij Jacobs een Hörspiel geworden, een levendige weergave waarin de personages soms door elkaar heen praten, in onverwacht gezang uitbarsten (de Erste Dame die al een voorschot neemt op de kukels van haar meesteres), op elkaar reageren en waarin allerlei hoorspelgeluiden de boel verlevendigen. Het werkt fantastisch net zoals Jacobs’ inventieve muzikale vooruitwijzingen en opvullingen. Het erschütternder Accord vlak voordat de Königin der Nacht opkomt herinnert onbedoeld aan het begin van het vierde deel van Beethovens Negende. Elders laat Jacobs de fortepiano (bespeeld door Christian Koch) als commentator optreden, steeds met verrassend effect.

De zangerscast die Jacobs verzamelde is weer tiptop. Daniel Behle en Marlis Petersen zijn ideaal als Tamino en Pamina. Vooral Behle is een echte ontdekking. Zo ook Daniel Schmutzhard als Papageno. Marcos Fink is een zalvend-autoritaire Sarastro en Kurt Azesberger een gluiperige Monostatos. Dat Inga Kalna de rol van Erste Dame zingt, zegt iets over het niveau van deze opname. Hier is een ’Zauberflöte’ om je vingers bij af te likken. Vanaf gisteren in de winkel. Hollen!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden