Review

Die verveeldheid, die traagheid, die ernst!

Lekker dun was het, dus handig voor je lijst. Bij herlezing blijkt Sagans generatieroman het adolescenten-gevoel nog aardig te treffen.

Als het gaat over vrouwenromans van het 'lichte' genre staat Françoise Sagan nog vaak te boek als pionierster. Nu kijken we niet meer op van hippe vrouwen die boeken schrijven waarin dito vrouwen met dito levens een hoofdrol spelen - in 1954 was dat nog iets heel bijzonders.

Maar er is één groot verschil tussen Sagan en de Helen Fieldings, Heleen van Royens en Alison Pearsons die nu de bestsellerlijsten aanvoeren: dat zijn volwassen vrouwen die over volwassen vrouwen schrijven, met meestal van activiteiten uitpuilende agenda's. Sagan was 17, een puber dus, met alle bijbehorende kenmerken.

Dat is wat bij de hernieuwde kennismaking met 'Bonjour Tristesse' bijzonder opvalt. Die adolescente verveeldheid, de traagheid van alles, de ernst, de permanent sluimerende erotische gevoelens, dat eindeloze verlangen en bovenal: de magerzucht van hoofdpersoon Cécile!

Vreemd, we hadden Sagan (lekker dun boekje) allemaal op onze literatuurlijst staan en ik kon mij dat niet herinneren, terwijl toen juist een licht hysterische anorexiagolf door onze scholengemeenschap waarde.

Mij was vooral bijgebleven hoe volwassen al die volwassenen tegen een meisje van 17 deden, de intellectuele gesprekken, dat ze mocht roken en drinken en naar feestjes gaan en dat ze 'het' ging doen met haar vakantieliefde. Maar misschien was dat interessante gehonger voor ons wel zó vanzelfsprekend dat het helemaal niet opviel.

Cécile heeft een innige verhouding met haar vader Raymond: hij is een rijke, aantrekkelijke veertiger die van het leven en vooral de liefde houdt, hij wisselt zijn vriendinnen sneller dan de seizoenen en zijn dochter is zijn vertrouweling.

Totdat zich op hun vakantieadres, een villa aan de Middellandse Zee waar ze drie maanden verblijven, een zekere Anne meldt. Ze is een oude vriendin van de familie, niet zo jong en leeghoofdig als de minnaressen die doorgaans in het leven van papa passeren, maar echt elegant en verstandig.

Al spoedig melden Raymond en Anne dat ze besloten hebben te gaan trouwen. Tot grote woede van Cécile: die is niet alleen haar vader kwijt, Anne begint zich ook nog met de opvoeding te bemoeien: ze introduceert de hoofdkenmerken van een burgerlijk bestaan, orde en regelmaat, in het eerst zo zorgeloze bohémienleven van vader en dochter.

Anne is het ook die steeds vraagt of Cecile niet iets moet eten.

,,'Je moet zes pond zwaarder worden om er behoorlijk uit te zien! Je wangen zijn hol en men kan je ribben tellen. Haal dus maar gauw een stapel boterhammen.' Ik smeekte haar mij niet te verplichten brood te eten en ze was net van plan mij te overtuigen hoe noodzakelijk het wel was, toen vader in zijn indrukwekkende kamerjas met moesjes te voorschijn kwam.'' Vader heeft zelfs een indrukwekkende kamerjas: het is duidelijk dat hier geen boze stiefmoeder moet proberen tussen te komen. Het loopt dan ook niet goed af met Anne, mede dankzij de intriges die Cécile in elkaar spint.

'Bonjour Tristesse' is nog steeds een knap geschreven, onderhoudend boek. Ja, bakvissenproza is het deels ook, maar wel van een heel helder bakvissenhoofd dat al die clichés over de liefde gebruikt, ermee dweept en er vervolgens ook weer speels mee omgaat. De snedige dialogen wekken bewondering.

Maar raken de woorden ook echt? Nee, daarvoor zijn het verdriet en de pijn misschien weer te Frans, te elegant, te goed gekleed.

Voor een puberpubiek zullen de worstelingen van Cécile met enerzijds haar vrijheidsdrang en anderzijds de hunkering naar de liefde van haar vader herkenbaar zijn. Maar voor wie twintig jaar verder is, is die adolescente onrust aan de Middellandse Zee tussen de dagelijkse, jachtige beslommeringen eerder een meditatieve weldaad. Zoveel tijd voor jezelf! Ga er even rustig voor zitten, of beter nog: liggen: ,,Ik strekte mij uit in het zand, nam er af en toe een handvol van en liet die dan weer in een zachte gele straal tussen mijn vingers door wegvloeien; tot mezelf zei ik, dat het vloeide als de tijd, dat zoiets als een nogal voor de hand liggende gedachte klonk en dat het prettig was dergelijke voor de hand liggende gedachten te koesteren. Het was zomer.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden