'Die twee miljoen dienstmeisjes zijn van mijn schouders'

Antoinette Vlieger, schrijver en docent rechten

"Vijf jaar heb ik onderzoek gedaan naar het leven van Aziatische dienstmeisjes in het Midden-Oosten. Ik heb de meest vreselijke verhalen gehoord. Eind 2011 ben ik gepromoveerd. En dan ligt daar die dissertatie en wordt er gezegd: o, wat is dat erg van die meisjes. En vervolgens gaat iedereen weer over tot de orde van de dag. Maar ik had de last van die vrouwen op mijn schouders. Ik moet nog iets met dit verhaal, dacht ik, ik kan toch niet zomaar iets anders gaan doen.

Ik ben naar een uitgever gegaan, maar die zei: 'Antoinette, een verhaal over twee miljoen dienstmeisjes is veel te abstract, veel te deprimerend. Kun je niet beschrijven wat je daar zelf hebt meegemaakt?'

Dat heb ik gedaan. Het is nu een boek over mij en alle rare, maar ook mooie dingen die mij daar zijn overkomen. Het betekende wel dat ik met de billen bloot moest.

Zo raakte ik op een gegeven moment onbedoeld zwanger. Ik was op een conferentie in Katar toen ik een miskraam kreeg. Dat was een beangstigende ervaring. Ongetrouwd zwanger zijn is daar strafbaar. In het ziekenhuis wilden ze een huwelijkscertificaat zien. Met een smoes ben ik weggekomen. Het was best moeilijk om dat te beschrijven. Maar je maakt het daarmee wel een verhaal dat een breed publiek aanspreekt. En het vertelt ook echt iets over het leven van vrouwen daar.

Het zijn nare samenlevingen, zeker Saoedi-Arabië. Dat komt vooral door de olie. In Nederland heeft de rechtsstaat zich ontwikkeld hand in hand met het belastingsysteem. De bovenklasse had geld nodig van de middenklasse, dus dat was gewoon koehandel: de rechtsstaat in ruil voor belasting. Maar in de Golf heeft de overheid altijd een onafhankelijke inkomstenbron gehad. Er is geen reden om naar het volk te luisteren. En het is dat ontbreken van de rechtsstaat dat de positie van dienstmeisjes zo beroerd maakt.

Met de islam heeft het allemaal weinig te maken. Dat roepen mensen vaak meteen. Ja, die meisjes hebben het zo slecht, omdat ze in het Midden-Oosten zitten. Ik ontdekte dat de islam veel dienstmeisjes ook bescherming biedt. Verschillende vrouwen bleken een kleine koran op zak te hebben, ook als ze zelf geen moslima waren. Als ze dan door hun baas geslagen werden, grepen ze die koran om zich te beschermen, en dan hield hij ermee op.

Ik ben ook genoeg mensen tegengekomen die met een beroep op de Koran betere arbeidsomstandigheden bepleitten. Ze zeiden: er staat in de koran dat je je personeel goed moet behandelen, dat je ze moet betalen voordat het zweet gedroogd is. Dat werkte vaak. Natuurlijk, de islam wordt gebruikt om vrouwen te onderdrukken. Maar het is ook een middel om mensen te helpen. Je kunt er twee kanten mee op, het is maar net wat je eruit pikt.

Ik ben heel blij dat dit boek er is. Zo'n proefschrift, dat leest toch bijna niemand. Maar mijn vrienden zeggen nu: wow, wat heb je veel meegemaakt! Ze begrijpen nu waarom ik zo stuk zat toen ik terugkwam. En die twee miljoen dienstmeisjes zijn van mijn schouders. Ik hoef niet meer zo nodig terug naar die zandbak. Het is klaar nu."

Antoinette Vlieger, Ver van mijn bed. Avonturen op het Arabisch schiereiland. Prometheus, Amsterdam; 336 blz. euro 17,95

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden