Die robuuste, grote FNV is nog ver weg

Fusie verhult macht van deelbelangen niet

'Verraders', kalkten onbekenden op het kantoor van FNV Bouw. Een dag eerder had de bond zich achter het pensioenakkoord van FNV-voorzitter Agnes Jongerius geschaard. Wie voor Jongerius was, was tegen FNV Bondgenoten en Abvakabo. 'Haar kop moest rollen', zeiden de voorzitters van de twee grootste bonden. Dat was drie jaar geleden. Gisteren publiceerde de FNV een advertentie in de diverse dagbladen waarin een fusie tussen Bondgenoten, Bouw en Abvakabo werd aangekondigd.

Samen met het kleinere FNV Sport en de vakcentrale FNV gaan de bonden op in een nieuwe vereniging. De congressen van de drie grote bonden hadden vorig jaar al groen licht gegeven. De aankondiging van gisteren was een formaliteit op weg naar het congres in oktober. Dan zullen de bonden zichzelf opheffen en opgaan in een nieuwe, grote fusiebond.

Is daarmee die ene ongedeelde robuuste vakbeweging waar zoveel vakbondslieden van dromen dan eindelijk werkelijkheid? Nog lang niet. Naast de kolos van de nieuwe fusiebond, blijven de kleintjes gewoon bestaan. Zoals de NVJ voor journalisten, de AFMP voor militair personeel, De Nederlandse Politiebond, FNV Horeca en FNV Senioren. De laatste bond ontstond nadat ANBO zich afsplitste van de FNV. Ouderenbond ANBO, destijds met 182.000 leden de derde bond binnen de FNV, koos in 2012 haar eigen pad omdat zij niet naar de pijpen van Bondgenoten en Abvakabo wilde dansen.

In hetzelfde jaar verzuchtte oud-PvdA-senator Han Noten dat 'de FNV een verzameling is van voorzitters die niet beter weten dan macht uitoefenen'. Noten probeerde te bemiddelen tussen de vechtersbazen van de verschillende FNV-besturen. Hij wist zich nauwelijks raad met de woede-uitbarstingen en openlijke vijandigheden binnen de bondsbesturen. Noten was net als de huidige staatssecretaris Jetta Klijnsma van sociale zaken een van de personen die aan de wieg stond van het plan voor de nieuwe vakbeweging. Daarin was geen plaats meer voor bazige bestuurders en grote bonden. De leden kregen meer zeggenschap in een ledenparlement en de grote bonden moesten worden opgeknipt om hun macht te beperken. Het laatste wisten Bondgenoten en Abvakabo met ongedaan te maken.

De uiteindelijke vorm van de nieuwe FNV is een compromis waarin grote bonden via omwegen hun macht en kleine bonden hun autonomie behouden. Zo garandeerde voorzitter Heerts in een zogeheten sideletter de zelfbeschikking van de kleine bonden. Daarnaast blijven de bloedgroepen van de grote bonden nog enige tijd zichtbaar in de nieuwe fusiebond omdat zij zich niet hoeven op te knippen. De fusiebond organiseert zich rond sectoren van tussen de 50.000 en 100.000 leden. FNV Zorg, FNV Spoor en FNV Ambtenarij zijn voorbeelden van zulke sectoren. Dat lijkt een cosmetische ingreep, sectoren in plaats van bonden. Dat is het niet, zei Heerts eerder dit jaar. Volgens hem herkennen leden zich meer in de kleine sectoren dan in een grote bond.

Doordat de kleinere bonden zelfstandig blijven, is het ideaal van de ongedeelde machtige vakbond nog lang niet bereikt. Toch lijkt de gisteren aangekondigde fusie een forse verbetering vergeleken met drie jaar geleden, toen Bondgenoten en Abvakabo in een protestmars optrokken naar het hoofdkantoor van de vakcentrale. De vraag die blijft hangen is: Wat gebeurt er als de FNV nieuwe stijl opnieuw onder zware druk komt te staan, zoals tijdens de pensioencrisis van 2011?

FNV in cijfers

De FNV is in 1981 ontstaan uit een fusie van het NVV en NKV. De eerste voorzitter was de latere minister en premier Wim Kok. De FNV bestaat momenteel uit 18 bonden plus de vakcentrale, die samen 1,1 miljoen leden vertegenwoordigen. Daarmee is de FNV veruit de grootste bond van Nederland. In totaal zijn 1,9 miljoen Nederlanders lid van een vakbond.

De grootste bond is FNV Bondgenoten (industrie, agrarische- en dienstensector) met 470.000 leden, gevolgd door Abvakabo FNV (overheid, semi-overheid en zorg) met 355.000 en FNV Bouw met 115.000 leden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden