Die politiek heeft iets koloniserends. Net als jij, tumor.

Dag tumor, wat ben je toch aanhankelijk gezwelschap. Nee, ik ga geen monster van jou maken, ik ga je niet verduivelen. Ik weet dat je het goed bedoelt. Jij wilt het bijbelgebod gehoorzamen, dat zegt dat alles wat leeft zich moet vermenigvuldigen.

Het probleem is dat je overdrijft. Celdeling is goed, nodig om het lichaam te herstellen. Maar jouw cellen delen zich onbeperkt zodat de rest in de verdrukking komt. Zelfs wil je andere organen koloniseren, door je daarin uit te zaaien.

Het westerse denken maakt een scherp onderscheid tussen goed en kwaad, alsof die niets met elkaar te maken zouden hebben. Jij, tumor, herinnert me er aan dat het kwaad uit de hand gelopen goedheid is.

Hetzelfde scheppingsverhaal waarin dat vermenigvuldigingsgebod staat, bezingt hoe God de wereld ’goed’ (in het Hebreeuws: tov) maakt door het licht van de duisternis te scheiden en het water van het droge land. Zonder grenzen is er geen schepping maar slechts een kosmische oersoep.

De kern van zonde (luister goed, tumor) is dan ook grenzeloosheid, zoals Adam en Eva in het paradijs leerden. Ze mochten van alle bomen vruchten plukken, daarvan genieten was goed. Uitgezonderd één boom, daar lag de grens. Toen ze die overschreden kwamen ze in de wildernis terecht.

Het kwaad is goedheid die is gaan woekeren – zoals jij, gezwelletje mijn. Je doet me denken aan sommige cliënten uit mijn praktijk. Ze hielden zoveel van hun partner dat ze die helemaal wilden kennen. Het was voor hen onverdraaglijk dat ze daarin op een grens stootten, omdat elk mens een geheim blijft. Ze bleven maar doorvragen en werden wantrouwend als bleek dat de ander toch weer anders was dan ze dachten. Hun liefde was teveel van het goede en verstikte de relatie.

Ander voorbeeld. Wat willen die tieners die in Amsterdam-Slotervaart auto’s in brand staken eigenlijk?

Aandacht, wat begrijpelijk is. Verscheurd als ze zijn tussen enerzijds het Marokkaanse Rif gebergte en anderzijds de borsten die uit de Veronica tv gids puilen, willen ze er o zo graag bijhoren. Maar ze weten niet waarbij. Hun ongeremde gedrag is een roep om hulp die echter precies het tegenovergestelde bereikt: als (volgens de stadsdeelvoorzitter Marcouch) ’etterbakken zonder emoties’ worden ze nog meer geïsoleerd.

En dan de Amerikaanse regering die de democratie hoog in het vaandel heeft staan. Dat is mooi. Maar ze gaan over een grens als ze hun versie van de democratie willen opleggen aan Irak.

Daar zit iets koloniserends in, wat jij ook hebt, tumor. Ze missen de wijsheid van Gods goedheid die zichzelf begrenst en aanpast aan de verschillende volken en culturen (religies, noemen we dat). Ook de Amerikanen bereiken met hun al te goede bedoelingen het tegenovergestelde van wat zij beogen.

En Hitler dan, hét symbool van het menselijke kwaad? Die gaf het vernederde Duitsland na de Eerste Wereldoorlog weer zelfrespect. Dat was goed. Zijn fout was dat hij daarin rampzalig doorschoot, zodat het nationale gevoel van eigenwaarde ten koste ging van andere volken die minderwaardig werden geacht. De Holocaust is het gevolg van dezelfde dynamiek van grenzeloosheid die van een op zichzelf gezonde celdeling naar een totaal verkankerd, verminkt en dood lichaam voert.

Goed en kwaad tegenover elkaar stellen alsof het gelijkwaardige rivalen zijn, geeft het kwaad teveel eer. De kerk heeft dat altijd verworpen als ketterij. Het kwaad bestaat niet zelfstandig maar is een uitwas van het goede. Onder het satanskleed blinkt een engel.

De joodse mystiek leert: zoek naar de vonk van goedheid in het woekerende kwaad, de goddelijke vonk die er altijd is. Dan zul je creatieve mogelijkheden zien om die daaruit te bevrijden.

Daarom, tumor, haat ik jou niet. Ook in jou zit een goddelijke vonk: jezelf vermenigvuldigen is goed. Alleen: je kent geen grenzen. Je hebt geen normen en waarden.

’Ontzag voor de Ene is het begin van wijsheid’, zegt de Bijbel. Wijsheid, levenskunst, houdt eerbied voor de ander (en Ander) in. Ze respecteert de grens waar ik ophoud en de ander begint. Alleen op die grens is echt contact mogelijk, zodat er iets nieuws kan ontstaan. Dan worden we deel van Gods doorgaande scheppingsverhaal.

Domme tumor toch. Jouw ongeremde groei leidt daarentegen tot afbraak en dood. Daarom ga ik die vonk van goedheid redden. In Gods naam stel ik een grens aan die wilde celdelingen. Leer je tegelijk het verschil tussen goed en kwaad.

Nu al word je bestookt met chemo en bestralingen. En hoor je in de verte niet hoe de chirurg zijn mes slijpt, als de cherub in het paradijs met zijn vlammende zwaard?

De wildernis in met jou.

Zondaar die je bent.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden