Die kleine winterkoning

De eerste vogel die ik in 2017 hoorde zingen, was een winterkoning. Winterkoningen zijn heel klein, maar hebben een indrukwekkend stemvolume. Ze ratelen en rinkelen hun lied door het vorstige winterbos en door de nevelige wintertuin. Samen met roodborstjes en heggemussen scharrelen ze door kale kruinen, ontbladerde struiken, verdorde planten en gevallen bladeren. Al is 'samen' een overstatement. De vogeltjes beconcurreren elkaar in hun voortdurende zoektocht naar larven en insecten. Ze gaan elkaar liever uit de weg dan dat ze samen optrekken.


Maar als de jacht wordt gestaakt omdat de nacht valt, willen winterkoninkjes nog wel eens samenhokken. Of ze dat graag doen vanwege de gemeenschappelijke warmte, of dat ze elkaars gezelschap tegen wil en dank verdragen, weet ik niet, maar ik heb eens gelezen over een nestkast waarin na een winternacht negentig winterkoninkjes werden gevonden. Negentig winterkoninkjes... Ik heb ze niet zelf gezien, laat staan geteld, dus het kan grootspraak zijn. Maar samen slapen zou beslist een slimme winterkoningstrategie zijn om warm te blijven. Zo'n piepklein vogeltje koelt snel af. Warm blijven kan door te bewegen en te eten. Maar 's nachts valt er weinig te bewegen en eten, terwijl de temperatuur daalt. Samen slapen in een nestkast is dan een uitkomst.


Het voordeel van klein zijn is dat een winterkoning door nauwe openingen past. Als een sperwer of kat nadert, hoeft een winterkoning maar door een takkenbos te glippen om veilig te zijn. Maar in zo'n takkenbos wachten weer andere gevaren.


Ik vond een keer een dood winterkoninkje met spinrag aan zijn pootjes. Ik weet niet of die winterkoning daardoor om het leven kwam, maar het zou kunnen. In het laatste nummer van KNNV-blad Natura schrijft Minne Feenstra over een winterkoning die hij dood in een spinnenweb vond hangen. In Nederland eten spinnen geen vogels; de winterkoning had pech, hij bleef plakken en stierf omdat ie zo klein was.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden