Die gratis camera is snel verdiend

Hoe zorg je ervoor dat leraren niet alleen weten hoe ze met een computer moeten omgaan, maar dat ze ook daadwerkelijk dat apparaat gebruiken in de les? Geef ze een beloning van 500 euro of een digitale camera, bedacht het ministerie van onderwijs. Maar de cadeautjes gaan vooral naar leraren die er toch al handigheid in hadden.

De kleuters van de openbare basisschool De Meerpaal in Leiden leren al hoe ze foto's op internet kunnen plaatsen. En de hogere groepen geven al powerpoint-presentaties, vertelt schooldirecteur A. Lelieveld. De Meerpaal is de beginfase van computergebruik allang voorbij. Toch deed zij mee met het GrassRoots-project, een project waarbij het gaat om de drempel voor leraren weg te nemen om ict te integreren in het onderwijs.

Van een leerkracht die zich aanmeldt voor een 'GrassRoot' wordt verlangd dat hij met de kinderen ict gebruikt voor iets wat zij -dus ook de docent- nog niet eerder hebben gedaan. Hoe en wat dat is, maakt niet uit. Het hoeft niet ingewikkeld te zijn. Als een leraar bijvoorbeeld normaal gesproken foto's van het schoolreisje op het prikbord hangt, en hij ze nu met een digitale camera maakt en op een website plaatst, heeft hij 500 euro verdiend of mag hij de camera houden.

,,Het gaat erom dat docenten na afloop enthousiast zijn. Het liefst dermate positief dat ze na dit project verdergaan met de invoering van ict in het onderwijs'', vertelt Frank van den Oetelaar van stichting Town, die het project begeleidt in Tilburg en omstreken. ,,Ook een school die al wat verder is mag meedoen, zolang ze de lat maar hoger legt.'' Zoals de Meerpaal dus. Wat heeft deze school gedaan?

De leraar van groep 8 en tevens de webmaster van de school liet zijn leerlingen een digitaal werkstuk maken. Zij zochten daarvoor alle informatie over het door hen gekozen onderwerp op internet, en zetten dit met het tekstverwerkingsprogramma Word geordend bij elkaar. Vindt Van den Oetelaar surfen op het net en werken met Word voor deze school zo'n prestatie van formaat dat zij hiervoor moet worden beloond? ,,Tja, we zijn ons er wel van bewust dat scholen ons kunnen belazeren. Maar dat is moeilijk te controleren.''

In het geval van de Meerpaal was dat misschien niet zo moeilijk geweest. De school zou alle werkstukken op de site van de school plaatsen, maar er staan slechts verwijzingen (links) naar de drie beste, die ook nog eens niet werken. Bezoekers van de site kunnen geen enkel werkstuk bekijken. Maar de 500 euro van de overheid is wel binnen. ,,Wij hebben meegedaan met het project omdat het een handige manier is een bonus binnen te slepen'', zegt Lelieveld eerlijk.

Op het eerste gezicht lijkt De Meerpaal slechts een van de weinige scholen die onder hun niveau een GrassRoot-opdracht hebben gedaan. Uit een eerste inventarisatie van het ministerie van onderwijs getiteld 'Leraren gaan de ict-drempel over' blijkt immers dat 90 procent van de deelnemers vindt dat ze 'een volgende stap in ict-land' heeft gezet. Bij een verdere rondgang langs de basisscholen klinkt echter een ander geluid.

Op de Pacellischool in Leiden zegt de juf van groep 4 dat zij niets heeft opgestoken van de GrassRoot die zij met haar leerlingen heeft volbracht. Al haar kinderen schreven een verhaal of gedicht en hebben deze in Word getypt. Met het computerprogramma Paint maakten ze er tekeningen bij. De juf heeft de verhalen, gedichten en tekeningen samengevoegd en uitgeprint. ,,De kinderen vonden het heel leuk om te doen, en ze ontdekten ook nieuwe mogelijkheden op de computer. Maar ik zelf heb niet echt wat geleerd'', vertelt juf én ict-coördinator Connie van Velzen. ,,De meeste leraren bij ons hebben al een digitaal rijbewijs. De school werkt ook al met verschillende softwareprogramma's om bijvoorbeeld rekenen en lezen te oefenen. We hebben deze GrassRoots-opdracht gedaan vanwege de beloning.''

Groep 7 en 8 van dezelfde Pacellischool hebben in het kader van het GrassRoots-project een website gemaakt. Dat ging onder auspiciën van een pabo-studente die ervaren was met computers. Zeer ervaren. Projectbegeleider Van den Oetelaar: ,,Het maakt niet uit of een leerling, de ict-specialist, een stagiair of wij het online zetten. Als de leraren maar enthousiast raken.''

En enthousiast zijn ze op de katholieke basisschool de Armhoefse Akker in Tilburg. Al acht docenten hebben een camera verdiend. ,,Vooral de leraren die al ict-vaardig waren, hebben zich aangemeld'', vertelt Ria Oomen, juf van groep 7. ,,Voor de anderen is zelfs mét de beloning de drempel te hoog.'' De 'ict-man' van de school, Corné Mutsaers, spreekt dat tegen. Slechts vier van de twintig leraren zijn redelijk ver, en toch hebben er tien meegedaan.'' Maar dan zegt hij: ,,De anderen hebben wel spijt dat ze zich niet hebben ingeschreven, want het valt heus wel mee wat je moet doen om een camera te winnen. En iedereen hier kan al e-mailen, notulen maken met een tekstverwerkingsprogramma, et cetera.''

Uit vele ict-rapporten blijkt dat bij een meerderheid van de leraren op de basisscholen het wel goed zit met hun ict-kennis. Het Nipo verwacht zelfs dat over drie jaar alle leraren de basisvaardigheden onder de knie hebben. Maar nu is het belangrijk dat zij deze vaardigheden ook gebruiken in de les, meent het ministerie. Zowel op het basis- als in het voortgezet en beroepsonderwijs. Daarom heeft het ministerie dit schooljaar 1,2 miljoen euro uitgetrokken voor een vervolg van GrassRoots, een project dat oorspronkelijk uit Canada komt.

De stichting Ict op school, die het project officieel gaat evalueren, wil dat nog liever vandaag dan morgen doen. ,,Als het algemene beeld is dat vooral de al kundige en enthousiaste docenten aan het project meedoen, is dat een slechte zaak'', zegt onderzoeker en adviseur Alfons ten Brummelhuis. ,,Het project kent sowieso al de beperking dat alleen de individuele leraar wordt aangespoord zich digitaal te ontwikkelen en niet het hele team. Je hebt namelijk ook het schoolbestuur nodig om verder te komen met de invoering van ict op school. Maar als dan nog blijkt dat leraren meedoen terwijl ze zich niet verder ontwikkelen, is dat niet goed.''

Basisschool De Petteflet in Tilburg was in Nederland de eerste school die een GrassRoot uitvoerde. Onder bezielende begeleiding van adjunct-directeur en ict-coördinator Charles Heitlager demonteerden kinderen oude computers. Van het proces maakten ze een verslag in Powerpoint. De school kreeg een aanmoedigingsprijs: een cheque ter waarde van 2000 euro.

Inmiddels hebben twaalf leraren van De Petteflet, onder wie een paar stagiaires, een GrassRoot voltooid. ,,Aanvankelijk hield ik na twee keer de boot af, het was wel mooi geweest. Ik wilde geen misbruik maken van het project'', vertelt Heitlager. ,,Tot ik van een andere school hoorde dat zij er gewoon tien ging doen. 'Zo verdien je lekker makkelijk 5000 euro', zei die collega. Tja, als het mag, waarom zou ik dan niet doorgaan?''

De adjunct-directeur heeft het project wel als zeer waardevol voor het onderwijs ervaren. ,,We hebben een jong en ict-vaardig team, maar met een camera als beloning heb je toch iets in handen om ze nog een stapje verder over de grens te trekken.'' Was het de bevlogen ict-coördinator anders niet gelukt? Heitlager: ,,Dan was de ict-ontwikkeling langzamer gegaan, zeker weten. Al moet ik de boel nu natuurlijk ook blijven stimuleren, anders zakt het zo weer in.''

Van den Oetelaar geeft toe dat er in de toekomst duidelijke afspraken moeten komen over bijvoorbeeld het percentage docenten van één school dat mee mag doen. ,,Maar het is ook heel belangrijk dat scholen zich blijven doorontwikkelen'', voegt hij er snel aan toe. Ook al zitten ze al op heel hoog niveau? ,,Die scholen zijn er nauwelijks. De Petteflet is echt een uitzondering, zo goed als die is.''

In een onlangs verschenen rapport van het SCO-Kohnstamm Instituut worden ook kritische opmerkingen geplaatst bij het project. ,,Er wordt in de breedte nog niets opgelost aangezien dit systeem diegenen beloont die toch al tot de voortrekkers op ict-gebied behoren.'' Daarbij maakt het instituut ook een kanttekening: ,,Doordat docenten geïnspireerd worden door hun collega's, werpt het toch ook in de breedte zijn vruchten af''. De Stichting Ict op school spreekt dit tegen. ,,In de praktijk blijkt dat anderen nauwelijks worden gemotiveerd.''

Hoewel Van den Oetelaar zegt paal en perk te willen stellen aan het aantal deelnemers van dezelfde school, zijn er ook plannen om instellingen die minimaal vier projecten hebben gedaan een smartboard (interactief schoolbord) te schenken. ,,Het bestuur moet dan zelf een bijbehorende beamer (projector) kopen.'' De goedkoopste beamer kost net als het goedkoopste smartboard circa 1500 euro, maar je hebt ze ook voor het tienvoudige. ,,Als je een beamer koopt, ga je hem natuurlijk ook gebruiken, en dus wordt er weer meer gedaan met de mogelijkheden die de ict biedt.''

Wat heeft groep 7/8 van basisschool De Regenboog in Nieuwe Wetering eigenlijk gedaan om een camera te 'winnen'? E-mails versturen naar scholen over de hele wereld met vragen over hun leefomgeving. Projectleider en webbeheerder Jan Dingemanse: ,,Dat gaf geen problemen. Het was alleen moeilijk om aan e-mailadressen te komen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden