Die diepe verbondenheid met alles wat hem omringt

Tsjêbbe Hettinga


Het vaderpaard /


It faderpaard


Alle gedichten. Vert. Benno Barnard i.s.m. Tsjêbbe Hettinga, Tsead Bruinja en Teake Oppewal. De Bezige Bij; 824 blz. euro 49,99


schrijft wekelijks over poëzie voor Trouw


Alle dichters zijn uniek, maar sommige zijn toch unieker dan andere. En Tsjêbbe Hettinga is daar een van. De Fries overleed in maart 2013 en daarmee ging een bijzondere stem verloren. Want van boerenzoon die opgroeide in het Friese Burgwerd, een dorp niet ver van Bolsward, werd Hettinga wereldvermaard dichter. Of het nu was in Duitsland of in Colombia, in Nederland of in Zuid-Afrika, hij betoverde lezer en luisteraar met zijn golvende regels, zijn zangerige voordracht en ook met zijn indrukwekkende verschijning: Hettinga was nagenoeg blind en droeg zijn verzen uit het hoofd voor.


Afgelopen week is zijn verzameld werk gepresenteerd: 'Het vaderpaard / It faderpaard'. Een boek zo dik als het Friese landschap weids is, met daarin de bundels die tijdens zijn leven werden gepubliceerd, naast niet eerder (in Nederlandse vertaling) verschenen poëzie. Daartussen bevindt zich zelfs een hele bundel: 'De ring fan Gyges'.


Tsjêbbe Hettinga publiceerde sinds begin jaren zeventig gedichten in zijn moedertaal, het Fries. Zijn doorbraak naar een groter, en ook Nederlandstalig publiek volgde zo'n twintig jaar later, toen hij optrad tijdens de Frankfurter Buchmesse.


Wie Hettinga gaat lezen doet er goed aan alle zintuigen open te stellen. Om te zien, te horen, te ruiken, te voelen. Om onderdeel te worden van het werk en zo met de dichter aan de Friese kust te staan: "Tegen de wind van de zee in roepen wulpen / De dag uit de schulp van de nacht tevoorschijn".


Dat is de plek waar deze verzen geworteld zijn. En die plek wordt in krachtige, bijna tastbare beelden en onder steeds andere lichtinval - zie en voel de zon in zijn gedichten - vaak geëvoceerd en neemt zo haast mythische proporties aan. "Terwijl zonlicht uit zijn flanken vlamt, tuigt / Het zwarte paard door een blauwe slaapzak van / Klei. Als groene monniken op een rij / Bidt het riet in de ogen van de veldmuis, / In de klauwen van de angst en de valk".


Van daar zeilt Hettinga uit, de wereld over. In een vloeiende beweging doet hij plaatsen aan met trekken van Curaçao, Barcelona, Wales. Maar altijd zijn zijn gedichten zo veel meer dan een sympathieke ansicht uit vreemde 'verre kusten'. En dat komt doordat er een diepe verbondenheid met het landschap in voelbaar is, met alles wat de zanger omringt: de zon, de kou, de aarde, alles is bezield, zoals een mango de tango danst met 'de hooghartige noordoostpassaat'.


Erotisch is Hettinga's poëzie beslist ook.


In Hettinga's stem blijft veel te ontdekken, en dat kan mede dankzij de bezorgers van dit verzameld werk. Deze regels zijn bijvoorbeeld aan het buiten de tijd staande oeuvre van Tsjêbbe Hettinga toegevoegd:


brekend uit de nacht die geen dromen


Gaf maar vragen, zit een man


die op de koningskleuren


Van het licht wacht, of een warme borst,


meisjesarmen


Blank en teer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden