Die buikjes met uitgespreide pootjes vergeet je nooit meer

(Trouw) Beeld
(Trouw)

Het is eindelijk gaan vriezen. Dat betekent dat het tijd wordt de vijver voor te bereiden op de barre tijden die volgens de weerberichten zeker tot Nieuwjaarsdag zullen aanhouden.

Over afgevallen herfstbladeren hoeven we het niet meer te hebben, het spreekt vanzelf dat u die de afgelopen maanden plichtsgetrouw uit het vijverwater heeft gevist. Al ken ik ook mensen die zielstevreden toekijken hoe die bladeren naar de vijverbodem zakken, in de wetenschap dat ze een goede schuilplaats bieden aan watersalamanders. Dat zijn mensen die het niet erg vinden dat hun vijver langzaamaan verandert in een modderpoel, die op den duur behoorlijk kan gaan stinken.

Natuurlijk hoef je niet elk blaadje uit de vijver te plukken, maar het merendeel toch wel. Bovendien hangt het ervan af welk blad het is. Die van eik, paardenkastanje, notenboom, gekleurde regen (blauwe en gouden), brem en wilg bevatten looizuur of giftige stoffen die het biologisch evenwicht in het water kunnen verstoren. Probeer deze bomen uit de buurt van de vijver te houden. Of, in het geval de bomen er al staan: de vijver uit de buurt van deze bomen.

Heeft u een vijver met een diepste punt van ten minste 80 centimeter, dan hoeft u niet bang te zijn dat vissen, kikkers of salamanders bevriezen. Zodra het water een temperatuur van vier graden bereikt heeft, vormt zich onder in de vijver een laag water die niet verder afkoelt. Is de vijver ondieper en wilt u uw vissen nog niet kwijt, dan zult u ze met een netje uit het water moeten scheppen en binnenshuis laten overwinteren. Uit eigen ervaring weet ik hoe het eruitziet wanneer een stijf bevroren ondiepe vijver ontdooit – de aanblik van tientallen witte kikkerbuikjes met uitgespreide pootjes vergeet je de rest van je leven niet meer.

Eigenlijk heb je ’s winters geen kind aan je vijver. Het enige waar je op moet letten, is dat er geen sneeuw op het ijs blijft liggen. Sommige vijverplanten blijven ’s winters actief, en die hebben licht nodig. En verder moet er, wanneer de vijver bevroren is, een klein stukje openblijven zodat het water zuurstof kan opnemen, en schadelijke gassen kunnen ontsnappen. Doe dat niet door een gat in het ijs te slaan, want ook dan is de kans groot dat je buikjes met of zonder pootjes uit het water zult moeten scheppen.

Er zijn verschillende manieren om de vijver ijsvrij te houden. Een daarvan is om, vlak voordat Erwin Kroll een vorstperiode aankondigt, een bosje stro of riet rechtop in het water te zetten. Snijd de bos van boven en van beneden gelijk af, wikkel er een touw omheen, verzwaar hem met stenen en zet hem in de vijver. Zorg dat het riet een flink stuk boven het wateroppervlak uitkomt, anders lopen de stengels vol met water en heb je er niets meer aan.

Heb je geen zin in al dat gedoe, zet dan een pannetje met warm water op het ijs, net zolang tot het water gesmolten is. In veel tuinboeken staat dat dat water niet kokend heet mag zijn, maar daar zie ik de logica niet van in. Kan iemand mij vertellen waarom dat niet zou mogen?

Andere manieren om een deel van de vijver ijsvrij te houden is om hem gedeeltelijk af te dekken met dikke platen piepschuim. Verder zijn er ijsvrijhouders in de handel. Die kun je zo ingewikkeld maken als je zelf wilt, tot beluchtingsapparaten en oxidatoren aan toe. Wat je ook doet: gebruik nooit chemicaliën of zout!

En houd een ondiep stukje vijver vorstvrij voor de vogels. Genoeg om uit te drinken, maar niet zo groot dat ze erin kunnen baden. Het water in de veren bevriest namelijk en dat overleven ze niet. Een schoteltje met water mag natuurlijk ook.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden