’Die bom van de Taliban was bedoeld voor mijn vader’

Een zelfmoordaanslag in Zuid-Afghanistan heeft grote gevolgen voor een buurtwinkel in Amsterdam. Masud Nourzai, de 22-jarige eigenaar van supermarkt Mina, raakte maandag om drie uur in één klap zijn vader, zijn oom en zijn beste vriend kwijt.

Toen Masud maandag hoorde dat er een bom was ontploft in zijn stad, probeerde hij meteen zijn familie in Lashkar Gah te bereiken. De mobiele telefoon van zijn vader – die normaal altijd aanstaat – stond uitgeschakeld. Ook de telefoons van zijn oom en zijn neef stonden uit. Toen wist hij eigenlijk al dat er iets helemaal mis was. Na tien keer het huis van zijn moeder gebeld te hebben, werd er opgenomen. Zijn zus en moeder wilden het hem eerst niet vertellen. Maar hij wilde per se de waarheid weten.

Toen zeiden ze het: ’Je vader is dood, je oom is dood, je neef is dood. Twintig mensen van jouw familie zijn dood.’

De Amsterdamse buurt reageert meelevend. Iedereen vindt het vreselijk voor hem. Maar wat kunnen de buurtbewoners meer doen dan hem ’heel veel sterkte’ wensen?

Masud zelf vertelt het verhaal schijnbaar onbewogen. ,,Wij zijn Pasjtoen’’, zegt hij. Dat is dezelfde stam waartoe veel Taliban-strijders behoren. ,,En Pasjtoen laten zich niet uit het veld slaan. Wij zijn sterk. Wij huilen niet. Huilen is een schande. Als je sterk blijft in dit soort situaties, dan zeggen wij: ’dat is een echte Pasjtoen’.’’

Later hoorde Masud precies wat er maandag gebeurd was. Een zelfmoordterrorist van de Taliban had zichzelf – vlakbij zijn vader en diens druk bezochte bazaar – in de lucht laten vliegen.

Het was een gerichte moordaanslag. Zijn vader, Khan Mohammad, een succesvol zakenman en eigenaar van de bazaar, was ten tijde van de communistische regering hoofd van de politie in Lashkar Gah geweest. Over enkele maanden, zo was hem toegezegd door de nieuwe burgemeester, zou hij zijn oude functie van politiechef weer terugkrijgen. Dan had hij de Taliban en de drugshandelaren in de provincie Helmand een stuk steviger aangepakt dan nu het geval is, weet Masud. ,,Dat is namelijk het probleem in Afghanistan. Er wordt niet hard genoeg opgetreden tegen de Taliban. Zij worden steeds maar sterker. Zij kunnen iedereen afslachten, terwijl opgepakte Taliban-strijders op borgtocht worden vrijgelaten.’’

Zijn leven lang, zo vertelt Masud, vocht zijn vader Khan Mohammad voor een modern, seculier Afghanistan en tegen de radicale islam. In 1992 was Lashkar Gah, waar hij de baas over de politie was, bijna de enige Afghaanse stad die niet in handen was gevallen van de Moedjahidien, de radicaal islamitische strijders die tegen het communistische régime vochten.

Uiteindelijk konden de manschappen in Laskar Gah het niet volhouden tegen de Moedjahidien. Er waren al zo’n tweeduizend doden gevallen. De familie van Masud vluchtte daarom naar Mazar-i-Sjarif waar de bevriende generaal Dostom het voor het zeggen had.

Daar vond de hele familie dat het genoeg was geweest met de politiek. Ze wilden de handel in, en een rustig leven gaan leiden. Khan Mohammad was het daar niet mee eens. ,,Ik ben geboren in Lashkar Gah en ik zal sterven in Lashkar Gah’’, zei hij volgens zijn zoon. Met een kleine groep vertrok hij naar Pakistan om van daaruit terug te keren naar zijn stad.

Maar in Pakistan werd hij ontvoerd door oude vijanden. Acht jaar lang werd hij vastgehouden in de bergen op een dieet van water en brood. Khan Mohammad wist te ontsnappen door met behulp van een scheermesje zijn handboeien door te zagen. Masud: ,,Je kunt beter een boek schrijven over alles wat mijn vader heeft meegemaakt. Dat is te veel voor een artikel. Hij was een commando die negen keer ernstig gewond is geraakt in een oorlog waar hij al vierentwintig jaar in vecht. Alleen de laatste keer overleefde hij het niet.’’

Masud was blij toen hij hoorde dat zijn spoorloos verdwenen vader nog in leven bleek. Hij ging naar Pakistan om hem op te halen, en wist zijn vader te overtuigen om niet naar Afghanistan terug te keren, maar om ergens in Europa of Amerika te gaan wonen.

Masud: ,,Maar toen kwam 11 september. En toen zei mijn vader: ’Nu wordt Afghanistan een democratie. Nu wordt het beter. De hele wereld kijkt nu naar ons land. Ik moet terug om het land op te helpen bouwen’.”

Zelf kwam Masud zeven jaar geleden als 15-jarige jongen met een neef naar Nederland. Dat deed hij nadat Taliban-strijders op een avond langs hun huis in Lashkar Gah waren gegaan en zijn broer en zijn oom hadden opgehaald. De volgende dag zag hij hen terug: beiden waren doodgeschoten. ,,Volgens de Taliban moet je namelijk ook dood als je de zoon bent van een van hun vijanden.’’ Masuds moeder betaalde een smokkelaar om Masud naar veilig gebied te brengen. Via Pakistan, Koeweit en Bahrein kwam hij op Schiphol terecht, waar hij asiel aanvroeg.

Inmiddels spreekt hij goed Nederlands. Hij heeft een opleiding handel gedaan, en sinds juli heeft hij – samen met zijn Turkse vriendin – supermarkt Mina overgenomen in De Baarsjes.

Maar nu weet hij niet of hij de supermarkt niet beter kan verkopen. Hij moet terug naar Afghanistan, vindt hij, want zijn moeder en zijn zusters zitten daar alleen. In Afghanistan is het gevaarlijk om als vrouw alleen thuis te zitten, zonder man. Het gevaar van verkrachtingen ligt op de loer. En Masud is na de dood van zijn broer en zijn vader de enige man in het gezin.

Maar hij kan niet terug. De Britse troepen die in Helmand – naast Uruzgan – gelegerd zijn, slagen er volgens hem niet in om de wegen naar Lashkar Gah te beveiligen. ,,De Taliban houden daar auto’s aan en als je er niet uitziet als een van hen, dan zeggen ze dat je Joods bent en slachten ze je.’’ Masud heeft van zijn familie gehoord dat wanneer de Taliban cassettebandjes of cd’s in een auto vinden, de passagiers met auto en al in brand worden gestoken. Eenieder die geen baard heeft, wordt ook ’geslacht’, zegt hij.

Hierdoor kan hij niet naar de begrafenis. Zijn familie kan dat vooralsnog ook niet. Het liefst zou hij zijn moeder naar Nederland laten overkomen, maar hij weet niet hoe hij haar hierheen moet halen. Hij weet ook niet of ze in Nederland wel recht heeft op asiel. Hij weet alleen dat zij nog een jaar Afghanistan niet zal overleven.

üén ding begrijpt Masud niet goed. ,,Waarom kijkt de hele wereld machteloos toe terwijl de Taliban weer sterker worden? Waarom is het zo dat iedereen luisterde toen de leider van de Taliban-regering, Mollah Omar, op de radio het verbouwen van drugs verbood? En waarom is het zo dat in Afghanistan nu niemand luistert als de democratische Afghaanse regering het smokkelen van drugs verbiedt? Is de Taliban dan machtiger dan de rest van de wereld?’’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden