Die berg grofvuil voor de ingang is typisch Ludwig

beeldende kunst | Het jubilerende Museum Ludwig in Keulen vroeg kunstenaars een tentoonstelling te maken over het museum. Uit de expositie spreekt een nauwe onderlinge band.

Het museum oogt vanaf de buitenkant bescheiden, met de imposante Dom om de hoek. Sinds 1986 huist Museum Ludwig samen met de Philharmonie in een gebouw dat deels onder de grond lijkt te verdwijnen, direct naast het treinstation, ontworpen door de Keulse architecten Busmann en Haberer. Pas als je een paar zalen bent doorgelopen realiseer je je dat het gebouw veel ruimer is dan het lijkt. Ook de reputatie van het museum is groots. En dat komt niet alleen door de kunst.

Kunstverzamelaars en chocoladebaronnen Peter en Irene Ludwig droegen veertig jaar geleden, in 1976, een verzameling van 350 kunstwerken uit hun collectie over aan het Keulse stadsbestuur. Ze hadden een voorliefde voor pop-art: kunst van Andy Warhol, Robert Rauschenberg, Roy Lichtenstein - die op dat moment nog nauwelijks in musea te zien waren. Aangevuld met de al eerder aan de stad gedoneerde impressionistische en moderne kunst ontstond zo een stevige basis. Met kunsthistoricus Kasper König, die al snel geruchtmakende tentoonstellingen in en rond het museum organiseerde en van 2000 tot 2012 directeur was, groeide de reputatie en de collectie. De directe samenwerking met kunstenaars bleek een van de redenen voor het succes. De huidige directeur, Yilmaz Dziewior, zet die traditie voort.

Vanwege de veertigste verjaardag vroeg hij hedendaagse kunstenaars een groepstentoonstelling te maken óver het museum. Een museum dat op zoek blijft naar moderniteit en controverses, zo lijkt het te willen zeggen: de entree van de jubileumtentoonstelling is verstopt door een hoop grofvuil met auto-onderdelen, bakstenen en hekwerk. Het blijkt een kunstwerk dat de Turks-Koerdische Ahmet Ögüt (1981), werkzaam vanuit Nederland, speciaal voor de tentoonstelling maakte: 'Bakunins barricade'. Tussen de rommel hangen en liggen schilderijen uit de collectie van het Ludwig: het is een reprise van de protestactie van Michail Bakoenin, die in 1849 in Dresden ook kunstwerken op de barricades zette om de koninklijke troepen af te weren.

Achter de barricade is aan de museummuren en in de zalen werk te zien van onder anderen Ai Weiwei, Candida Höfer, Claes Oldenburg en Gerhard Richter. Steeds hebben die kunstwerken iets met het gebouw, de stad of de collectie te maken. Het museum 'leeft' onder de kunstenaars: lang niet alle werken zijn recent. En zo komt ook de geschiedenis naar voren. Die van het museumgebouw zelf: Höfer (1944, woont in Keulen en maakt monumentale foto's van bibliotheken, kerken en wachtkamers) toont de serie die ze in 2001 maakte van de renovatie van het museum. En van de Grote Geschiedenis: van Keulenaar Gerhard Richter zien we onder andere een luchtfoto van Keulen op 14 februari 1945 - de hele stad lag in puin. Ai Weiwei koos voor zijn bijdrage voor een 'antwoord' op het fietswiel van Marcel Duchamp, dat het museum ook in de collectie heeft. Een grote stapel fietsen van het Chinese merk Forever vult de ruimte, via een beeldscherm zie je gelijktijdig het wiel van Duchamp, elders in het museum.

Hoewel de samenhang in de tentoonstelling, met al die verschillende kunstenaars, achtergronden en invalshoeken lastig terug te vinden is, brengt de presentatie wel het sterke punt van het museum naar voren: de nauwe band met de kunstenaars en met de actualiteit. De reden voor die soepele samenwerking ligt bij de stad. Het na-oorlogse Keulen was in de jaren zeventig en tachtig uitgegroeid tot dé (West-)Duitse kunst- en mediastad. Mede dankzij dit museum zal het die reputatie, ondanks de roep van de nieuwe kunsthoofdstad Berlijn, voorlopig niet verliezen.

Wir nennen es Ludwig, tot 8 januari in Museum Ludwig in Keulen. www.museum-ludwig.de

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden