Dick Advocaat: pragmaticus in de schraalte

Beeld AFP

Dick Advocaat en Ruud Gullit, de nieuwe bondscoach en zijn assistent, hebben elkaar in de afgelopen jaren wel kunnen vinden. Zij bekijken voetbal niet met ‘Nederlandse’ ogen.

Dick Advocaat bondscoach van Oranje – het is teruggrijpen op een oude waarde, om het niet oneerbiedig een stokoude waarde te noemen. Hij is geen bijzondere coach, hij heeft zich nooit door afwijkende dan wel verheven denkbeelden laten leiden. Het is geen keuze uit weelde. Allemaal waar, maar er wás geen andere coach, niet een althans met de nodige ervaring en een enigszins passend cv.

Er is veel gezegd over de moeizame zoektocht waarin uiteindelijk Henk ten Cate afviel of zich terugtrok, een kandidaat die aan bovengenoemde criteria niet voldeed. Ironisch kan worden vastgesteld dat Hans van Breukelen als technisch directeur van de KNVB in het schrale aanbod hoe dan ook bij de beste coach is uitgekomen. Niet voor niets werd dat in de voorbije dagen beaamd door de ene na de andere jongere coach die er zelf niets voor voelde, Feyenoord-trainer Giovanni van Bronckhorst afgelopen weekeinde als voorlopig laatste in de rij.

De kans op deelname aan het WK van volgend jaar in Rusland is danig geslonken. Vier van de vijf resterende kwalificatiewedstrijden moeten waarschijnlijk worden gewonnen, en dan nog zouden de play-offs wachten. Voor de jongere lichting, van Ronald Koeman tot Frank de Boer en Phillip Cocu, zou het afbreukrisico in deze fase van hun carrière groot zijn, voor de 69-jarige Advocaat geldt dat niet meer. Als het niet lukt, zal het hem niet kunnen brandmerken: de spelers zijn niet goed genoeg, zal de communis opinio zijn, en van Advocaat had je moeilijk nog een wending kunnen verwachten.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Ruud Gullit wordt de assistent van Advocaat. Beeld EPA

Maar hij zou er óók de geschikte man voor kunnen zijn. Het is geen weelde, als gezegd. In het stadium van weinig hoop en steeds meer vrees zijn er niet meer dan gezochte theorieën waarmee het gemoed kan worden bedaard. In een daarvan zou Advocaat de klus nog kunnen klaren, als de aartspragmaticus die hij altijd is geweest. Hij zal niet komen met ‘Nederlandse’ opstellingen of principes, te aanvallend gauw of te open, waarmee zijn ontslagen voorganger Danny Blind zich bij herhaling in de nesten werkte.

Advocaat was al twee keer eerder bondscoach, van 1992 tot eind 1994 en van 2002 tot 2004. Er wordt niet met veel enthousiasme aan teruggedacht, zoals Advocaat dat nooit oproept, maar her en der is er in de beeldvorming toch ook het een en ander vertroebeld. In 1994 werd Oranje in de kwartfinale van het WK uitgeschakeld, door de latere wereldkampioen Brazilië – zoiets kan gebeuren.

Wissel

In 2004 werd Advocaat gekielhaald om een wissel van aanvaller Arjen Robben, die hij in nota bene de groepswedstrijd van het EK tegen Tsjechië verving door middenvelder Paul Bosvelt. Er werd in het toernooi niets door beslist of verspeeld, en daarbij was het een ingreep volgens de gangbare mores: Oranje stond zwaar onder druk, versteviging was gevraagd, en bovendien was Robben ook toen al een kwetsbare speler. Advocaat haalde de halve finale met Oranje. Dat is een altijd onderbelichte prestatie geweest: hij deed dat met een generatie, die van grofweg Frank de Boer en Patrick Kluivert, die al uitgeblust was verklaard toen Louis van Gaal er het WK 2002 mee had gemist.

Iets anders uit het verleden dat recentelijk werd opgerakeld: Ruud Gullit ging op het laatste moment niet mee naar het WK 1994, en nu wil en krijgt Advocaat juist Gullit als assistent. Alsof zoiets tussen volwassen mannen bijna een kwarteeuw later nog een probleem zou kunnen zijn. Volgens de officiële lezing destijds vreesde Gullit dat Advocaat te aanvallend zou gaan spelen. Los van de vraag of dat gerechtvaardigd was, ze hebben elkaar in de vele jaren erna wel kunnen vinden. Gullit, als speler gevormd door het Italiaanse prestatiedenken bij AC Milan, beschouwt voetbal al sinds jaar en dag met ‘internationale’ ogen – met (ook) het pragmatisme waarmee Oranje gediend zou kunnen zijn.

Twee dingetjes nog. Dat Advocaat, net assistent van Blind, Oranje vorig jaar verruilde voor Fenerbahce, was niet netjes, maar een clausule in zijn contract bood hem er de ruimte toe. Gullit noemde Van Breukelen niet veel later ‘onbetrouwbaar’ na gestrande onderhandelingen over het assistentschap. Dat Van Breukelen over beide zaken heen stapt, zou ook eens kunnen worden uitgelegd als flexibiliteit van deze kop van Jut, het vermogen om zijn ego opzij te zetten. Hij zal weten dat hem onrecht werd aangedaan – hij hield zich indertijd slechts aan afspraken – en dat Gullit zoiets niet nog eens zal zeggen.

O ja, het laatste dan. Er is ook met internationals gesproken, maar naar verluidt níet over Advocaat. Wesley Sneijder zou een voorkeur hebben gehad voor Ten Cate, met wie hij ooit bij Ajax werkte. Nou, daar zet híj zich dan maar overheen. Spelers hebben al nooit veel recht van spreken, en nu helemaal niet – het is toch bepaald niet door de coach alleen dat Oranje in deze schraalte is beland.

Tekst en uitleg

De KNVB geeft morgen tekst en uitleg over de benoeming van Dick Advocaat als bondscoach en waarschijnlijk Ruud Gullit als diens assistent. Advocaat zal daarbij zelf niet aanwezig zijn. Hij moet met zijn Turkse club Fenerbahce nog vier competitiewedstrijden afwerken en mogelijk, op 31 mei, de bekerfinale.

Advocaat mist de oefenwedstrijden van Oranje tegen Marokko (31 mei) en Ivoorkust (4 juni). Hij neemt de leiding over in de aanloop naar het WK-kwalificatieduel met Luxemburg (9 juni).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden